Мaзкур мақолада бугунги кунда Республикамизда авжолган одам савдоси жиноятининг бир хавфли кўриниши ҳисобланган чақалоқлар савдоси ёритилган. БМТнинг “Бола ҳуқуқлари тўғрисида”ги Конвенцияси Нью-Йорк шаҳрида 1989 йил 20 ноябрь куни қабул қилинган ва 1990 йил 2 сентябрь куни кучга кирган.

This article provides a comprehensive analysis of the conceptual and legal classification of corruption-related crimes from theoretical, comparative, and practical perspectives. The author highlights the lack of a precise legal definition for the terms “corruption” and “corruption-related crime” in Uzbekistan’s legislation, which creates difficulties in proper legal qualification. International legal frameworks, including the UN Convention Against Corruption, the Council of Europe’s conventions, and CIS model laws, are examined alongside national legislation of countries such as Italy and Tajikistan. The article identifies key elements of corruption offenses, emphasizing the role of official position, motive of personal gain, and direct intent. A multi-level classification is proposed based on the offender’s legal status, affected object, and degree of social harm. The paper also addresses contemporary manifestations of corruption, such as lobbying, protectionism, nepotism, and misuse of public resources. It argues for the urgent development of a unified classification system and legal recognition of corruption offenses within the structure of the Uzbek Criminal Code, based on the principle of direct object interference.

Мазкур мақолада коррупцияга оид жиноятларнинг жиноят-ҳуқуқий таркибида объектнинг алоҳида аҳамияти таҳлил қилинган. Муаллиф томонидан жиноят объектини илмий асосда аниқлаш коррупцияга қарши самарали кураш, ҳуқуқни қўллашдаги аниқлик ва жиноят-ҳуқуқий квалификацияни тўғри амалга оширишнинг асосий шарти сифатида кўрсатилган. Халқаро конвенциялар, хусусан БМТ ва Европа Кенгаши томонидан қабул қилинган ҳужжатларда объект тушунчаси “жамоат манфаатлари”, “ҳокимиятга бўлган ишонч”, “ҳалол давлат хизмати” каби концепциялар билан изоҳлангани қайд этилган. Мақолада коррупцияга оид жиноятларнинг умумий, махсус ва бевосита объектларига бўлинадиган тизимли таснифи келтирилган ва уларнинг ҳар бири мисоллар асосида ёритилган. Хусусан, порахўрлик, хизмат ваколатларини суиистеъмол қилиш, расрата, протекционизм каби жиноятларда объект тушунчасининг турлича намоён бўлиши, уларни нотўғри баҳолаш ҳуқуқни қўллашда жиддий муаммолар келтириб чиқариши таъкидланган. Илмий ва амалий қарашлар, таниқли олимларнинг фикрлари асосида коррупцион жиноятлар объектларининг ижтимоий-функционал хусусиятлари таҳлил этилган. Хулоса ўлароқ, коррупцияга оид жиноятларда объектни кенг ижтимоий контекстда баҳолаш ва уни аниқ белгилаш коррупцияга қарши сиёсатнинг ҳуқуқий пойдевори сифатида белгиланади.

Мақолада коррупцияга қарши кураш соҳасида ҳуқуқий таъриф ва жиноят-ҳуқуқий чегараларни аниқлаш муаммоси комплекс тарзда таҳлил қилинади. Бошланғич қисмида “Transparency International”нинг коррупцияни қабул қилиш индекси (CPI) кўрсаткичлари ҳамда БМТ, Европа Кенгаши ва бошқа халқаро институтлар маълумотлари асосида коррупциянинг глобал хавфи, инсон ҳуқуқлари, қонун устуворлиги ва барқарор ривожланишга салбий таъсири ёритилади.Ўзбекистоннинг “Ўзбекистон – 2030” стратегияси, айниқса 89-мақсадда коррупцияга қарши курашишни устувор йўналиш сифатида белгилаши, шунингдек 2024 йилда коррупцияга оид жиноятлар статистикаси орқали миллий вазият таҳлил қилинади. Мақолада халқаро ҳуқуқий ҳужжатларда, жумладан БМТнинг Коррупцияга қарши конвенцияси, Европа Кенгаши конвенциялари, МДҲ доирасидаги намунавий қонунлар ва Россия, Беларусь, Қозоғистон қонунчилигида “коррупция” тушунчаси кенг таҳлил қилинади, бироқ ушбу ҳужжатларда ягона ва аниқ ҳуқуқий таърифнинг мавжуд эмаслиги қайд этилади. Ўзбекистон Республикасининг “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги Қонунидаги таъриф ҳам танқидий ўрганилиб, унинг фақат пора олиш-бериш ва ваколатни суиистеъмол қилишга чеклангани, лоббизм, непотизм, протекционизм, таъсир савдоси каби замонавий кўринишларни тўлиқ қамраб олмаслиги кўрсатилади. Муаллиф коррупциянинг махсус субъект, мансаб ваколатидан ғаразли фойдаланиш, жамият ва давлат манфаатларига зидлик, латентлик ва тизимлилик каби белгиларини ажратиб, улар асосида такомиллаштирилган ҳуқуқий таъриф таклиф этади. Шу билан бирга, коррупцияга оид жиноятларни субъект, объект, шакл, ҳуқуқий оқибат ва манфаат тури каби мезонлар асосида модулли, мослашувчан таснифлаш ғояси илгари сурилади. Хулоса ўрнида бундай ёндашув миллий жиноят қонунчилигини ривожлантириш, коррупция билан боғлиқ жиноятларни тўғри квалификация қилиш, ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва суд-тергов органлари учун методологик асос сифатида хизмат қилиши таъкидланади

Мазкур мақолада ҳозирги кунда бутун дунёда глобал авж олган одам савдоси жиноятлари ҳақидаги масалалари ёритилган. Хусусан, БМТнинг «Трансмиллий уюшган жиноятчиликка қарши кураш бўйича» конвенциясини ратификация қилиниши, Бу борада Ўзбекистон Республикаси Парламенти томонидан «Одам савдосига қарши кураш тўғрисида» қонуннинг қабул қилиниши, Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан «Одам савдосига қарши кураш самарадорлигини ошириш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарори қабул қилиниши ўрганилган

Мақолада коррупцияга қарши кураш соҳасида ҳуқуқий таъриф ва жиноят-ҳуқуқий чегараларни аниқлаш муаммоси комплекс тарзда таҳлил қилинади. Бошланғич қисмида “Transparency International”нинг коррупцияни қабул қилиш индекси (CPI) кўрсаткичлари ҳамда БМТ, Европа Кенгаши ва бошқа халқаро институтлар маълумотлари асосида коррупциянинг глобал хавфи, инсон ҳуқуқлари, қонун устуворлиги ва барқарор ривожланишга салбий таъсири ёритилади. Ўзбекистоннинг “Ўзбекистон – 2030” стратегияси, айниқса 89-мақсадда коррупцияга қарши курашишни устувор йўналиш сифатида белгилаши, шунингдек 2024 йилда коррупцияга оид жиноятлар статистикаси орқали миллий вазият таҳлил қилинади. Мақолада халқаро ҳуқуқий ҳужжатларда, жумладан БМТнинг Коррупцияга қарши конвенцияси, Европа Кенгаши конвенциялари, МДҲ доирасидаги намунавий қонунлар ва Россия, Беларусь, Қозоғистон қонунчилигида “коррупция” тушунчаси кенг таҳлил қилинади, бироқ ушбу ҳужжатларда ягона ва аниқ ҳуқуқий таърифнинг мавжуд эмаслиги қайд этилади. Ўзбекистон Республикасининг “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги Қонунидаги таъриф ҳам танқидий ўрганилиб, унинг фақат пора олиш-бериш ва ваколатни суиистеъмол қилишга чеклангани, лоббизм, непотизм, протекционизм, таъсир савдоси каби замонавий кўринишларни тўлиқ қамраб олмаслиги кўрсатилади. Муаллиф коррупциянинг махсус субъект, мансаб ваколатидан ғаразли фойдаланиш, жамият ва давлат манфаатларига зидлик, латентлик ва тизимлилик каби белгиларини ажратиб, улар асосида такомиллаштирилган ҳуқуқий таъриф таклиф этади. Шу билан бирга, коррупцияга оид жиноятларни субъект, объект, шакл, ҳуқуқий оқибат ва манфаат тури каби мезонлар асосида модулли, мослашувчан таснифлаш ғояси илгари сурилади. Хулоса ўрнида бундай ёндашув миллий жиноят қонунчилигини ривожлантириш, коррупция билан боғлиқ жиноятларни тўғри квалификация қилиш, ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва суд-тергов органлари учун методологик асос сифатида хизмат қилиши таъкидланади.