Наука и инновация

Ushbu maqolada boshlang‘ich sinflarda ona tili darslarini o‘qitishda xalqaro tajriba va innovatsion yondashuvlardan foydalanish masalalari tahlil qilinadi. Dunyodagi ilg‘or ta’lim tizimlarida qo‘llanilayotgan usullar, interfaol metodlar, texnologik vositalar va integrativ yondashuvlar o‘rganiladi. Shuningdek, innovatsion pedagogik texnologiyalar, jumladan, STEAM, CLIL, kommunikativ va lingvodidaktik metodlarning ona tili darslarida samaradorligi yoritiladi. Maqolada ta’lim sifati va o‘quvchilarning savodxonligini oshirishga qaratilgan zamonaviy yondashuvlarning ahamiyati asoslab beriladi.

maqolada bo’lajak tasviriy san’at o’qituvchilarining badiiy asarlarni idrok etish kompetentligini rivojlantirish, ularning san’atga bo’lgan qarashlarini shakllantirish, pedagogik malakalarini oshirish va o’quvchilarga to’g’ri san’at ta’limini berishning asosiy omillari ko’rsatilgan.

Ikkinchi jahon urushi XX asrning eng katta fojiasi va insoniyat tarixidagi eng yirik urush edi. U Yevropa, Osiyo va Afrikada tarqaldi, Shimoliy muz, Atlantika, Tinch va Hind okeanlarida, ularga tutash dengizlarda harbiy harakatlar olib borildi. Urushda 61ta davlat qatnashgan. Unga 1 milliard 700 million odam, yaʼni dunyo aholisining toʻrtdan uch qismi jalb qilingan edi. 10 million kishi armiyaga safarbar qilindi, bu Birinchi jahon urushidagiga qaraganda 1,5 baravar koʻpdir. Taxminiy hisob-kitoblar shuni koʻrsatadiki, faqat jang maydonida nemis fashistlari tomonidan otib oʻldirilganlarni oʻzi 50 milliondan ortiq odamni tashkil etadi - Birinchi jahon urushidagidan 5 baravar koʻp. Vayronagarchilikdan koʻrilgan zarar va urushga sarflangan mablagʻlar 4 trillion dollarni tashkil etdi.

Amerika adabiyotidagi diniy toleransiya masalasi millatning turli xil ruhiy manzarasini aks ettiruvchi boy mavzular va qarashlar to‘plamini o‘z ichiga oladi. Quyidagi asosiy nuqtalar e'tiborga molikdir:

Yurakning ishemik kasalligi (YIK) – bu miokardning qon bilan ta’minlanishining yetarli emasligi natijasida yuzaga keladigan kasallik bo‘lib, yurak tomirlarining ateroskleroz bilan zararlanishi natijasida yuzaga keladi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, har yili dunyo bo‘ylab 8,9 million kishi aynan YIK tufayli hayotdan ko‘z yumadi (JSST, 2023). Ushbu kasallik nafaqat o‘lim darajasi yuqoriligi, balki bemorlarning hayot sifati pasayishi bilan ham tavsiflanadi.

Mazkur maqolada inson temperamentining psixologik asoslari, uning turlari, har bir tipning o‘ziga xos xususiyatlari va ular bilan ishlashning psixologik yondashuvlari tahlil qilinadi. Temperament kishining psixik faoliyatini boshqaruvchi asosiy biologik omil bo‘lib, uning hayotiy faoliyatiga kuchli ta’sir ko‘rsatadi. Har bir temperament turi turlicha xatti-harakat va emotsional reaksiyalar bilan namoyon bo‘ladi.

Опухоли центральной нервной системы (ЦНС) являются наиболее распространенным типом солидных опухолей в детской популяции и являются основной причиной смерти от рака у детей (Panigrahy A, Bluml S.2009, Пуссен Т., 2001). Ежегодно диагностируется около 2500 новых случаев опухолей ЦНС (Panigrahy A, Bluml S, 2009), при общей заболеваемости 3,5 случая на 100 000 детей младше 15 лет (Гупта Н., 2010).

В данной статье исследуется влияние технологий биологического моделирования на формирование и совершенствование медицинских компетенций у студентов. Современное медицинское образование требует интеграции инновационных подходов, и биологическое моделирование выступает как эффективный инструмент для глубокого понимания физиологических и патологических процессов. Использование компьютерных симуляций, виртуальных лабораторий и 3D-моделей предоставляет студентам возможность изучать сложные биологические системы и приобретать навыки  диагностики  на практике и лечения пациентов без отрицательных действий на их здоровое состояние. Анализируются основные виды биологического моделирования и их роль в формировании профессиональных компетенций будущих врачей. Также рассматриваются перспективы внедрения данных технологий в образовательный процесс и их влияние на подготовку специалистов, способных эффективно работать в условиях современной медицины.

Maqolada disleksiyaning fiziologik kelib chiqish sabalari, tasnifi, shakllari yoritilgan.                     

Онкологические заболевания являются одной из основных причин смертности во всём мире. По данным Всемирной организации здравоохранения (ВОЗ), в 2022 году рак стал причиной более 10 миллионов смертей. Несмотря на значительный прогресс в диагностике и лечении, традиционные методы — хирургия, химио- и лучевая терапия — имеют существенные ограничения. В последние годы особое внимание учёных привлекает иммунотерапия — метод, направленный на активацию собственной иммунной системы пациента для борьбы с опухолью. Эта статья посвящена современным подходам в области иммунотерапии рака и их перспективам.

Mazkur maqolada XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Xorazm adabiy muhitida ijod qilgan Ahmad Tabibiyning Muhammad Rizo Ogahiy gʻazali asosida yaratilgan “Tagʻoful” radifli musaddasi tahlil etilgan. Maqolada musaddasning badiiy-gʻoyaviy xususiyatlari, aruz tizimidagi oʻrni, qofiya va radif tizimi, badiiy san’atlar qoʻllanishi keng yoritilgan. Tahlil natijasida Tabibiy ijodining Xorazm adabiy muhitidagi oʻrni va uning mumtoz adabiyot an’analarini davom ettirishdagi hissasi ochib berilgan.

Qishloq xo‘jaligi sohasida raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish va samaradorlikni oshirish imkonini bermoqda. Ushbu jarayonda korxonalar monitoringi faoliyati muhim o‘rin tutadi, chunki u ishlab chiqarish jarayonlarini nazorat qilish, resurslardan samarali foydalanish va hosildorlikni oshirishga xizmat qiladi.

Врожденные аномалии головного мозга плода представляют собой серьезную медицинскую и социальную проблему, составляя значительную долю в структуре перинатальной и младенческой смертности. По данным Всемирной организации здравоохранения, частота встречаемости пороков развития центральной нервной системы (ЦНС) составляет 1-10 случаев на 1000 новорожденных, что делает их одной из наиболее распространенных групп врожденных пороков развития. Своевременная и точная диагностика этих патологий имеет решающее значение для определения дальнейшей тактики ведения беременности, возможности внутриутробной коррекции, планирования родоразрешения и послеродового ведения новорожденного.

This study explores the effectiveness of using graphic organizers (GOs) in teaching English as a Foreign Language (EFL) reading skills. Graphic organizers help learners visually structure information, identify key ideas, and improve text comprehension. Grounded in schema theory and dual coding theory, this research highlights how visual tools enhance knowledge retention and comprehension. Using a mixed-methods approach, the study collected data through pre- and post-tests, classroom observations, and student feedback. The findings indicate that the use of graphic organizers significantly improves students’ ability to understand texts, identify main ideas, and make inferences. Additionally, students demonstrated increased motivation and engagement in reading activities. This study confirms that graphic organizers serve as an effective instructional strategy for EFL learners and should be integrated into reading lessons.

Mazkur maqolada qobiliyatlarni o‘rganish metodlari tahlil qilinadi. Qobiliyatlarni o‘rganish jarayoni odamning ma’lum bir sohadagi muvaffaqiyatga erishishida asosiy rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada, inson qobiliyatlarini rivojlantirishda foydalaniladigan metodlar, ular orasidagi farqlar va har bir metodning samaradorligi keltirilgan. Xususan, eksperimental, kuzatish, trening va psixologik yondashuvlar kabi turli metodlarning o‘rni va ahamiyati muhokama qilinadi. Bundan tashqari, metodlarning amaliyotdagi qo‘llanilishiga oid misollar va ilmiy tadqiqotlarning natijalari keltiriladi, shuningdek, har bir metodning o‘ziga xos afzalliklari va kamchiliklari o‘rganiladi. Maqola qobiliyatlarni o‘rganish jarayonida samarali yondashuvlar tanlashda yordam berishi mumkin bo‘lgan bilimlarni taqdim etadi.

Mazkur maqolada ong va ongsizlik tushunchalarining mohiyati, ularning inson tafakkuri va xatti-harakatlariga ta’siri tahlil qilinadi. Ong- insonning atrof-muhitni anglash, fikrlash va maqsadli faoliyat yuritish qobilyatidir. U bilim olish, tahlil qilish va qaror qabul qilish jarayonlarida muhim rol o‘ynaydi. Ongsizlik esa inson ongidan tashqarida bo‘lib, instinktlar, sezgilar va avtomatik xatti-harakatlar bilan bog‘liq holatni o‘z ichiga oladi.

Dunyo bo'ylab aholi sonining o'sishi, urbanizatsiya va iste'mol madaniyatining rivojlanishi chiqindilarni boshqarishning muhim masalalaridan biriga aylanishiga olib keldi. Chiqindilarni samarali boshqarish uchun yangi texnologiyalar, xususan, Internet of Things (IoT) texnologiyalari keng qo‘llanilmoqda. IoT asosidagi avtomatlashtirilgan chiqindilarni boshqarish tizimlari chiqindilarni yig‘ish, saralash, tashish va qayta ishlashni ancha samarali va ekologik jihatdan to‘g‘ri bajarishga yordam beradi. Ushbu maqolada IoT texnologiyalaridan foydalangan holda chiqindilarni boshqarish tizimlari haqida so‘z yuritiladi.

Iqlim o‘zgarishi XXI asrning eng muhim global muammolaridan biriga aylangan. Iqlim o‘zgarishi koinotdagi temperaturaning ortishi, ekstremal ob-havo hodisalari, dengiz sathining ko‘tarilishi va resurslarning kamayishi kabi salbiy oqibatlarga olib kelmoqda. Ushbu global muammolarni hal qilishda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari katta rol o‘ynaydi. Sun’iy intellekt yordamida iqlim o‘zgarishiga moslashish va uning oldini olish uchun innovatsion dasturlar ishlab chiqilmoqda. Ushbu maqolada, sun’iy intellekt asosida ishlab chiqilgan iqlim o‘zgarishiga moslashish va oldini olish dasturlariga oid yondashuvlar va usullar haqida so‘z yuritiladi.

Ekologik ong va ekologik barqarorlikning ahamiyati so‘nggi yillarda tobora ortib bormoqda. Yashil iqtisodiyot va ekologik muammolarga qarshi kurashish sohasida jahon bo‘ylab keng qamrovli tashabbuslar amalga oshirilmoqda. Mobil ilovalar va raqamli platformalar ekologik ongni oshirishda va ijtimoiy xabardorlikni kuchaytirishda muhim vositaga aylangan. Ushbu maqolada mobil ilovalar va raqamli platformalar orqali ekologik ongni oshirishga doir yondashuvlar va amaliyotlar haqida so‘z yuritiladi.

Mazkur maqolada ko‘rish va eshitish qobiliyati cheklangan bolalar uchun matematika va mantiq fanlarini o‘qitishda qo‘llaniladigan maxsus metodlar tahlil qilinadi. Inklyuziv ta’lim tamoyillariga asoslangan holda ushbu fanlarni o‘zlashtirishni osonlashtirish uchun taktil, audiovizual va texnologik yondashuvlar muhokama qilinadi. Bundan tashqari, ko‘zi ojiz va kar bolalar uchun moslashtirilgan dars uslublari, o‘quv vositalari va zamonaviy texnologiyalar asosida ishlab chiqilgan pedagogik strategiyalar yoritiladi. Maqolada ilmiy tadqiqotlar va tajribaviy yondashuvlarga asoslangan tavsiyalar keltirilgan.

So‘nggi yillarda ingliz tilining ilmiy va akademik dunyodagi ahamiyati juda oshdi. Ingliz tili global tadqiqotlarning lingua franca (umumiy tili) sifatida xalqaro hamkorlikni osonlashtiradi, bilimlarga kirishni kengaytiradi va ilmiy ishlarning tarqalishini qo‘llab-quvvatlaydi. Ushbu maqolada ingliz tilining ilmiy va akademik til sifatida rivojlanishi, ilmiy muloqotdagi roli va notanish tilni ishlatadigan tadqiqotchilar duch keladigan muammolar tahlil qilinadi. Ingliz tilining akademik dunyodagi ahamiyatini tushunish ilmiy, ta'lim va tadqiqot sohalaridagi mutaxassislar uchun muhimdir.

Замонавий шароитларда шахснинг ижтимоий-фойдали фаолиятининг жамият тараққиётининг устувор йўналишларидан бири, унинг фуқароларнинг фаровон турмуши ва эркин ривожланишини таъминлашдир. Шахснинг фаол ҳуқуқий хулқ-атворини танлашга қулай режим ўрнатиши билан, давлат ўз фаолиятида ҳуқуқий рағбатлантириш воситасига тобора кўпроқ мурожаат этади.

В данной статье подробно рассматривается процесс внедрения системы управления базами данных на языке программирования C++. Статья предоставляет детальное объяснение основных методов выполнения CRUD-операций (создание, чтение, обновление, удаление) для работы с базой данных, включая создание базы данных, добавление, чтение, обновление и удаление данных. В статье также показаны мощные возможности языка C++ и интеграция с библиотекой SQLite, что предоставляет разработчикам возможность эффективно управлять базами данных и отправлять к ним различные запросы. 

So‘nggi yillarda tashqi savdo sohasini rivojlantirish, uning barqarorligini ta’minlash hamda eksportni rag‘batlantirish maqsadida mamlakatimizda qator huquqiy-me’yoriy hujjatlar qabul qilindi.

Oliy ta’lim muassasalari (OTMlar) har bir mamlakatning ta’lim tizimining ajralmas qismi bo‘lib, nafaqat milliy, balki xalqaro miqyosda ham ta’lim sifatini oshirish, ilm-fan, innovatsiyalar va iqtisodiy rivojlanishga hissa qo‘shadi. Dunyo bo‘ylab oliy ta’lim muassasalari, raqobatbardosh brendlarni shakllantirish va ta’lim tizimini rivojlantirish borasida muhim o‘rin egallaydi. Oliy ta’limning samaradorligi va sifatini oshirish nafaqat ichki bozorni qamrab olish, balki xalqaro reytinglar va ko‘plab xalqaro hamkorliklar orqali mamlakatning global ta’lim tizimiga integratsiyasini ta’minlash imkoniyatini yaratadi.

Atherogenesis is based on a chronic inflammatory process developing in the wall of large and medium arteries against the background of lipid metabolism disorders and endothelial damage. Increased concentration of lipoprotein a( a) [ Lp (a)] in blood plasma is an independent risk factor for the occurrence and development of atherosclerotic lesions of various localizations.

Ish haqi - bu xodimning malakasiga, bajarilgan ishning murakkabligi, miqdori, sifati va shartlariga qarab ishlagan mehnati uchun beriladigan mehnat haqi, mukofot, kompensatsiya va rag'batlantirish to'lovlari [3].

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining XI bob, 62-moddasida “Fuqarolar atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lishga majburdirlar”, XII bob, 68-moddasida esa “Yer, yer osti boyliklari, suv, o‘simlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy zahiralar umummilliy boylikdir, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasidadir” deb ta’kidlangan.

The study of the content of natriuretic peptide (NT- proBNP ) in patients with acute coronary syndrome (ACS) depending on the presence and severity of heart failure is still relevant.

Янгиликнинг киритилиши ва шарт-шароитлари, тизимини янги шароитларга кўрсаткичларга муваффақиятли ўтишни таъминловчи ўзгаришлар. Инновацион ўзгаришларга тайёргарлик кўриш ва уни амалиётга киритиш жараёни.

Bugungi kunda oliy tibbiy ta’limda farmakodinamikani o‘qitish jarayoni zamonaviy ilmiy-innovatsion yondashuvlarga asoslanib tashkil etilishi taqozo etilmoqda. Dorilar ta’sir mexanizmlarini chuqur o‘zlashtirish, farmakologik tahlil ko‘nikmalarini shakllantirish va klinik fikrlashni rivojlantirish talabalarning professional tayyorgarligida muhim ahamiyat kasb etadi.

Hozirgi kunda oliy ta’lim muassasalarida qo‘llanilayotgan o‘qitish texnologiyalari asosan kasbiy ahamiyatga ega bo‘lgan ma’lumotlarni eslab qolish va keyinchalik ularni qayta tiklashga qaratilgan.  Auditoriyada o‘quv faoliyatining reproduktiv tabiati ustunlik qiladi. Shuning uchun talabalar kelajakdagi kasbiy faoliyatning ijtimoiy belgilangan qonunlari shaklida fan mazmunini o‘zlashtirish orqali kasbni yegallaydilar va bu yuqori darajadagi professionallikni ta’minlay olmaydi [1]. Ushbu yondashuv bizga faqat rasmiy kasbiy bilimlarni o‘zlashtirish xususida fikr yuritish imkoniyatini beradi va haqiqiy professional tafakkurning shakllanishini baholashga imkon bermaydi [2]. O‘z navbatida, ta’lim tizimi rivojlanishining hozirgi bosqichida talabaning kasbiy tafakkuri shunday sifatlarga ega bo‘lishi kerakki, ular bitiruvchiga olingan bilimlardan foydalangan holda kasbiy vazifalarni muvaffaqiyatli hal qilish imkonini bersin.

Ushbu maqolada texnologik ta’limda qo‘llanilayotgan zamonaviy pedagogik yondashuvlar, innovatsion usullar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining (AKT) o‘rni va ulardan samarali foydalanish mexanizmlari tahlil qilinadi. Xususan, STEM ta’limi, masofaviy o‘qitish platformalari, interaktiv dasturlar va virtual laboratoriyalar orqali texnologik ta’lim samaradorligini oshirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi.

Markaziy Osiyoda qadimgi davrdan arab xalifaligi hukmronligigach bo’lgan metallsozlik va konchilikka oid jarayonlar manbalar, bitiklar, jumladan “Avesto”, fors, yunon-rim tarixchilari, hind, xitoy, arab tarixchilari tomonidan yozilgan asarlar asosida ko’rib chiqildi.

To assess the potential of major risk factors ( RF ) in patients with AMI/ACS (acute myocardial infarction/acute coronary syndrome) using the population of one of the districts of Samarkand aged 20-69 years as an example.

Mazkur maqolada XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Xorazm adabiy muhitida ijod qilgan Ahmad Tabibiyning Muhammad Rizo Ogahiy gʻazali asosida yaratilgan “Tagʻoful” radifli musaddasi tahlil etilgan. Maqolada musaddasning badiiy-gʻoyaviy xususiyatlari, aruz tizimidagi oʻrni, qofiya va radif tizimi, badiiy san’atlar qoʻllanishi keng yoritilgan. Tahlil natijasida Tabibiy ijodining Xorazm adabiy muhitidagi oʻrni va uning mumtoz adabiyot an’analarini davom ettirishdagi hissasi ochib berilgan.

Mamlakatimiz mustaqillikka erishgan kundan boshlab, iqtisodiy islohotlar jarayonida asosiy e’tibor ijtimoiy himoyani ta’minlash, aholining turmush darajasini oshirish, aholi o‘rtasidagi tabaqalanishning oldini olish hamda kambag‘allik darajasini kamaytirishga qaratilgan. Shu maqsadda qator kompleks chora-tadbirlar amalga oshirib kelinmoqda.

Ushbu maqola fazoviy figuralarning tasviri, pozitsion va metrik masalalar bilan bog‘liq asosiy tushunchalar va yechimlarni tahlil qiladi. Fazoviy figuralar – uch o‘lchamli makonda mavjud bo‘lgan geometrik ob’ektlar bo‘lib, ularning joylashuvi, hajmi, shakli va o‘zaro bog‘lanishlari muhim matematik masalalarni tashkil etadi. Maqolada pozitsion masalalar, ya'ni fazoviy figuralarning makondagi joylashuvi va o‘zaro nisbati, shuningdek, metrik masalalar, ya'ni ularning o‘lchovlari va masofalarini aniqlash jarayoni batafsil ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, bu masalalar birgalikda qanday yechilishini, fazoviy figuralar orasidagi masofalar, burchaklar va orientatsiyani hisoblashda qanday usullar qo‘llanilishini tushuntirilgan. Maqola fazoviy geometriya va analitik geometriyaning o‘zaro bog‘lanishini, hamda fazoviy figuralarning transformatsiyasi kabi masalalarni o‘rganishga qaratilgan.

Ushbu maqolada jismoniy tarbiya va sport yosh avlodning sog‘lom va har tomonlama barkamol shaxs sifatida shakllanishida hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Sport nafaqat insonning jismoniy salomatligini mustahkamlash, balki uning intizomli, maqsadga yo‘naltirilgan, iroda va emotsional barqarorlik kabi psixologik fazilatlarini rivojlantirish vositasidir. Ushbu maqolada yoshlar kamolotida jismoniy tarbiya va sportning o‘rni, sport faoliyatining ijtimoiy moslashuv, psixologik sog‘lomlik va axloqiy qadriyatlar tizimiga ko‘rsatadigan ijobiy ta’siri ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, sog‘lom turmush tarzi, ijtimoiy faollik va sport orqali jamiyatda sog‘lom avlodni tarbiyalash mexanizmlari tahlil qilingan.

Ushbu maqolada hifokor kasbi yuqori mas’uliyat, kuchli irodaviy sifatlar, ruhiy barqarorlik va insonparvarlik talab qiladigan sohalardan biridir. Bunday murakkab va mas’uliyatli faoliyatda muvaffaqiyatli bo‘lish uchun shifokor ma’lum psixologik xususiyatlarga ega bo‘lishi lozim. tibbiyot xodimlarining kasbiy faoliyatida psixologik bilimlarning tutgan o‘rni yoritilgan. Bemor bilan samarali muloqot, stressni boshqarish, kasbiy etikaga rioya qilish va samarali jamoaviy ishda psixologik tayyorgarlikning roli tahlil qilingan.