Central Asian Journal of Education and Innovation is an open access, peer-reviewed international journal that publishes original research and review articles related to diverse areas. The main objective is to offer an intellectual platform to the international scholars and it aims to promote interdisciplinary studies in applied sciences. All manuscripts must be prepared in Uzbek, Kazakh, Tajik, English or Russian languages and subject to a rigorous peer-review process.
Published: 2025-11-24
Articles
ФОНЕТИКА И ФОНОЛОГИЯ: ЗВУКОВАЯ ОРГАНИЗАЦИЯ ЯЗЫКА. (БОЛЕЕ ГЛУБОКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ ЗВУКОВОЙ СИСТЕМЫ)
В данной статье рассматриваются основные особенности звуковой организации языка через призму двух взаимосвязанных разделов лингвистики — фонетики и фонологии. Фонетика изучает материальную природу звуков речи, их артикуляционные, акустические и перцептивные характеристики. Фонология, в свою очередь, исследует звуки как функциональные единицы языковой системы и раскрывает их роль в смыслоразличении. В работе анализируются фонемы, их аллофоны, фонологические оппозиции, а также механизмы взаимодействия фонетического и фонологического уровней. Исследование позволяет глубже понять структуру звуковой системы языка и принципы её функционирования в процессе коммуникации.
2025-11-24
ИНТЕГРАЦИЯ ТЮРКОЯЗЫЧНЫХ СТРАН В ЭПОХУ ГЛОБАЛИЗАЦИИ
В данной статье рассматривается интеграция тюркоязычных стран в эпоху глобализации. Анализируются основные направления политического, экономического, культурного и духовного сотрудничества, а также роль региональных организаций в углублении взаимодействия между тюркоязычными государствами. Отмечается, что общие исторические корни, близость языка и культуры являются важными факторами интеграционных процессов. Особое внимание уделяется влиянию глобализации на формирование новых форм сотрудничества, а также вызовам и возможностям, которые она открывает для тюркоязычных стран. В статье приводятся предложения по укреплению связей, обеспечению устойчивого развития и региональной безопасности.
2025-11-24
ДИСКУРС-АНАЛИЗ: ИЗУЧЕНИЕ ЯЗЫКА В КОНТЕКСТЕ ЕГО ИСПОЛЬЗОВАНИЯ
В статье раскрывается сущность дискурс-анализа как междисциплинарного подхода, направленного на изучение языка в реальных коммуникативных условиях. Рассматриваются основные направления дискурс-анализа, его методологические принципы, роль контекста в интерпретации смысла, а также социальные функции дискурса. Особое внимание уделяется тому, как дискурс формирует восприятие действительности и отражает механизмы взаимодействия между языком, обществом и мышлением.
2025-11-24
TA’LIMDA XALQARO TAJRIBALAR VA ZAMONAVIY YONDASHUVLARNI AMALGA OSHIRISH
Maqolada bugungi kundagi ta’limda bo’layotgan isloxotlar va yangiliklar xaqida so’z boradi. Xalqaro ta’lim tizimiga yuksak natijalarga erishgan mamlakatlar ta’lim tizimini yutuqlari va ularni O’zbekiston ta’lim tizimida tadbiq etish, O’zbekistonda ta’lim tizimidagi zamonaviy yondashuvlarning o’ziga xos xususiyatlari, yutuq va kamchiliklari, afzalliklari ko’rib chiqiladi. Ta’lim tizimidagi xalqaro tajribalardan foydalanish va tashkil etish muxum maqsad ekanligi xaqidagi fikrlar ilgari surilgan.
2025-11-24
РУССКАЯ ГРАФИКА И ОРФОГРАФИЯ: ОСНОВЫ ПИСЬМЕННОЙ РЕЧИ И ЕЕ ПРАВИЛА
В данной статье рассматриваются фундаментальные основы русской письменной речи - графика и орфография. Проводится анализ ключевых принципов русской графики, основанной на кириллическом письме и основных принципов русской орфографии. Цель статьи - систематизировать знания о строении и функционировании русской письменной системы, выделив ее основные закономерности и правила.
2025-11-24
ЯЗЫКОЗНАНИЕ МНОГОГРАННАЯ НАУКА О ЧЕЛОВЕЧЕСКОМ ОБЩЕНИИ .(ОБЩИЙ ОБЗОР АКЦЕНТ НА СОВРЕМЕННОМ ПОНИМАНИИ)
В статье кратко рассматриваются традиционные направления языкознания, такие как структура языка (фонетика, морфология, синтаксис), значение (семантика, прагматика) и социальный контекст (социолингвистика, психолингвистика).Основной акцент сделан на современном понимании, где язык анализируется не только как грамматическая система, но и как когнитивный процесс, социальное действие и отражение культуры. Обсуждается взаимосвязь современной лингвистики с новыми междисциплинарными областями, такими как компьютерная лингвистика, анализ дискурса и нейролингвистика. В заключении подчёркивается актуальность и практическая значимость языкознания в цифровую эпоху и в условиях глобальной коммуникации.
2025-11-24
ЛЕКСИКОЛОГИЯ КАК НАУКА О ВНУТРЕННЕМ МИРЕ СЛОВА: ЗНАЧЕНИЕ И КУЛЬТУРНЫЙ КОД В СЛОВАРЕ
Данная статья посвящена рассмотрению фундаментальных проблем лексикологии как раздела языкознания, изучающего многомерную природу слова. Основное внимание уделяется анализу структуры лексического значения, его компонентному составу (денотативный, коннотативный, парадигматический и синтагматический аспекты). В работе доказывается, что слово является не только единицей номинации, но и комплексным знаком, аккумулирующим культурно-исторический опыт нации. Особый акцент сделан на роли словаря как важнейшего источника, который не просто фиксирует значения слов, но и репрезентирует языковую картину мира, отражая менталитет, ценностные ориентиры и историю народа. Исследование базируется на принципах системного и лингвокультурологического подходов. Материал статьи может быть использован в учебных курсах по введению в языкознание, лексикологии и лингвокультурологии.
2025-11-24
СРАВНЕНИЕ ГРАММАТИЧЕСКИХ СТРУКТУР СЛАВЯНСКИХ ЯЗЫКОВ
В статье рассматривается феномен « сравнение славянских языков» их грамматическая стуктура и особенности языков. В исследовании рассматриваются общие черты и различия в морфологии, синтаксисе и словообразовании таких языков, как русский, украинский, белорусский, польский, чешский, сербский и болгарский. Особое внимание уделяется категории рода, числа, падежной системе, а также структуре глагольных форм и времен. Сравнение показывает, что несмотря на историческое родство и общие индоевропейские корни, современные славянские языки демонстрируют значительное разнообразие грамматических систем, обусловленное как географическими, так и культурными факторами. Результаты исследования способствуют более глубокому пониманию эволюции славянских языков и их взаимосвязей.
2025-11-24
МОРФОЛОГИЯ: ФОРМА И ФУНКЦИЯ СЛОВ В ПОТОКЕ РЕЧИ
В статье рассматриваются основные понятия и особенности морфологии как раздела языкознания. Особое внимание уделяется соотношению формы и функции слова в потоке речи. Анализируются морфологические категории, отражающие грамматические значения, и их роль в организации речевого высказывания. Отмечается значение морфологических особенностей слов для построения синтаксических связей и выражения смысловых отношений в языке. Рассмотрены примеры проявления морфологических форм в живой речи и их влияние на выразительность и точность языкового высказывания.
2025-11-24
“IMMUNITET TIZIMI VA UNING HIMOYA MEXANIZMLARI”
Ushbu maqolada immunitet tizimi va uning himoya mexanizmlari chuqur ilmiy tahlil qilinadi. Organizmni tashqi va ichki xavflardan himoya qiluvchi tug‘ma va orttirilgan immunitet tizimlarining biologik asoslari, ularning ish mexanizmlari, hujayraviy va gumoral javob shakllari batafsil yoritiladi. Shuningdek, immunologik xotira, antigen–antitelо o‘zaro ta’siri, yallig‘lanish reaksiyasi, vaksinalarning immun tizimga ta’siri hamda autoimmun kasalliklarning immunologik asoslari ilmiy dalillar asosida izohlanadi. Maqolada tug‘ma va orttirilgan immunitet turlari solishtirma jadvalda ko‘rsatilib, zamonaviy immunologiyaning dolzarb yo‘nalishlari haqida xulosalar berilgan.
2025-11-24
VOCABULARY O‘RGATISHDA KONTEXT ASOSIDA YONDASHUVNING AFZALLIKLARI
Ushbu ilmiy maqola ingliz tili ta’limida vocabulary (leksika)ni o‘rgatishdakontekst asosida yondashuvning nazariy asoslari, metodik imkoniyatlari va amaliy samaradorligini chuqur tahlil qiladi. Kontekstual ta’lim metodlari so‘zlarni izolyatsiya qilingan holda emas, balki real hayotiy vaziyatlar, matnlar, dialoglar, muloqot jarayonlari va semantik muhit ichida o‘rgatishni nazarda tutadi. Bunday yondashuv o‘quvchilarning so‘z ma’nosini chuqur idrok etishi, ularni mustahkam eslab qolishi hamda kommunikativ nutqda faol qo‘llay olishini ta’minlaydi. Maqola ingliz tili o‘qitishning hozirgi bosqichida kontekstual yondashuvning ahamiyati, kognitiv psixologiya bilan bog‘liq jihatlari, o‘quvchi motivatsiyasiga ta’siri va eksperimental dalillar bilan mustahkamlangan afzalliklarini yoritadi. Leksik kompetensiyani rivojlantirishning zamonaviy talablari kontekst asosida o‘qitishni eng samarali metodlardanbiriga aylantirgan
2025-11-24
ЯЗЫК КАК ЗНАКОВАЯ СИСТЕМА: СТРУКТУРА, ФУНКЦИИ И ЗНАЧЕНИЕ
В статье рассматривается язык как знаковая система, включающая в себя структуру, функции и значение в жизни человека и общества. Раскрывается многослойность языка – от звуков до смысла и контекста. Показано, как язык отражает культуру, формирует мышление и служит инструментом общения, познания и творчества. На основе взглядов отечественных и зарубежных учёных (Р. Якобсон, Ю.Лотман, М. Бахтин, Д.С. Лихачёв и др.) анализируются основные функции языка, его социальная роль и эстетическая ценность.
2025-11-24
ДИНАМИКА ЯЗЫКОВОЙ СИСТЕМЫ: КАК ЯЗЫК МЕНЯЕТСЯ И АДАПТИРУЕТСЯ
В статье рассматривается динамика языковой системы как естественный процесс её развития и адаптации к изменениям в обществе, культуре и технологиях. Язык выступает живым организмом, который отражает эволюцию человеческого мышления и коммуникации. Анализируются основные факторы, влияющие на изменение языка: глобализация, цифровизация, заимствования, социальные сети и межкультурное взаимодействие. Особое внимание уделяется внутренним механизмам языковых преобразований — фонетическим, лексическим и грамматическим изменениям. Показано, что гибкость и адаптивность языковой системы обеспечивают её устойчивость и жизнеспособность в условиях постоянных трансформаций современного мира
2025-11-24
ЯЗЫКОВЫЕ КОНТАКТЫ И ЗАИМСТВОВАНИЯ: КАК ЯЗЫКИ ВЛИЯЮТ ДРУГ НА ДРУГА
В статье рассматривается явление языковых контактов как фактор развития языковых систем. Особое внимание уделяется природе заимствований, их видам, причинам возникновения и роли в эволюции языка. Раскрывается взаимовлияние культур, обществ и языков, показано, как заимствования отражают исторические процессы, социальные изменения и мировоззрение людей. На основе работ отечественных учёных (Л. П. Крысин, Е. А. Земская, В. В. Виноградов, Н. Б. Мечковская и др.) анализируется механизм перехода слов из одного языка в другой и их адаптация в принимающей системе
2025-11-24
ПРОБЛЕМА СОХРАНЕНИЯ ЯЗЫКОВОГО МНОГООБРАЗИЯ: ВЫМИРАЮЩИЕ ЯЗЫКИ
В статье рассматривается проблема сохранения языкового многообразия в современном мире, а также причины исчезновения малых языков. На основе работ лингвистов анализируются основные факторы, влияющие на утрату языков: снижение статуса языка и отсутствие межпоколенной передачи. Приводятся примеры последствий исчезновения языков и описываются возможные пути их сохранения.
2025-11-24
СЕМИОТИКА ЯЗЫКА: АНАЛИЗ СЛОВ, ПРЕДЛОЖЕНИЙ И ТЕКСТОВ КАК ЗНАКОВ
В статье рассматриваются основные положения семиотики языка как науки о знаках и системах знаков. Раскрывается роль слова, предложения и текста как элементов семиотической структуры, несущих различные уровни смысла. Анализируются подходы Ф. де Соссюра, Ч. Морриса, У. Эко, Ю. Лотмана и Р. Барта к пониманию языка как средства кодирования культурной и когнитивной информации. Особое внимание уделяется связи языка и культуры, а также символической функции знаков в процессе коммуникации.
2025-11-24
ОБРАЗ ЖЕНЩИНЫ В РУССКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ
Женщина – одна из самых сложных и глубоких фигур в русской литературе. Через её образ авторы разных эпох выражали свои представления о добре и зле, любви и жертве, свободе и подчинении. Иногда она идеализируется, становится воплощением добродетели, как, например, Татьяна у Пушкина
2025-11-24
ЯЗЫК КАК КЛЮЧ К ПОНИМАНИЮ МИРА: СЕМИОТИЧЕСКАЯ ПРИРОДА ЯЗЫКА
В статье рассматривается язык как универсальная семиотическая система, позволяющая человеку понимать и интерпретировать окружающий мир. Особое внимание уделяется знаковой природе языка, функциям языковых единиц и роли семиотики в формировании когнитивной картины мира. Анализируются основные подходы к пониманию языка как системы знаков, а также значение символов, кодов и конвенций в человеческом общении. Показано, что язык формирует мышление и служит ключом к структурированию опыта и знаний.
2025-11-24
ONLAYN VA MASOFAVIY TA’LIM MUHITIDA PROFESSIONAL INGLIZ TILINI O‘QITISH METODIKASI
Maqolada onlayn va masofaviy ta’lim muhitida professional ingliz tilini o‘qitish metodikasi tahlil qilinadi. Zamonaviy pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar, baholash usullari va real soha misollari yordamida o‘quvchilarning til ko‘nikmalarini rivojlantirish yo‘llari ko‘rib chiqiladi.
2025-11-25
THE MAIN FEATURES AND DEVELOPMENT MODELS OF INNOVATIVE THINKING IN THE THINKING OF MODERN YOUTH
This article examines the fundamental features and development models of innovative thinking among modern youth. In the context of rapid technological advancement, digital transformation, and globalization, the intellectual potential of young people is becoming the central driver of socio-economic progress. The research highlights the cognitive, psychological, and social determinants of innovative thinking and analyzes pedagogical, environmental, and technological models that contribute to its formation and enhancement. The article concludes with recommendations for fostering a sustainable innovative mindset among youth.
2025-11-25
РАК ЛЕГКГИХ: ДИАГНОСТИКА, ЛЕЧЕНИЯ И ПРОГНОЗ В УЗБЕКИСТАНЕ
Рак легкого (РЛ) является одним из наиболее распространённых злокачественных новообразований в мировой популяции. С начала XX века заболеваемость РЛ возросла в несколько десятков раз, особенно в индустриально развитых странах, где данное заболевание занимает лидирующие позиции в структуре онкологической заболеваемости
2025-11-26
BOLALARNI ZO‘RAVONLIKNING BARCHA SHAKLLARIDAN HIMOYA QILISH TO‘G‘RISIDAGI QONUNChILIKNING ASOSIY PRINSIPLARI, HUQUQLARI VA YO‘NALIShLARI.
O‘zbekiston Respublikasining “Bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish to‘g‘risida”gi 2024 yil 14 noyabr,O‘RQ-996-sonli qonuni qabul qilingan unga muvofiq. Bolaning hayotiga, sog‘lig‘iga, jinsiy daxlsizligiga, sha’niga, qadr-qimmatiga hamda qonun bilan himoya qilinadigan boshqa huquqlari va erkinliklariga tajovuz qiladigan, jismoniy yoki ruhiy azob yetkazayotgan yoki yetkazishi mumkin bo‘lgan hamda asosiy ehtiyojlariga zid bo‘lgan, shu jumladan telekommunikatsiya tarmoqlaridan va Internet butunjahon axborot tarmog‘idan foydalangan holda amalga oshiriladigan, qasddan sodir etiladigan harakat (harakatsizlik) bolalarga nisbatan zo‘ravonlik deb e’tirof etiladi.
2025-11-26
КОРРУПЦИЯ – МАМЛАКАТ КЕЛАЖАГИНИНГ ТАНАЗЗУЛИ.
Мазкур мақолада коррупциянинг жамият тараққиётига, давлат бошқарувига ва мамлакатнинг ижтимоий-иқтисодий барқарорлигига кўрсатадиган салбий таъсири тизимли равишда таҳлил этилган. Тадқиқотда коррупция жиноятининг илдиз омиллари, унинг давлат институтларига бўлган ишончни сусайтириши, инвестицион муҳитга путур етказиши ҳамда қонун устуворлигига салбий таъсири ёритилади. Шунингдек, халқаро тажриба асосида коррупцияни олдини олишнинг самарали механизмлари, хусусан, очиқлик ва шаффофликни таъминлаш, давлат хизматлари рақамлаштирилишини кенгайтириш, давлат хизматчиларининг масъулиятини ошириш ва жамоатчилик назоратини кучайтириш бўйича таклифлар илгари сурилади. Мақола якунида коррупцияга қарши курашнинг комплекс ёндашув асосида амалга оширилиши мамлакат келажагини барқарор ривожлантиришнинг муҳим шарти экани асослаб берилган.
2025-11-26
CRISPR ORQALI GENETIK KASALLIKLARNI TUZATISHNING ILMIY ASOSLARI
Ushbu ishda CRISPR/Cas9 texnologiyasi orqali genetik kasalliklarni tuzatishning ilmiy asoslari yoritiladi. Genomni tahrirlashning tabiiy mexanizmlari, Cas9 fermentining roli va guide RNA’ning funksiyasi batafsil tahlil qilinadi. Shuningdek, irsiy kasalliklar — talassemiya va kistik fibrozni tuzatishdagi CRISPR imkoniyatlari ko‘rsatib o‘tiladi. Texnologiyaning afzalliklari, xavfsizlik masalalari va off-target ta’sirlar ham o‘rganiladi. Tadqiqot CRISPRning zamonaviy tibbiyotdagi istiqbollari va klinik qo‘llanish imkoniyatlarini yoritishga qaratilgan
2025-11-26
ПЕРЕВОД РЕАЛИЙ: МЕТОДЫ И ПРИЕМЫ, АДАПТАЦИИ КУЛЬТУРНЫХОСОБЕННОСТЕЙ
В статье рассматриваются вопросы перевода реалий и методы адаптации национально-культурных особенностей при переводе текстов. Основное внимание уделяется таким аспектам, как перевод реалий, культурная адаптация, транслитерация, транскрипция, калькирование, описательный перевод, контекстуальная замена, адаптация и комментарии. Показано, как правильный выбор метода влияет на точность передачи культурного содержания и степень понимания текста читателем.
2025-11-27
ПРОЦЕСС РАБОТЫ ПЕРЕВОДЧИКА: ОТ АНАЛИЗА ТЕКСТА ДО ИТОГОВОГО ПРОДУКТА
Процесс работы переводчика представляет собой многоуровневую деятельность, объединяющую анализ, интерпретацию и практическое преобразование текста. В статье рассматриваются основные этапы переводческого процесса — от анализа исходного текста до редактирования и контроля качества перевода. Описываются теоретические модели перевода (трансформационно-семантическая, ситуативная и психолингвистическая) и их применимость к практике. Особое внимание уделяется взаимодействию общих закономерностей языка и индивидуальных стратегий переводчика при достижении адекватности и коммуникативной точности..
2025-11-27
"TA’LIMDA RAQAMLI TRANSFARMATSIYA: IMKONIYATLAR, MUAMMOLAR VA YECHIMLAR"
Mazkur maqolada ta’lim sohasida amalga oshirilayotgan yangi va zamonaviy transfarmatsiya jarayoni, ushbu transfarmatsiya yaratgan imkonitatlarni, yuzaga keltirayotgan muammolar va ularga qarshi amaliy choralarni tahlil qiladi. Bugungi kunda raqamli texnalogiyalar ta’lim jarayonini samarali tashkil etishda , axborot resurslaridan tez va oson foydalanishda , masofaviy ta’limni rivojlantirishda, o’quvchilarning mustaqil ta’lim ko’nikmalarini oshirish bilan bir qatorda ularga moslashuvchan ta’lim jadvali yarstishda muhim omil boʻlmoqda. Shu bilan birga texnik vositalarning yetishmasligi, pedagoglarning raqamli texnalogiyalardan foydalanish bilim va ko’nikmalarining pastligi hamda o’quvchilarning tanqiydiy va mustaqil fikrlash qobiliyatlariga salbiy taʼsiri kabi bir qancha muammolar mavjud .Maqolada ushbu muammolarni hal qilish uchun bir qator strategik yondashuvlar, jumladan, texnik sharoitlarni yaxshilash, ta’lim muassasalarini zamonaviy texnik ba’za bilan ta’minlash va pedagoglarni doimiy raqamli malaka oshirish kurslariga jalb qilish hamda axborot resurslaridan to’ri foydalanish yo’riqnomalarini ommalashtirish kabi choralarni ko’rib chiqadi
2025-11-27
ЯЗЫКОВАЯ СИТУАЦИЯ В СОВРЕМЕННОЙ РОССИИ: ДИНАМИКА, МНОГООБРАЗИЕ И ГОСУДАРСТВЕННАЯ ПОЛИТИКА
В статье рассматривается современная языковая ситуация в России как сложная и многослойная система, формирующаяся под воздействием исторических, политических, социальных и технологических факторов. Особое внимание уделяется роли русского языка как государственного и интеграционного, а также положению национальных и малых языков, сталкивающихся с сокращением сфер использования и снижением межпоколенной передачи. Анализируются ключевые этапы исторического развития языковой политики, ее влияние на сохранение языкового многообразия и проблемы, с которыми сталкиваются регионы. Отдельно рассматриваются последствия образовательных реформ, процессы урбанизации и глобализации, а также возможности цифровой среды для поддержки национальных языков. Делается вывод о необходимости сбалансированной государственной политики, направленной на одновременное укрепление русского языка и сохранение культурно-языкового наследия народов России.
2025-11-28
MADANIY MEROS OBYEKTLARINI MUHOFAZA QILISHDA ARXIVLARNING ROLI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish jarayonida arxivlarning tutgan o‘rni, ularning xalqaro standartlar bilan uyg‘unligi hamda raqamli arxiv tizimlari rivoji, aslligini saqlash tizimida arxiv hujjatlarining nazariy va amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqotda arxiv fondlari, xususan, davlat arxivlari va shaxsiy kelib chiqishga oid fondlar moddiy merosning huquqiy, ilmiy va ma’naviy qadriyatini tasdiqlovchi yagona ishonchli manba ekanligi asoslanadi. Xalqaro tajriba (ICCROM qoʻllanmasi misolida) namunalar arxivi va hujjatlarni boshqarishning muhimligini ko‘rsatadi. Maqolada arxiv hujjatlarining huquqiy himoya va restavratsiya jarayonlaridagi o‘rni hamda ularni ilmiy aylanmaga kiritish va raqamlashtirishning dolzarb vazifalari yoritilgan.
2025-11-28
MATRITSALAR VA DETERMINANTLAR NAZARIYASI: ZAMONAVIY QO‘LLANILISHI.
Ushbu maqolada matritsalar va determinantlar nazariyasining zamonaviy qo‘llanilishi, chiziqli algebra vositalari yordamida kompleks tizimlar va transformatsiyalarni o‘rganish metodlari tahlil qilinadi. Matritsa va determinant tushunchalarining nazariy asoslari yoritilib, ularning kompyuter modellashtirish, iqtisodiy tizimlar va fizika sohalarida qo‘llanilishi misollar bilan ko‘rsatiladi. Shuningdek, maqolada amaliy masalalar yechimlari va tahlil natijalari berilgan.
2025-11-30
ДИНИЙ ЭКСТРЕМИЗМ БИЛАН БОҒЛИҚ ЖИНОЯТЛАР ТЕРГОВ ҚИЛИШ ЖАРАЁНИНИНГ ҲУҚУҚИЙ АСОСЛАРИ
Мазкур мақолада Диний экстремизм билан боғлиқ жиноятларни тергов қилиш самарадорлигини ошириш жараёнида, соҳани тартибга солувчи процессуал-ҳуқуқий асосларни такомиллаштириш ва замонавий ахборот-технологияларидан фойдаланишни зарурияти ва ахамияти хусусида фикр юритилади
2025-11-30
BOLALARDA AXLOQIY TARBIYANI SHAKLLANTIRISHNING OILAVIY MODELLARI
Ushbu maqolada bolalarda axloqiy tarbiyani shakllantirishga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy oilaviy modellarning mazmuni va ularning farqlari yoritilgan. Avtoritar, demokratik, liberal, beparvo, milliy-an’anaviy va diniy-axloqiy yondashuvlarning bolaning axloqiy rivojiga ta’siri qisqa ilmiy tahlil asosida ochib berilgan. Shuningdek, mavzuga oid adabiyotlar tahlili va tadqiqot metodologiyasi orqali oilaviy muhitning axloqiy shakllanishdagi o‘rni asoslab beriladi
2025-11-30
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINI RAQAMLI VOSITALAR YORDAMIDA EZGULIK RUHIDA TARBIYALASH
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini raqamli vositalar yordamida ezgulik ruhida tarbiyalashning pedagogik, psixologik va axloqiy asoslari ilmiy nuqtai nazardan yoritiladi. Maqolada shuningdek o‘quvchilarning yosh psixologiyasi, virtual muhitning tarbiyaviy imkoniyatlari, raqamli resurslardan foydalanishdagi xavfsizlik tamoyillari, o‘qituvchi va ota-onalarning roli, raqamli texnologiyalar asosida ezgu fazilatlarni singdirishning metodik yo‘llari tahlil qilinadi.
2025-11-30
OILAVIY ZO‘RAVONLIKKA QARSHI HUQUQIY HIMOYA MEXANIZMLARI: XALQARO TAJRIBA VA MILLIY QONUNCHILIKNI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida oilaviy zo‘ravonlikka qarshi huquqiy himoya mexanizmlarining amaldagi holati xalqaro tajriba bilan qiyoslab tahlil qilingan. JSST, CEDAW kabi xalqaro hujjatlar asosida oilaviy zo‘ravonlikning jismoniy, ruhiy, iqtisodiy va jinsiy shakllari huquqiy jihatdan tahlil etiladi. 2019-yilda qabul qilingan “Ayollarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida”gi Qonun hamda “Himoya orderi” institutining amaliy samaradorligi baholanadi. Mazkur institutni qo‘llashda uchrayotgan muammolar, xususan orderni ijro etishdagi kechikishlar, uning bekor qilinishi jarayonidagi tashqi bosim ehtimoli va jabrlanuvchining erkin roziligi masalalari yoritigan
2025-11-30
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI YOSHLAR ISHLARI AGENTLIGINING VA UNING HUDUDIY BO‘LINMALARINING HUQUQBUZARLIKLAR PROFILAKTIKASI SOHASIDAGI VAKOLATLARI (ILG‘OR XORIJIY DAVLATLAR TAJRIBASI MISOLIDA)
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi va uning hududiy bo‘linmalarining huquqbuzarliklar profilaktikasi sohasidagi vakolatlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Agentlikning yoshlar o‘rtasida huquqiy madaniyatni yuksaltirish, ijtimoiy faollikni oshirish, jinoyatchilik va huquqbuzarliklarni oldini olishga qaratilgan davlat siyosatini amalga oshirishdagi o‘rni o‘rganiladi. Maqolada ilg‘or xorijiy davlatlar — Janubiy Koreya, Yaponiya, Germaniya, Finlyandiya, Singapur kabi mamlakatlarda yoshlar siyosatini amalga oshiruvchi davlat organlarining profilaktika mexanizmlari, jamoatchilik bilan hamkorlik tizimi, davlat dasturlari va intervensiya modellari qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekistondagi yoshlar bilan ishlash tizimini yanada takomillashtirish, profilaktikaning innovatsion yo‘nalishlarini joriy etish, xalqaro tajribalarni milliy amaliyotga implementatsiya qilish bo‘yicha takliflar ilgari suriladi..
2025-11-30
TA'LIM JARAYONINI TAKOMILLASHTIRISHDA AXBOROT VA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH (TABIIY FANLARNI O‘QITISH MISOLIDA)
Maqolada tabiiy fanlarni o‘qitish jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) va innovatsion pedagogik yondashuvlarning samaradorligi o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, virtual laboratoriyalar, AR/VR modellar, interaktiv multimediya resurslari va raqamli platformalarni joriy etish o‘quvchilarning bilim darajasini, laboratoriya ko‘nikmalarini va ilmiy-tadqiqot qobiliyatini oshiradi. Maqola o‘qituvchilarning AKT kompetensiyasini shakllantirish, ta’lim sifatini oshirish va tabiiy fanlarni o‘qitish metodikasini takomillashtirishga qaratilgan
2025-11-30
ПРОФИЛАКТИКА ИНСПЕКТОРИНИНГ ВОЯГА ЕТМАГАН ШАХСЛАР ТОМОНИДАН СОДИР ЭТИЛАДИГАН МАЪМУРИЙ ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАРНИ ОЛДИНИ ОЛИШ БОРАСИДА АЙРИМ МУЛОҲАЗАЛАР
Мақола Ўзбекистон Республикасида вояга етмаганлар томонидан содир этиладиган маъмурий ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишда профилактика инспекторининг роли ва вазифаларига бағишланган. Ички ишлар вазирлигининг 2024–2025 йилларга оид расмий статистикаси, kun.uz, daryo.uz ва бошқа очиқ манбалар асосида вояга етмаганлар орасида майда хулиганлик, алкогол ва гиёҳвандлик воситалари билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар, ўқишни тизимли равишда қолдириш каби маъмурий ҳуқуқбузарликларнинг ўсиш тенденциялари таҳлил қилинган. Scopus, Web of Science ва Google Scholar базаларидаги хорижий олимлар (Р.Ф.Степаненко, А. Гаджиева, Н. Ячина ва бошқ.) тадқиқотларига таяниб, профилактика инспектори фаолиятининг замонавий илмий-педагогик ва криминологик моделлари кўриб чиқилган.
2025-11-30
ТУМАН (ШАҲАР) ИЧКИ ИШЛАР БОШҚАРМАСИ БЎЛИМИ БОШЛИҒИ ЖАМОАТ ХАВФСИЗЛИГИ ХИЗМАТИ БУЙИЧА ЎРИНБОСАРЛАРИНИНГ ТУМАН (ШАҲАР) ХАЛҚ ДЕПУТАТЛАРИ КЕНГАШЛАРИГА ҲИСОБОТ БЕРИШ ТАРТИБИ
Мақола Ўзбекистон Республикасида туман (шаҳар) ички ишлар бошқармаси бўлими бошлиғининг жамоат хавфсизлиги хизмати бўйича ўринбосарларининг маҳаллий халқ депутатлари Кенгашларига ҳисобот тақдим этиш тартиби ва амалиётига бағишланган. Ўзбекистоннинг амалдаги қонунчилиги («Маҳаллий давлат ҳокимияти тўғрисида»ги Қонун, халқ депутатлари Кенгашлари регламенти, 2030 йилгача ислоҳот стратегияси) ҳамда ИИВ расмий статистикаси асосида ҳозирги ҳолат таҳлил қилинган. Халқаро тажриба (Буюк Британиянинг Police and Crime Commissioners тизими, Германиянинг маҳаллий кенгашлар назорати, АҚШнинг Community Policing ва Civilian Review Boards моделлари, Франциянинг муниципал кенгашлар ва IGPN ҳамкорлиги) мисолида ҳисобот беришнинг мазмуни, формати, шаффофлиги, жамоатчилик иштироки ва самарадорликни баҳолаш механизмлари кенг ёритилган.
2025-11-30
ПРОФИЛАКТИКА ИСПЕКТОРЛАРИНИНГ СПИРТЛИ ИЧИМЛИККА РУЖУ ҚЎЙГАН ШАХСЛЛАРНИ МАЖБУРИЙ ДАВОЛАШ МУАССАСАЛАРИГА ЖОЙЛАШТИРИШ ТАРТИБИ ВА ШАРТЛАРИ
Мақола Ўзбекистон Республикасида профилактика инспекторларининг спиртли ичимликка сурункали ружу қўйган шахсларни мажбурий даволаш муассасаларига жойлаштириш тартиби ва шартларига бағишланган. «Наркологик касалликлар профилактикаси ва уларни даволаш тўғрисида»ги Қонун (2020 й., кейинги ўзгартиришлар билан), Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг тегишли моддалари ҳамда 2025 йилдаги янги ўзгартиришлар (ЎРҚ-1024-сон) асосида мажбурий даволашга асос бўладиган шартлар, ҳужжатлар тўплами, суд жараёни ва ижро этиш тартиби батафсил ёритилган..
2025-11-30
ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАРНИНГ УМУМИЙ ПРОФИЛАКТИКАСИ ОБЪЕКТЛАРИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ
Ушбу мақолада ҳуқуқбузарликларнинг умумий профилактикаси объектларининг ўзига хос хусусиятлари, уларнинг ижтимоий-ҳуқуқий табиати, таркибий элементлари ва профилактик фаолиятдаги аҳамияти таҳлил қилинади. Жамиятда юз бериши эҳтимол бўлган ҳуқуқбузарликларни олдиндан бартараф этишда умумий профилактика объектларини тўғри аниқлаш ва баҳолаш жараёнининг ўрни ёритилади. Шунингдек, демографик омиллар, муҳит таъсири, ижтимоий тартиб-интизом даражаси, аҳолининг ҳуқуқий маданияти ҳамда хавф гуруҳлари каби омилларнинг профилактика объектлари сифатидаги хусусиятлари тадқиқ этилади. Таҳлил натижаларига кўра, умумий профилактика объектларини комплекс тарзда ўрганиш ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишда тизимли, мақсадли ва самарали профилактик чора-тадбирларни ишлаб чиқишда муҳим аҳамият касб этади.
2025-11-30
