Imom Abu al-Hasan Ash’ariyning “Maqolot al-Islomiyyin” asari islom niqobi ostidagi firqalar va ularning e’tiqodiy qarashlarini xolis va tizimli tarzda bayon qilgan muhim aqiydaviy-tarixiy manbadir. Asar hijriy 300-320 yillar oralig‘ida yozilgan bo‘lib, muallif o’zidan oldingi yozilgan maqolot mavzusidagi manbalarni kamchiliklarini to‘g‘rilash maqsadida bu kitobni yozishga kirishgan.

Quyidagi maqolada Turk hamda Arab davriyliklari haqida qisqacha ma’lumotlar keltirilgan. Maqola ikki qismdan tashkil topgan: Birinchi qismda Turk davriyligi hamda ikkinchi qismi Arab davriyligiga bag’ishlangan.

Mazkur maqolada hijriy asrning boshidan hozirgi davrgacha ulum al-hadis sohasida taraqqiyot asri, uyg‘onish va qayta rivojlanish davri bo‘lganligi haqida so‘z yuritilgan. Ulum al-hadis sohasida manbalarni ilmiy asosda xolis va obyektiv ravishda o‘rganish, tadqiq etish jarayoninig qayta jonlanganligi haqidagi ma’lumotlar ilmiy asosda bayon qilingan. Shuningdek bu borada Hindiston olimlarining xizmati beqiyosligi, bu sohada qo‘lga kiritilgan yutuqlar, rivojlanish bosqichlari olimlar tomonidan bildirilgan fikrlar asosida birma-bir asoslab berilgan. Globallashuv davrida ulum al-hadis sohasida xizmat qilgan buyuk olimlar, ularning qilgan yangiliklari, qoldirayotgan bebaho asarlari yoritib berilgan.

Islom olamida Xalifalik ashkil etilganidan keyin jo`da ko`plab sarkardalar va askarlar (Jihodchilar) yig`ila boshladi keyinchalik ular Islom dini yoyish maqsadi turli o`lkalarga bosqinchilik yurishlari olib borganlar. Ular Alloh yo`lida yurish olib borganligi uchun Jihod bo`ganlar ya`ni shahid bo`lib vafot etganlar. Mavorounnahr,Xuroson va Sharqiy Turkistonni bosib olish yuborilgan qo`shin boshlig`I qilib Sarkarda Qutayba Ibn Muslim yo`borilgan. Ushbu maqolada Qutayba Ibn Muslim Hayoti va Turon o`lkasiga bosqinchilik yurishlari haqida bayon etilgan.

At-Termiziyning ijodiy faoliyatida yaratilgan asarlari ichida «al-Jomi’ as-sahih» («Ishonchli to‘plam») eng asosiy o‘rinni egallaydi. Ushbu asar yuqorida qayd qilganidek, «al-Jomi’ al-kabiyr», («Katta to‘plam»), «Sahih at-Termiziy», «Sunan at-Termiziy» («Termiziy sunnatlari») kabi nomlar bilan ham yuritiladi. Tarixchi Ibn Xajar al-Asqaloniyning yozishicha, at-Termiziy ushbu asarini 270 hijriy (884 milodiy) yilda, ya’ni qariyb oltmish yoshlarida, ilm-fanda katta tajriba orttirib, imomlik darajasiga erishgandan keyin yozib tugatgan.