Француз ономастикасида атоқли отлар-антропонимларни ўрганишга қизиқиш энг аввало, атоқли ва турдош отларни бир бирига қарама-қарши қўйиш сабабли келиб чиққан. Бундай қарама-қарши қўйиш атоқли отнинг морфологик ва семантик хусусиятлари билан боғлиқ.

Мақолада фуқаролик жамияти, унинг мақсад ва вазифалари тўғрисидаги қарашлар қадимий даврлардан бошлаб асосан давлатнинг ажралмас қисми сифатида намоён бўлиб, унинг асосий мақсади ва вазифаларининг ривожланиши таҳлил қилинган. Ҳамда мазкур даврда атоқли мутафаккирлар томонидан илгари сурилган ғоялар асосида, фуқаролик жамияти институтларининг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий жараёнлардаги ўрни ва мазкур институт ҳукмрон синфга қарши тура олиши ва ижтимоий муносабатларни ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиши мумкинлигига урғу берилган.

Тилга коммуникатив-прагматик ёндашувнинг ривожланиши, ҳозирги замон тилшунослигида антропоцентрик тенденция инсон борлиғининг кўп ўлчовли табиатини кўриб чиқиш ва унинг нутқда акс эттирилишини ўз ичига олади.

Барча даврларда инсон мулоқоти файласуфлар, психологларда катта қизиқиш уйғотган, социологлар, тилшунослар ва маданиятшунос олимлар уларнинг қайси соҳаларга мансублигидан қатъий назар барча атоқли тилшунослар ўз асарларида тилнинг коммуникатив вазифаси мулоқот жараёнидаги муаммоларига қайта-қайта мурожаат қилишган.

Хуршид Дўстмуҳаммад Ўзбекистонимизнинг иқтидорли ҳикоянавис ёзувчиларидан бири ҳисобланади. У ҳикоя жанрида ўз мактабини яратган сўз санъаткоридир. Ўзбекистон халқ шоири Хуршид Даврон таъбири билан айтганда, “Хуршид Дўстмуҳаммаднинг “Беозор қуш” номли китобига жамланган ҳикоялар, адибнинг ўзи бир суҳбатида таъкидлаганидек, яхшилик ва ёмонлик, меҳр-оқибат ва разолат, инсонийлик ва ғайриодамийлик орасида курашиб, гоҳ мағлуб, гоҳ ғолиб бўлаётган одамлар тақдири ҳамда бир қисм одамлар яхшилик қилаётган, яратаётган, яна бир қисм одамлар бузаётган, вайрон қилаётган дунё ҳақида ҳикоя қилади

“Маълумки, қадимий маданият ва цивилизациялар чорраҳаси бўлган юртимиз заминидан ўрта асрларда минглаб олиму уламолар, буюк мутафаккир ва шоирлар, азиз-авлиёлар етишиб чиққан. Уларнинг аниқ фанлар ва диний илмлар соҳасида қолдирган бебаҳо мероси бутун инсониятнинг маънавий мулки ҳисобланади”[1]. Ана шундай буюк маънавий мерос қолдирган ватандошларимиздан бири Ҳофизиддин Абул Баракот Насафий(в.1310)дир.

Буюк аждодларимиз муомала муаммоси билан бевосита шуғулланмаган бўлсада, шахслараро муносабатларда унинг роли масаласига алоҳида эътибор қилганлар. Қомусий олим Абу Носир ал Форобий. Атоқли олим Абу Али ибн Сино. Абу Али ибн Сино ибораси билан айтганда, ўқувчига қаратилган ҳар бир сўзни ўқитувчи имо-ишоралар билан тўлдириб бормоғи лозим.

Мақолада ҳанафий мактабининг забардаст фақиҳи, атоқли муфассир, машҳур имом аллома Ҳофизиддин Абул Баракот Насафий ҳаёти ва илмий мероси ҳақида сўз юритилган. Олимнинг тафсир, ақида ва фиқҳ йўналишларида ёзган беназир китоблари ҳақида атрофлича маълумотлар берилган. Шунингдек, унинг устоз ва шогирдлари зикр қилиниб, манбаларда унга берилган таърифлар келтирилган.

 Биз ва биздан катта авлод Саид Аҳмад, Одил Ёқубов, Пиримқул Қодиров, Шукур Холмирзаев, Ўткир Ҳошимов каби адабиётмизнинг улуғ дарғаларининг асарларини ўқиб улғайган, шу улкан адибларнинг мангуликка дахлдор асарлари бизга ибрат бўлиб келган.       Лекин негадир, ўтган асрнинг 80-йилларида атоқли ёзувчимиз Шукур Холмирзаев “Адабиёт ўладими?” деган баҳсталаб мавзуни ўртага ташладики, ҳамма ҳайратда қолди. Шунда биргина насрнинг ўзида Назар Эшонқул, Улуғбек Ҳамдам, Луқмон Бўрихон, Абдуқаюм Йўлдош, Собир Ўнар каби ўнлаб ёш ва истеъдодли ёзувчилар майдонга чиқдики, Шукур Холмирзаевнинг барча хавотирлари тарқаб кетгандек бўлди.

Тилга коммуникатив-прагматик ёндашувнинг ривожланиши, ҳозирги замон тилшунослигида антропоцентрик тенденция инсон борлиғининг кўп ўлчовли табиатини кўриб чиқиш ва унинг нутқда акс эттирилишини ўз ичига олади.

Барча даврларда инсон мулоқоти файласуфлар, психологларда катта қизиқиш уйғотган, социологлар, тилшунослар ва маданиятшунос олимлар уларнинг қайси соҳаларга мансублигидан қатъий назар барча атоқли тилшунослар ўз асарларида тилнинг коммуникатив вазифаси мулоқот жараёнидаги муаммоларига қайта-қайта мурожаат қилишган.