Франция доктринаси ва қонунчилигида рақобат қоидаларини бузганлик учун жавобгарликнинг иқтисодий-ҳуқуқий жиҳатлари кўриб чиқилади. Рақобат муносабатларини ҳуқуқий тартибга солишнинг иқтисодий жиҳатларига ва иқтисодий назорат билан боғлиқ низоларда француз судлари томонидан иқтисодий таҳлил услубининг амалий қўлланилишига алоҳида эътибор қаратилмоқда. Франция Рақобат Кенгаши битимнинг ижобий иқтисодий оқибатлари мавжудлиги ёки йўқлиги тўғрисида қарор қабул қилишда муҳим рол ўйнайди. Монополияга қарши муносабатларни француз Савдо кодекси билан ва инсофсиз рақобат ҳужжатларини француз Фуқаролик кодекси билан тартибга солишни фарқлаш масаласи ўрганилади. Инсофсиз рақобат ҳолатларини аниқлаш бўйича доктринада ишлаб чиқилган ёндашувлар таҳлил қилинади. Франция қонунчилигига кўра, рақобат қоидаларини бузган юридик шахсларни жиноий жавобгарликка тортиш мумкинлиги кўрсатилади.

This article analyzes issues related to the scientific and theoretical foundations of the concept of prosecutorial oversight over the implementation of competition law. The article also examines the opinions and considerations of scholars related to the concept of prosecutorial oversight over the implementation of competition law, and provides relevant proposals and recommendations.

This article analyzes issues related to theoretical views on the purpose of prosecutorial supervision over the implementation of competition law. The article also examines the opinions and considerations of scholars regarding the purpose of prosecutorial oversight over the implementation of competition law and provides relevant proposals and recommendations.

Мақолада корхоналар бошқарув стратегиясида рақобат устунлигига эришиш йўналишларининг назарий ва услубий жиҳатлари юзасидан фикрлар берилган. Шунингдек, мақолада   рақобат муҳити кундан-кунга, шиддат билан ривожланиб бориши, корхоналар ўртасидаги рақабатга дош бериш учун ушбу соҳадаги илм-фанни ривожлантириш орқали эришишга имкон берувчи бошқариш стратегиясининг назарий услубий жиҳатлари муҳимлиги асосланган.

Ушбу мақолада тижорат банкларининг мижозларга кўрсатаётган хизматлар кўламини кенгайтиришда янги банк хизматларини жорий этиш билан бир қаторда банкнинг маркетинг стратегияси пухта ишлаб чиқилган бўлиши лозимлиги ва бу борада тижорат банкларининг рақобатбардош бўла олиш қобилияти билан юқори самарадорликка эришиш тамойиллари келтириб ўтилган.

Ўзбекистонда корпоратив бошқарувни такомиллаштириш ва унинг механизмларини корхоналарда қўллаш бўйича кенг кўламли ишлар олиб борилмоқда, шунингдек, корпоратив бошқарувнинг миллий кодекси ишлаб чиқилган. Шубҳасиз, ушбу вазифаларни амалга ошириш иқтисодий ўсишга, корхоналарнинг инвестицион жозибадорлигини оширишга ва катта иқтисодий аҳамиятга ега барқарор рақобат муҳитини шакллантиришга имкон беради.

Мақолада қаттиқ буғдой генетикаси, селекцияси ва уруғчилиги лабораториясининг рақобат нав синаш тажриба майдонидаги лалми қаттиқ буғдой нав ва тизмаларининг дала шароитида ётиб қолишга чидамлигини ўрганиш бўйича олиб борилган уч йиллик илмий тадқиқот натижалари келтирилган бўлиб, қаттиқ буғдой селекцияси учун нав ва тизмаларнинг ўсимлик бўйи ва ётиб қолишга чидамлигини ўрганишдан олинган таҳлил натижалари баён этилган.

Мақолада бугунги кунда дунёда кузатилаётган биполяр тизимни яратишга қаратилган ҳарбий соҳадаги рақобат, АҚШ ва Хитой ўртасида ядровий қуролларни чеклаш бўйича бугунги кунда ҳамкорлик шарт-шароитлари, дунёда хавфсизлик барқарорлигини таъминлашда икки дунё кучларининг ўзаро чекланишининг ўрни борасидаги илмий хулосалар ва унга оид таклифлар келтирилган.

Бугунги кунда Ўзбекистон Республикасида хар бир соҳада чуқур ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Хар бир соҳада бўлгани каби иқтисодиётнинг барча тармоқларида ҳам бир қатор ислоҳотлар изчил равишда амалга оширилиб келинмоқда. Давлатимиз томонидан амалга оширилаётган иқтисодий ислоҳотларнинг туб моҳияти шундан иборатки, бу ҳам бўлса мамлакатимизда соғлом рақобатга асосланган ижтимоий йўналтирилган бозор иқтисодиётини янада такомиллаштириш ва мустаҳкамлашдир.

Мазкур мақолада прокуратуранинг қонуний назорат соҳасидаги асосий вазифаларига доир масалалар таҳлил этилган. Шунингдек, мақолада прокуратуранинг қонуний назорат соҳасидаги асосий вазифалари билан боғлиқ олимларнинг фикир ва мулоҳазалари ҳам ўрганилиб, тегишли таклиф ва тавсиялар берилган.

Автомобилсозликда маҳаллий корхоналарнинг самарали, сертификатлаштирилган хорижий корхоналар билан нафақат ташқи бозорда балки ички бозорда ҳам жиддий рақобат ҳолати кузатилади. Маълум бўлишича истеъмолчилар олдида автомобилларнинг сифати ва хавфсизлигига жавобгарлик автомобилларни йиғувчи корхоналарда қолади, лекин уларнинг меҳнати натижаси аҳамиятли даражада автомобиль заводларига етказиб берувчилардан олган компонентларга боғлиқ. Бундай компонентларнинг автомобиль таркибидаги улуши 75% дан ошади. Компонентларнинг автомобилдаги нуқсонлари улуши кафолат муддати ичида статистиканинг кўрсатиши бўйича 65-80 % ни ташкил этади. Шу сабабдан ишлаб чиқарилаётган маҳсулотнинг сифатини ошириш учун автомобиль йиғувчи корхоналар ўз ҳамкорларидан сифатли материал ва эхтиёт қисмларни етказиб беришларини талаб қилади.

Кичик бизнес субъектлари ҳар қандай миллий иқтисодиётда инновацион тараққиёт, иш ўринлари яратиш ва маҳаллий бозорларни фаоллаштиришда муҳим роль ўйнайди. Шу билан бирга, бозордаги рақобат муҳити кучайган сари, кичик бизнеснинг муваффақиятли фаолият юритишига таъсир қилувчи асосий омиллардан бири — рақобатбардошлик даражаси ҳисобланади.

Ушбу маколада муаллиф интеллектуал мулк тушунчаси, интеллектуал мулк объектларини ҳуқуқий муҳофаза қилиш масаласини хорижий тажриба ва миллий ҳуқуқ тизимида амалга оширилаётган ислоҳотлар, шунингдек интеллектуал мулк ҳуқуқи тушунчаси уни вужудга келиш асослари, турлари, уларни муҳофаза қилиш, бу борадаги илмий-назарий қарашлар, мамлакатимизда амалга оширилаётган бу борадаги ислоҳотлар, уларнинг мазмун моҳияти, интеллектуал мулк ҳуқуқини ҳимоялашни такомиллаштиришга оид муаллиф қарашлари илгари сурилган.

Мақолада юмшоқ буғдойнинг янги навлари ва намуналарини ҳосилдорлик кўрсаткичини баҳолаш бўйича ўтказилган тадқиқотлар натижалари баён қилинган. Олиб борилган тадқиқотларда юмшоқ буғдойнинг рақобат нав синаш тажриба майдонида ўрганилган 19 та нав ва тизмаларининг ҳосилдорлиги андоза навга таққослаб ўрганилди. Андоза навдан ҳосилдорлиги юқори бўлган намуналар янги навлар яратиш мақсадида танлаб олинди.

Мақолада тукимачилик корхоналарида рақобатбардошлигини ошириш омиллари ва шароитларини аниқлаш ҳамда уларни дастурий ҳужжатларда акс эттириш билан боғлиқ назарий, услубий муаммолар баён этилган.

Давлат бюджети харажатлари ижросида давлат харидлари тизимини самарали ташкил этиш масаласи бугунги кунда халқаро ва миллий даражада ўта долзарб ҳисобланади. Чунки давлат харидлари кўпгина мамлакатларда ялпи ички маҳсулотнинг 20 фоизигача бўлган қисмини ташкил этади ва бу маблағларнинг оқилона, шаффоф ҳамда мақсадли сарфланиши иқтисодий барқарорликка ва фаровонликка бевосита таъсир кўрсатади. Халқаро миқёсда давлат харидлари тизимини такомиллаштиришга қаратилган ислоҳотлар, аввало, шаффофликни таъминлаш, коррупция хавфини камайтириш ва рақобат муҳитини кучайтиришга йўналтирилган.

Мақолада мева-сабзавот маҳсулотларининг мамлакат озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашдаги ўрни, унинг инсонлар ҳаётидаги аҳамияти ва ҳозирги пайтда етиштириш ҳолати таҳлил қилинган. Шу билан биргаликда етиштирилган маҳсулотларнинг таркибидаги инсонлар организми учун фойлалилиги, бошқа мамлакатларда етиштирилган мева-сабзавот маҳсулотларидан фарқлари таҳлил қилинган.

Мақолада арпа ва ем-хашак экинлари генетикаси, селекциияси ва уруғчилиги лаборатириясиида рақобат нав синовида ўрганилаётган арпа нав ва тизмаларининг лалмикор майдонлар шароитларида қурғоқчиликка чидамлиги ўрганилган. Қурғоқчиликка чидамликни ўрганишда лаборатория шароитларида байроқча баргнинг эгилиш бурчаги, эни, узунлиги, биринчи ва охирги бўғинлар узунлиги, ўсимлик бўйи ва пастки ярус баргларининг қўриб қолиш миқдори, 1000 дона дон вазни, бошоқдаги дон сони, бошоқ узунлиги каби кўрсаткичлар таҳлил этилган.

Ушбу мақолада жамоатчилик билан алоқалар (PR – Public Relations) тизимининг сиёсий партиялар фаолиятида тутган ўрни, аҳамияти ва таъсир кучи ҳамда воситаларининг замонавий шакллари, сиёсий коммуникациялар ва ахборот маконидаги рақобат шароитида уларнинг аҳамияти алоҳида ёритилган.

Ушбу мақолада республикамиз иқтисодиётида нақд пулсиз ҳисоб китоблар тизимини янада ривожланиш, пул маблағларини банк тизимларидан ташқари айланишини қисқартириш ҳамда банк пластик карталари орқали кўрсатиладиган хизматлар турлари, яратилаётган тўлов тизимлари шунингдек, тижорат банкларида ўткизиладиган пластик карталар билан боғлиқ ореоациялар аудитини халқаро стандартлар андозаларига мослаштириш ва бу борадаги хорижий мамлакатлар тажрибалари ўрганилиб, таҳлил қилинган. Шу билан бирга, банк пластик карталарнинг бошқа электрон тўлов тизимлари билан рақобат бардошлилиги, афзаллик ва камчилик жиҳатлари ўрганилган ҳамда улар тўғрисида статистик маълумотлар шакллантирилган.

Бозор иқтисодиёти шароитида корхоналар фаолияти самарадорлиги ва барқарор ривожланиши, аввало, уларнинг рақобат муҳитида ўз ўрнини сақлаб қолиши ва мустаҳкамлашига боғлиқ бўлади. Глобаллашув жараёнларининг чуқурлашуви, ички ва ташқи бозорларда рақобатнинг кескинлашиши, ресурслар танқислиги ҳамда истеъмолчилар талабларининг тез ўзгариши корхоналардан юқори даражада мослашувчанлик ва стратегик бошқарувни талаб этмоқда. Шу нуқтаи назардан, корхоналар рақобатбардошлигини баҳолашнинг назарий-услубий асосларини ишлаб чиқиш иқтисодий тадқиқотларнинг долзарб йўналишларидан бири ҳисобланади. Рақобатбардошликни илмий жиҳатдан тўғри баҳолаш корхонанинг кучли ва заиф томонларини аниқлаш, ресурслардан оқилона фойдаланиш, инвестицион қарорларни асослаш ҳамда узоқ муддатли стратегияларни шакллантириш имконини беради.

Геосиёсий нуқтаи назардан Марказий Осиё минтақасининг дунё миқиёсидаги ўрни, унинг атрофида рўй бераётган геосиёсий жараёнларга боғлиқ бўлади. Шу жихатдан Марказий Осиё ҳудудида узоқ муддатли барқарорлик ҳақида гап борар экан, содир бўлаётган ҳодисалар йўналиши ҳамиша минтақадаги геосиёсий рақобат билан боғлиқ эканлиги ва мана шу вазият Марказий Осиё давлатлари учун эътиборни қаратиш зарур бўлган мухим масалалар сифатида қолаверишини таъкидлаш ўринли бўлади.

Иқтисодий фанда сўнгги йилларда ўтказилган тадқиқотларни таҳлил қилиш асосида молиявий хизматлар кўрсатиш соҳасининг таркибий элементи ҳисобланган банк тизимида инновацион хизматлар кўрсатиш амалиётининг шаклланиши билан боғлиқ бўлган хусусиятни аниқлашга эришилди. Унга кўра, инновацион молиявий, жумладан, банк хизматлари замонавий рақамли технологиялар билан молиявий хизмат кўрсатиш соҳасини ўзаро интеграциялашуви натижасида шаклланган янгича форматдаги “FinTech” технологияларига асосланган бўлиб, бундан кўзланган мақсад молиявий ташкилотлар томонидан кўрсатилаётган хизматларни мижозларга қулайлик яратиш, ҳамда рақобат муҳитини ривожлантириш орқали кўрсатилаётган хизматларнинг самарадорлигини оширишга қаратилганлиги билан характерланиши аниқланди.

Ushbu maqolada  ташкилотларда аутсорсинг тизимининг фаолият юритиши аудтсорсинг тизимини кириб келиши ишчи ва хизматчиларнинг хизмат фаолиятиди ўзгаришлар моддий  техник таъминотида хўжалик фаолиятида аутсросинг тизим тутган ўрни томонларнинг ҳуқуқ мажбуриятлари фаолияти, корхона ва muammolar muhokama qilinadi.

The article covers the content and essence of the 2025 privatization program in Uzbekistan, in particular, the measures for the privatization of state assets provided for by the Decree of the President of the Republic of Uzbekistan dated April 21, 2025 No. UP-70 "On the Privatization Program for 2025". Based on the research results, relevant conclusions and proposals have been developed.