Общественные науки в современном мире: теоретические и практические исследования

ушбу мақола ички ишлар органларида хотин-қизларнинг хизмат ўташ тартибини ташкилий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш масалаларига бағишланган. Унда гендер тенглигини таъминлаш, норматив-ҳуқуқий база ва ташкилий механизмларни мустаҳкамлаш, шунингдек, халқаро тажриба асосида аёлларнинг касбий салоҳиятини ошириш йўллари таҳлил қилинади. Аёлларнинг ички ишлар органларидаги фаолияти самарадорлигини ошириш учун махсус таълим дастурлари, меритократик тизим ва ижтимоий-маънавий муҳитни яхшилашга қаратилган таклифлар ишлаб чиқилган. 

Maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘quvchilarning kreativ fikrlash qobiliyatlarini shakllantirishning nazariy asoslari, samarali usul va texnologiyalari yoritilgan. Shuningdek, ijodiy fikrlashni rivojlantirishga xizmat qiluvchi didaktik o‘yinlar, interfaol metodlar va muammoli vaziyatlar tahlil qilingan.

В настоящей статье, на основании различных сведений, создана общая картина состояния торговли, ремесленничества и базаров в государстве Амира Темура. Раскрыта роль Амира Темура в превращении города Самарканда в торгово-экономический центр централизованного государства. По-казана деятельность Амира Темура по расширению торговли и упрочению торговых связей.

Ushbu maqolada Ikkinchi jahon urushi yillarida Farg‘ona vodiysi aholisi tomonidan front ortida amalga oshirilgan mehnat, ijtimoiy yordam va iqtisodiy sa’y-harakatlar tahlil qilinadi. Urush yillarida Namangan, Andijon va Farg‘ona viloyatlarida sanoatni harbiy ehtiyojga moslashtirish, qishloq xo‘jaligini tiklash, ayollar va yoshlarning frontga yordam harakatlaridagi ishtiroki haqida tarixiy manbalar asosida so‘z yuritiladi. Shuningdek, aholi o‘rtasida vatanparvarlik ruhining yuksalishi, frontni oziq-ovqat, kiyim-kechak, qurol-aslaha va insoniy qo‘llab-quvvatlash bilan ta’minlashdagi o‘rni yoritilgan.

Maqolada shoir Umrzoq Hayratiy poetikasida an’ana va yangilanishning o‘zaro uyg‘unligi poetik jihatdan tahlil qilinadi. Shoir ijodida presedent nomlar, metafora, ramz, takror va qofiyalarning qo‘llanishi orqali milliy adabiyot an’analari davom ettirilishi hamda yangi badiiy izlanishlar amalga oshirilgani yoritilgan. Tadqiqotda Hayratiy she’riyatida milliylik va umuminsoniylikning o‘zaro aloqasi hamda poetik birliklarning badiiy-estetik vazifasi ilmiy asoslangan.

Maqola ingliz va arab tillaridagi predloglar turlarini, ularning ishlatilishi, farqlari va misollar orqali yoritadi. Predloglarni tushunish va to‘g‘ri ishlatish til o‘rganayotganlar uchun foydali qo‘llanma hisoblanadi.

Ushbu maqolada muammoli ta’lim metodining mohiyati va uning matematik tafakkurni rivojlantirishdagi o‘rni yoritilgan. Muammoli ta’lim o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, mantiqiy xulosa chiqarish hamda ijodiy izlanish ko‘nikmalarini shakllantirishda samarali vosita sifatida tahlil qilingan. Maqolada muammoli o‘qitishning nazariy asoslari, o‘quvchining faol roli, matematik tafakkur tushunchasi va uni rivojlantirish mexanizmlari, shuningdek, dars jarayonida muammoli vaziyatlarni yaratishning amaliy usullari keltirilgan. Yakunda o‘quv jarayonida muammoli ta’limni samarali qo‘llash bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.

Mazkur maqolada talabalarning kreativ fikrlashini rivojlantirishda matematik modellashtirishning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Unda “matematik model” va “modellashtirish” tushunchalarining mohiyati, modellashtirish jarayonining bosqichlari hamda uning pedagogik va psixologik asoslari tahlil qilinadi. Shuningdek, kreativ fikrlashning shakllanishida matematik faoliyatning o‘rni, ijodiy tafakkurni rivojlantiruvchi omillar va modellashtirish jarayonida kreativlikning namoyon bo‘lish mexanizmlari ochib beriladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, matematik modellashtirish talabalarda mustaqil, ijodiy va mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishda samarali vosita ekanligi isbotlangan.

Статья посвящена использованию цифровых технологий, включая искусственный интеллект, для развития речи школьников. Рассматривается применение этих технологий в обучении диалогу и монологу, а также в коррекции речевых ошибок. Подчеркивается роль ИИ в предоставлении мгновенной обратной связи и улучшении навыков устной и письменной речи. Отмечается, что интеграция цифровых методов значительно повысит эффективность обучения.

Maqolada raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt davrida bilimning tabiati masalasi gnoseologik nuqtSI nazardan tahlil etiladi. Muallif raqamli ong, ma’lumot va haqiqat tushunchalarining yangi interpretatsiyalarini ochib beradi. Sun’iy intellekt bilim jarayonidagi sub’yektlik maqomiga ega bo‘la boshlagan zamonda, inson bilimining mohiyati va manbasi qayta ko‘rib chiqilishi zarurligi asoslab beriladi.

Ushbu maqolada O‘zbekistondagi transport tashuv tizimidagi mavjud muammolar va ularning yechimlar to‘g‘risida nazariy fikrlar, xulosalar shuningdek, mavjud muammolarni hal etish uchun takliflar berilgan. Shuningdek, mavjud logistika tizimlarini yaxshilash orqali samaradorlikka erishish hamda iqtisodiy o‘sishga erishishda uning ahamiyati to‘g‘risida fikr-mulohazalar berilgan.

Ushbu tezisda Qatar Davlatining Afg‘oniston mojarosini tinch yo‘l bilan hal etishdagi vositachilik diplomatiyasi, uning mintaqaviy xavfsizlik tizimidagi o‘rni hamda xalqaro miqyosdagi geosiyosiy ta’sir mexanizmlari tahlil qilinadi. Bugungi global siyosiy muhitda kichik davlatlarning diplomatik salohiyati nafaqat iqtisodiy, balki strategik vosita sifatida ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Qatar o‘zining “yumshoq kuch” siyosati asosida Afg‘onistondagi tinchlik jarayonlariga diplomatik, gumanitar va harbiy-logistik yo‘nalishlarda faol hissa qo‘shgan. Tezisda 2013-yilda Dohada Tolibon siyosiy idorasining ochilishi, 2018-yilda AQSH bilan strategik hamkorlik bitimining imzolanishi, 2021-yil Al-Udeyd havo bazasining roli, 2023-yilda Tolibon rahbari bilan bevosita muloqot va 2025-yilda Dohada Afg‘oniston-Pokiston o‘rtasidagi kelishuv kabi muhim bosqichlar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi.

Mazkur tezisda ta’lim xizmatlari ko’rsatishning o’ziga xos huquqiy tabiati, bugungi kunda qonunchilikda belgilangan ta’lim olish hamda ta’lim xizmatlari ko’rsatishning shakllari tahlil qilingan.

Artificial Intelligence (AI) has become one of the most influential technologies in modern education, transforming how teachers teach and students learn. This essay explores the advantages and threats of AI in teaching. It highlights the potential of AI to personalize learning, automate administrative tasks, and provide 24/7 access to educational resources. The use of AI also enables data-driven decision-making and enhances student engagement through interactive and creative learning tools. However, the paper also discusses critical challenges such as job displacement, loss of human interaction, data privacy issues, algorithmic bias, and overdependence on technology. While AI offers significant opportunities to improve the quality and accessibility of education, it must be used ethically and responsibly to avoid negative social and emotional consequences. The conclusion emphasizes that AI should serve as a supportive assistant rather than a replacement for teachers, combining technological efficiency with human empathy to create a balanced and effective learning environment.

Ushbu maqolada o‘zbek va jahon adabiyotshunosligida lirik kechinmaga oid nazariy qarashlarning shakllanishi hamda ularning poetik tafakkur rivojidagi o‘rni tahlil etilgan. Lirik kechinma insonning ichki ruhiy olamini badiiy ifoda etish vositasi sifatida baholanib, Sharq va G‘arb adabiy-estetik maktablari nuqtai nazaridan solishtirilib o‘rganiladi. O‘zbek adabiyotida bu tushuncha Alisher Navoiy, Abdulla Qodiriy, Abdulla Oripov, Erkin Vohidov kabi ijodkorlarning lirikasida kuzatilsa, jahon adabiyotida G. Geyne, V. Gyugo, A. Pushkin va J. Bayron singari shoirlar ijodida chuqur tahlil qilingan. Tadqiqotda lirik kechinmaning falsafiy, psixologik va estetik qatlamlari, shuningdek, uni tahlil etishda qo‘llanilgan adabiyotshunoslik metodlari (psixologizm, romantizm, ekzistensializm) haqida fikr yuritiladi.

Oʻzbek tilini oʻrganish va uni rivojlantirish borasida juda koʻplab tadqiqotlar amalga oshirilganligini bilamiz, albatta. Soʻnggi yillarda oʻzbek tilining yangi sohasi boʻlmish psixolingvistika, neyrolingvistika, lingvokulturologiya yoʻnalishlarida ham bir qancha koʻzga koʻrinadigan tadqiqotlar amalga oshirilmoqda.  Lingvistik  tadqiq  metodlari  rang-barang boʻlgani  holda  fanimizda  ularning  mukammal  tasnifi  haligacha berilmagan.  Lingvistik tadqiq  metodlari odatda  sixronik  va  diaxronik tadqiq usullari sifatida ikki guruhga ajratiladi.

ChatGPT ishga tushirilgandan beri generativ sun'iy intellekt (genAI) jamiyatga keng ta'sir ko'rsatdi, ammo til ta'limiga to'liq ta'sir hali sezilmaydi. Til ta'limida genAI bo'yicha ko'pgina nutqlar uni mavjud amaliyotga yordam beruvchi sifatida qaraydi, ammo genAI buzilish ehtimoli bor. Buzg'unchi innovatsiyalar nazariyasiga asoslanib, ushbu maqola turli darajadagi buzilishlarni ifodalovchi ta'limda genAIdan foydalanish bo'yicha uchta amaliy tadqiqotlarni ko'rib chiqadi: genAI va aylantirilgan sinflarni birlashtirishning barqaror kuchaytiruvchi innovatsiyasi, genAI yordamida faol o'rganishning barqaror innovatsiyasi va o'qituvchisiz sinfning buzuvchi innovatsiyasi. Ushbu modellarni TESOLga qo'llash orqali TESOLda genAI dan foydalanishning foydali bo'lish ehtimolini oshirish dasturi taklif etiladi.

Maqolada O‘rta Osiyo xonliklari — Buxoro, Xiva va Qo‘qon xonliklarida ta’lim tizimining shakllanishi va rivojlanish jarayonlari yoritilgan. Asarda ta’limning tashkiliy tuzilmasi, maktab va madrasalarning o‘rni, ularning o‘quv dasturlari hamda ilmiy-ma’rifiy faoliyatdagi ahamiyati tarixiy manbalar asosida tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada xonliklar davridagi diniy va dunyoviy bilimlarning uyg‘unligi, ustoz-shogird an’anasi, ayollar ta’limiga munosabat va bu tizimning keyingi jadidchilik harakati shakllanishiga ta’siri yoritiladi.

The article deals with the concept of placement of buildings and structures that are integrated into the natural environment and are a continuation of the landscape. On the example of world experience, the factors influencing the formation of such buildings and the prospects for further construction are also considered.

mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarning har tomonlama yetuk shaxs qilib tarbiyalashda aqliy tarbiyaning o’rni haqida so’z yuritilgan.Maktabgacha yoshdagi bolalarning aqliy rivojlanishi haqida ma’lumot berilgan.

Mazkur maqolada xizmatlar sohasining O‘zbekiston iqtisodiyoti rivojlanishidagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Xizmatlar tarmog‘ining yalpi ichki mahsulotdagi ulushi, aholining bandligi hamda raqamli iqtisodiyot sharoitida xizmatlarning innovatsion o‘sish omillari yoritilgan. Tadqiqotda statistika ma’lumotlari asosida sohaning iqtisodiy o‘sishga qo‘shgan hissasi, diversifikatsiyani ta’minlashdagi o‘rni va raqamli xizmatlarning rivojlanish tendensiyalari o‘rganilgan. Maqola natijalari xizmatlar sohasini rivojlantirish orqali iqtisodiy barqarorlikni kuchaytirish va milliy iqtisodiyot raqobatbardoshligini oshirish zarurligini asoslaydi.

Mazkur tezisda Alisher Navoiy lirikasida tabiat tasvirimng badiiy ifodasi, uning inson ruhiyati va tuyg’ularini ifodalashdagi ahamiyati, tabiatni obrazlantirish orqali muallifning badiiy niyatini yuzaga chiqarish, uni ochiqlash haqida fikr yuritiladi. Shoirning  tabiat manzaralari ishtirok etgan g’azallari tahlilga tortiladi.

Mazkur maqolada 1945–1965-yillarda Farg‘ona vodiysi viloyatlarida (Andijon, Namangan va Farg‘ona) qishloq mehnatkashlariga ko‘rsatilgan maishiy xizmatlar va ta’minot sohasida yuz bergan o‘zgarishlar tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Sovet hokimiyatining agrar siyosati doirasida maishiy xizmatni tashkil etish, kommunal va kundalik ehtiyojlarga xizmat ko‘rsatuvchi muassasalarning rivoji, ayollar bandligini oshirishga qaratilgan xizmat sohalari, tibbiy xizmat va savdo tarmoqlari faoliyati ko‘rib chiqiladi. Maqolada ayniqsa mahalliy sanoat korxonalari, artellar, maishiy xizmat ko‘rsatish punktlari va ularning qishloq turmush tarziga ta’siri tarixiy misollar asosida tahlil qilinadi.

Ушбу мақолада рақамли коммуникация муҳитида намоён бўлаётган виртуал трайбализм феномени таҳлил қилинади. Трайбализм ибтидоий жамоа тузумига хос бўлган “биз” ва “улар” қарама-қаршилигининг замонавий ижтимоий тармоқларда қайта шаклланиши сифатида изоҳланади. Мақолада виртуал трайбализмнинг шаклланиш омиллари, унинг ижтимоий-психологик хавфлари ҳамда тафаккур ва коммуникация маданиятига таъсири кўриб чиқилган. Шунингдек, муаммони бартараф этиш бўйича профилактик чоралар таклиф этилган.

Ускоряющаяся эволюция цифровых технологий и искусственного интеллекта (ИИ) поставила под сомнение классические границы правосубъектности. Концепции, когда-то четко разделявшие субъекты и объекты права, всѐ больше подвергаются напряжению из-за появления автономных цифровых агентов, децентрализованных организаций и алгоритмических систем. Эти сущности — хотя и лишѐнные сознания, свободной воли или моральной ответственности — тем не менее участвуют в социальных и экономических отношениях, нередко с существенными правовыми последствиями. Подобные явления привели к теоретическому формированию категории квазисубъектов: сущностей, обладающих отдельными признаками правосубъектности, но не полностью отвечающих еѐ традиционным критериям [1]. Цель данной работы — концептуализировать квазисубъекты как особую юридическую категорию, проанализировать их определяющие признаки и типы, а также оценить их значение в киберправе и более широкой теории правосубъектности.

Mazkur maqolada Alisher Navoiyning “Farhod va Shirin” dostonidagi   salbiy obrazlar ilmiy nuqtayi nazardan tekshiriladi. Xususan, Xusrav, Sheruya, Buzurg Ummid kabi obrazlarning badiiy matn syujetidagi o‘rni hamda  ularning badiiy vazifalari o‘rganiladi. Asarda chuqur irfoniy va tasavvufiy ma’no ifodalovchi ishq tushunchasining yovuz niyatli, manfaatparast shaxslar dunyoqarashida qanday ko‘rinishda namoyon bo‘lishi tahlil qilingan.

Ushbu tezisda o‘zbek hajviy nutqida modallik va baholash kategoriyalarining o‘zaro munosabati, ularning grammatik ifoda vositalari hamda stilistik funksiyalari tahlil qilinadi. Maqolada modallikning hajviylikni yuzaga keltirishdagi o‘rni, baholovchi birliklarning semantik imkoniyatlari va ularning kulgi, kinoya, istehzo kabi nutqiy effektlar bilan bog‘liqligi ilmiy izohlar bilan yoritilgan.

Цифровая трансформация образования представляет собой один из ключевых процессов модернизации современной образовательной системы. Она не только изменяет формы, методы и содержание обучения, но и влияет на формирование личностных характеристик обучающихся, включая их языковое самоопределение. В условиях цифровизации язык становится инструментом не только коммуникации, но и самоидентификации, самопрезентации и межкультурного взаимодействия. Актуальность изучения влияния цифровых технологий на языковое самоопределение личности обусловлена необходимостью формирования цифровой компетентности и ответственного отношения к языку в виртуальной среде.

Мақалада белгили қарақалпақ шайыры Б.Генжемуратовтыӊ поэзиясында поэтикалық образ ҳәм символлардыӊ қолланылыўы, оларды қолланыўда шайырдыӊ шеберлиги мәселелери салыстырмалы анализ етиледи.

The peaceful use of nuclear energy lies at the intersection of science, technology, and international law. While it promises vast benefits in energy generation, medicine, and industry, it also poses significant legal challenges concerning safety, security, and non-proliferation. This article explores the legal dimensions of peaceful nuclear energy by analysing the principal treaties, customary norms, and institutional mechanisms governing its development and control. It argues that international law not only enables States to exercise their right to peaceful use but also imposes stringent duties to prevent harm, ensure safety, and maintain transparency. The study concludes that as nuclear technologies evolve, the legal framework must expand to integrate environmental protection, human rights, and sustainable development into the governance of nuclear activities.

Maqolada milliy bayram fenomeni ko'rib chiqiladi. Insonning ongli mehnati asosida samarali tajribalar shakillangan. Chuqur ma’noli va madaniylashgan tajribalar urf-odatlarga ayalangan. Asosiy ahamiyatga ega bo’lgan urf-odatlar asosida marosimlar paydo bo’lgan. Jamiyat turmushida o’ziga xos o’rin egallagan hodisa va quvonch bilan o’tadigon voqiyalar asosida bayramlar shakillangan.Bayramlar xaliqning eng yaxshi urf-odatlarini, odab-ahloh qoidalarini o’z ichiga olish, saqlash va rivojlantirishi bilan yoshlar tarbiyasida ahamiyatli kuchga ega. Har bir bayram orqali xaliq tilagi, orzu-armonlari, tajribalari avloddan-avlodga qadiriyat sifatida o’tadi. XX asrning so'nggi o'n yilliklarida bayramga sotsiologik qiziqishning keskin ortishi kuzatildi. Bayramlarning ijtimoiy-madaniy mohiyati bugungi kunda falsafa, madaniyatshunoslik, sotsiologiya va pedagogikaning eng kam o‘rganilgan sohalaridan biridir. Shu bilan birga, davlat bayrami fenomeniga fanlararo yondashuv, bizningcha, eng istiqbolli tadqiqot yo'nalishidir.

Mazkur maqolada Xorazm viloyati Bog‘ot tumanidagi “Qalajiq qal’a” tarixiy majmuasi asosida barqaror turizmni rivojlantirish va madaniy merosni saqlash konsepsiyasi tahlil qilinadi.

Bu maqolada o‘zbek va ingliz adabiy nutqidagi maqollarning (paremiologik birliklarning) lingvo­madaniy o‘xshashliklari va tafovutlari tadqiq etiladi. Maqollar milliy til va madaniyatning boy manbasi sifatida qaralib, ular orqali xalq dunyo­qarashi, odat-an’anasi, axloqiy qadriyatlari va til ifodasi tahlil qilinadi. Ingliz hamda o‘zbek tilidagi maqollarni semantik, sintaktik va madaniy jihatdan solishtirish, ularning umumiyligi va milliy xossalarini aniqlash maqsad qilinadi. Tadqiqotdan ko‘rinib turibdiki, har ikki tilda ham hayotiy tajriba, axloqiy-tarbiyaviy mazmun aks etgan maqollar mavjud bo‘lib, ularning ko‘pchiligi — insoniy qadriyatlarni ifodalaydi. Shu bilan birga, til va madaniyat kontekstida yuzaga keladigan tafovutlar ham aniqlanadi.

Oziq-ovqat orqali yuqadigan patogen bakteriyalar inson salomatligiga jiddiy xavf tug‘diradi. Ularni aniqlash oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Ushbu ishda patogen bakteriyalarni aniqlashning an’anaviy (mikrobiologik) va zamonaviy (molekulyar, biokimyoviy, immunologik) usullari tahlil qilinadi. Shuningdek, PCR, ELISA, biosensor va metagenomika texnologiyalarining afzalliklari hamda ularni qo‘llash samaradorligi yoritiladi. Tadqiqot natijalari oziq-ovqat mahsulotlarining sifatini nazorat qilish tizimlarini takomillashtirishga xizmat qiladi.

maqolada teatr va kino aktyorlarining ijrodagi bir-birlaridan farqli jihati, ularning ijro uslublari, mavjud ifoda vositalari haqida so‘z boradi. Bu ikki jihatning farqli tomonlari “Chimildiq” asarining spektakl hamda film talqinidagi aktyorlar ijrosi orqali tahlil qilinadi. 

Mazkur maqolada o‘zbek adabiyotidagi doston janrining taraqqiyoti, uning liro-epik mohiyati hamda janrlararo o‘zgarish jarayonlari tahlil etilgan. Shuningdek, mustaqillik davrida o‘zbek dostonchiligida yuz bergan shakl va mazmun yangilanishlari, shoirlarning poetik izlanishlari, lirik kechinma va sujet asosidagi dostonlarning xususiyatlari yoritilgan. Matnazar Abdulhakim ijodidagi zamonaviy dostonlarning poetik, falsafiy va uslubiy jihatlari ham ilmiy asosda tahlil qilingan.

Mazkur maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining ta’lim jarayoniga joriy etilishi, uning o‘qitish samaradorligini oshirishdagi imkoniyatlari, afzalliklari hamda yuzaga kelayotgan muammolar har tomonlama tahlil qilingan. Mualliflar SI yordamida o‘qitishning zamonaviy shakllari — adaptiv ta’lim, real vaqt rejimidagi fikr-mulohaza, o‘yinlashtirish, shaxsiylashtirilgan o‘quv dasturlari va virtual repetitorlar misolida o‘quvchilarning bilim darajasi, motivatsiyasi va ishtirokini oshirish omillarini ko‘rsatganlar. Shu bilan birga, maqolada sun’iy intellektdan foydalanish jarayonidagi axborot xavfsizligi, algoritmik xatolik (bias), insoniy omilning kamayishi, akademik halollikka tahdid va iqtisodiy-texnik cheklovlar kabi muhim muammolar ham yoritilgan. UNESCO tavsiyalari asosida, mualliflar AI texnologiyalarini ta’lim tizimiga bosqichma-bosqich, axloqiy va huquqiy me’yorlarga asoslangan holda joriy etish zarurligini ta’kidlaydilar. Xulosa sifatida maqolada texnologiya va an’anaviy pedagogikaning uyg‘unligi ta’lim sifatini oshirishning asosiy omili sifatida ko‘rsatilgan.

Mustaqillik yillarida O‘zbekistonda arxeologiya fani rivojlanib, xalqaro arxeologiya institutlari bilan yaqin hamkorliklar yo‘lga qo‘yildi. Mustaqillikning dastlabki yillaridanoq O‘zbekiston va Yevropa davlatlarining tadqiqot markazlari, universitetlari, shuningdek, AQSh, Yaponiya, Turkiya, Xitoy, Avstraliya kabi davlatarning eng ilg‘or mutaxassislari bilan arxeologik tadqiqotlar sohasida bir qancha shartnomalar tuzildi.Mazkur maqolada O‘zbekiston hududida joylashgan Koktepa yodgorligida faoliyat yuritgan o‘zbek-fransuz arxeologik ekspeditsiyasi tadqiqotlari yoritilgan.

Развитие общества в первую очередь определяется правовым сознанием, моральными ценностями и культурой поведения молодежи. С этой точки зрения преступность несовершеннолетних является важным индикатором социально-экономической стабильности, моральной среды и состояния системы правового воспитания в стране. Преступления, совершаемые несовершеннолетними, отражают не только форму правонарушений, но и социально-экономические, психологические и нравственные проблемы общества. Поэтому анализ данной проблемы с криминологической точки зрения имеет актуальное значение.

Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикасида вояга етмаганлар жиноятчилигининг 2021–2024 йиллар давомидаги ҳолати таҳлил қилинган. Тадқиқотда Давлат статистика қўмитаси, миллий ва халқаро манбалар маълумотлари асосида жиноятчиликнинг умумий динамикаси, ижтимоий таркиби ва ҳудудий хусусиятлари ўрганилган. Таҳлил натижаларига кўра, 2021–2023 йилларда вояга етмаганлар томонидан содир этилган жиноятлар сонида ўсиш тенденцияси кузатилган бўлса, 2024 йилда мазкур кўрсаткичнинг пасайиши қайд этилган. Бу ҳолат давлат томонидан амалга оширилаётган профилактика чоралари, “Ёшлар дафтари” дастурлари ва таълим тизимидаги ислоҳотлар самарасини акс эттиради. Шу билан бирга, тадқиқот жиноятчиликнинг олдини олишда оила, таълим муассасалари, маҳалла ва ички ишлар органлари ўртасидаги ҳамкорликни кучайтириш зарурлигини кўрсатади. Мақолада вояга етмаганлар жиноятчилигига таъсир этувчи ижтимоий, иқтисодий ва психологик омиллар аниқланиб, профилактика тизимини такомиллаштириш бўйича илмий асосланган таклифлар ишлаб чиқилган.