Ushbu maqolada avtonom nerv sistemasining (ANS) inson organizmidagi roli, uning tuzilishi va asosiy funksiyalari haqida batafsil ma’lumot beriladi. Avtonom nerv sistemasi markaziy nerv tizimidan mustaqil tarzda faoliyat yurituvchi va ichki organlar, qon tomirlar, yurak urishi, nafas olish, ovqat hazm qilish, termoregulyatsiya kabi hayotiy muhim jarayonlarni boshqaruvchi murakkab fiziologik tuzilma hisoblanadi. Maqolada ANSning ikkita asosiy bo‘linmasi — simpatik va parasimpatik sistemalar — ularning o‘zaro ta’siri, funksional antagonizmi, neyrotransmitterlari va regulyator mexanizmlari tahlil qilinadi. Shuningdek, avtonom nerv tizimidagi buzilishlar (masalan, disautonomiya, ortostatik gipotenziya) sabablari, klinik ko‘rinishlari va ularni davolash usullari haqida fikr yuritiladi. Maqola shuningdek, zamonaviy neyrofiziologiya va tibbiyot fanlaridagi yutuqlar asosida ANSni chuqurroq o‘rganishning ahamiyatini ham ko‘rsatadi. Tadqiqotlar, statistik ma’lumotlar va amaliy kuzatuvlarga tayanib, ANSning sog‘liqni saqlash tizimidagi diagnostik va terapevtik ahamiyati yoritilgan.

В статье проведено исследование автономных инверторов напряжения, применяемых в тяговых электроприводах электроподвижного состава Ташкентского метрополитена. Основное внимание уделено анализу выходных напряжений, влияния широтно-импульсной модуляции и ограничений коэффициента модуляции.

Ushbu maqolada avtonom nerv tizimi (ANT) va ichki organlar faoliyati o‘rtasidagi fiziologik integratsiya, ushbu tizimlararo o‘zaro ta’sirning buzilishi natijasida shakllanadigan somatoform buzilishlarning asosiy mexanizmlari hamda ularning patofiziologik jarayonlari tahlil qilinadi. ANTning simpatik va parasimpatik bo‘limlari tomonidan boshqariladigan yurak-tomir tizimi, nafas olish, ovqat hazm qilish, endokrin va immun tizimlari o‘rtasidagi neyroregulyator aloqalar normada organizm homeostazini ta’minlaydi. Stress, psixoemotsional zo‘riqish, neyroendokrin disbalans, neyrotransmitterlar almashinuvi buzilishi hamda vegetativ neyronlar sezuvchanligining oshishi bu integratsiyani izdan chiqaradi. Shuning natijasida klinik jihatdan organik shikastlanishsiz somatik simptomlarga boy bo‘lgan somatoform buzilishlar namoyon bo‘ladi.

Mazkur ilmiy maqolada o‘zi boshqariladigan (avtonom) transport vositalarining yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashdagi o‘rni, ularning afzalliklari hamda joriy etish jarayonida yuzaga keladigan huquqiy, texnologik va tashkiliy muammolar tahlil qilinadi. Shuningdek, xorijiy davlatlar tajribasi asosida O‘zbekiston Respublikasi sharoitida avtonom transport vositalarini bosqichma-bosqich joriy etish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar ilgari suriladi

XXI asrda texnologiyalar insoniyat hayotining barcha jabhalariga kirib bordi. Ayniqsa, avtonom robotlar — mustaqil qaror qabul qila oladigan, inson aralashuvisiz harakatlanadigan tizimlar — huquqiy tartibga solish uchun yangi chaqiriqlarni yuzaga keltirmoqda. Bugungi kunda tibbiyot, transport, ishlab chiqarish va hatto xavfsizlik sohalarida robotlarning keng qo‘llanilishi ularning javobgarlik subyekti sifatidagi maqomini aniqlash masalasini dolzarb qilmoqda.

Ushbu maqolada kompyuter ko‘rishning real vaqt tizimlarida qo‘llanilishi o‘rganiladi. Xususan, yo‘l belgilari aniqlashning asosiy bosqichlari, avtonom transport vositalarida vizual tizimlarning ishlash tamoyili hamda video tracking texnologiyalarining algoritmlari tahlil qilinadi. Mavzu sun’iy intellekt, aqlli transport tizimlari va xavfsizlik sohalarida kompyuter ko‘rishning ahamiyati ortib borayotgani uchun dolzarb hisoblanadi. Maqolada nazariy tushunchalar bilan birga amaliy qo‘llanilishlar ham yoritilgan.

Maqolada aksiyadorlik jamiyatlari (AJ) boshqaruv hisobida daromad va xarajatlar hisobining ayrim tashkiliy- uslubiy masalalari tadqiq etilgan. Xususan, yengil sanoat korxonalari misolida avtonom va integratsiyalashgan usullarda hisob yuritishda axborot texnologiyalardan foydalanishga doir ilmiy xulosalar va amaliy takliflar berilgan.

Mazkur maqolada chet tillarini  oʼrgatishda mustaqil taьlimni roli yoritib berilgan. Maʼlumki, oʼrganuvchining avtonomiyasi til oʼrganuvchilarga oʼzlarining oʼqishlari uchun koʼproq maʼsuliyatni oʼz zimmalariga olish qobiliyatini taьminlashga qaratilgan. Tilni oʼrganishda oʼquvchining avtonomiyasining asosiy xususiyatlari va tasniflari berilgan.

Ushbu tadqiqot jangovar ta’minot tizimini zamonaviy, ko‘p domenli raqobat muhitiga moslashtirish strategiyasini tahlil qiladi. Asosiy maqsad – logistikani markazlashgan, reaktiv modeldan prediktiv, tarqoq ishlab chiqarishga asoslangan va avtonom tuzilmaga o‘tkazish orqali operatsion ustunlikka erishishdir. Metodologiya sifatida Sun’iy Intellekt (SI) va Prediktiv Xizmat Ko‘rsatish (CBM+) orqali talabni bashorat qilish, Additiv Ishlab Chiqarish (AICh) orqali ta’minotni taktik chekkaga olib borish va Robotlashtirilgan Avtonom Tizimlar (RAT) yordamida yetkazib berishni avtonomlashtirish tamoyillari ko‘rib chiqiladi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, ushbu innovatsiyalar ta’minot zanjirining zaifliklarini keskin kamaytiradi va shaylikni oshiradi. Biroq, transformatsiyaning muvaffaqiyati kibermustahkamlikni ta’minlash va raqamli infratuzilmani himoya qilishga bevosita bog‘liq. Xulosa qilib aytganda, texnologik va doktrinal o‘zgarishlarning ushbu birlashuvi zamonaviy harbiy kuchlarning omon qolishi va g‘alaba qozonishi uchun asosiy shartdir.

Ushbu tezisda rabota texnikasi va avtomatlashtirishning zamonaviy sanoat, qishloq xo‘jaligi, xizmat ko‘rsatish sohasi hamda kundalik hayotdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Rabotа texnikasining turlari, jumladan, sanoat, xizmat ko‘rsatish, avtonom va maishiy robotlar haqida batafsil ma'lumot beriladi. Shuningdek, avtomatlashtirish texnologiyalarining ishlab chiqarish jarayonlaridagi o‘rni, iqtisodiy samaradorligi va inson omilini qisqartirishdagi roli yoritiladi.

Sun’iy intellektning (AI) jadal rivojlanishi va uning kiberetik tizimlarga integratsiyalashuvi sog‘liqni saqlashdan tortib avtonom transport vositalarigacha bo‘lgan turli sohalarda transformativ o‘zgarishlarga olib keldi. Ushbu maqolada AIni kibernetika sohasida tartibga solishning dolzarbligi va zarurligi, joriy tartibga solish yondashuvlari, tanqidiy mulohazalar va ularning innovatsiyalarga ta’siri o‘rganiladi.

Zamonaviy ochiq konchilik sanoatida (karyerlarda) ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, ishlab chiqarish xarajatlarni kamaytirish va xavfsizlik darajasini yuqori bosqichga olib chiqish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada an’anaviy Ekskavator va Karyer avtoag’dargichi  asosidagi qazib olish tizimining uzoq yillar davomida deyarli o‘zgarmaganligi, uning texnologik va ishlab chiqarishda cheklovlarini tahlil qilinadi. Xususan, notekis yuklash, ekskavatorning avtosamasvalni kutish vaqtlari, avtoag’dargich siklining buzilishi hamda xavfsizlik bilan bog‘liq muammolarni,  asosiy kamchiliklar sifatida ko‘rsatib beriladi.Mazkur muammolarga yechim sifatida Australiyaning konchilik mashinalari va jihozlari ishlab chiqaruvchi MMD kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan (to‘liq harakatchan oraliq yuk to‘plovchi”)  BUNKER texnologiyasi  texnik jihatdan ko‘rib chiqiladi. Ushbu texnologiya ekskavator va yuk mashinalari o‘rtasidagi kechikish, ortiqcha yuklash yoki avtosamasvalni  to’liq to’ldirmaslik muammolarini bartaraf etib, oraliqdagi qiya konvoyor texnologiyasi orqali material oqimini barqarorlashtirishga asoslangan. Tadqiqotda BUNKERning ishlash prinsipi, 3D kamera va RFID texnologiyalari asosidagi avtomatlashtirilgan joylashtirish tizimi, material darajasini nazorat qilish va aniq yuklash mexanizmlari tahlil qilinadi.Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ushbu texnologiyani joriy etish orqali ishlab chiqarish hajmini 40% gacha oshirish, ekskavatorning foydalanish darajasini 95% gacha yetkazish, yuk mashinalari sonini kamaytirish hamda yuklash vaqti va xavflarini sezilarli darajada qisqartirish mumkin. Shuningdek, BUNKER(to’liq harakatchan oraliq yuk to’plovchi qurilma)tizimi yarim va to‘liq avtonom konchilik uchun texnologik asos yaratadi.Ushbu tadqiqot natijalari ochiq konchilikda an’anaviy ekskavator va avtosamasval tizimini modernizatsiya qilish va yuqori samaradorlikka erishish uchun ilmiy va amaliy jihatdan muhim ahamiyatga ega.MMD kompaniyasi bu muammoni hal qildi va konchilik kompaniyalari bundan qanday foyda ko‘rmoqda.

Maqolada biriktiruvchi to'qima displaziyasidagi yurak-qon tomir tizimi buzilishlari kasallikning klinik ko'rinishidagi avtonom nerv tizimining roliga urg'u berilgan. Yurak morfologiyasidagi o'zgarishlar, shu jumladan perikard, endokard va klapanlar tuzilishidagi nuqsonlar, kichik yurak anomaliyalari deb hisoblanadi. Tadqiqot ob'ektlari orasida mitral va uch tabaqali qopqoq prolapsi, aorta ildizining kengayishi, aorta sinus anevrizmasi va boshqa muhim anomaliyalar mavjud. Biriktiruvchi to'qimalarning o'zgarishi, qopqoq funktsiyasi va gemodinamik buzilishlar o'rtasidagi bog'liqlik haqida dalillar keltirilgan. Miokardning noto'g'ri ovqatlanishi va yurakning funksional holatining yomonlashishiga olib keladigan mexanik ta'sirlar natijasida yuzaga keladigan patologiyalar va BTD bilan xastalangan bemorlarda aritmiya rivojlanish xavfini oshiradi.

Ushbu maqola nogiron insonlar uchun maxsus moslashtirilgan zamonaviy avtomobillar va ularning qulayliklari haqida fikr yuritadi. Unda nogironlar uchun transport vositalarining dolzarbligi, mavjud muammolar va innovatsion yechimlar yoritilgan. Moslashtirilgan avtomobillar nogironlar hayotidagi mustaqillikni oshirish, jamoat transportidagi cheklovlarni yengib o‘tish va hayot sifatini yaxshilash uchun asosiy vosita sifatida tasvirlangan.

Ushbu maqolada, robototexnikadagi sun'iy intellektning ahamiyati uning avtomatlashtirishni inqilob qilish, operatsiyalarni optimallashtirish va inson-mashina o'zaro ta'sirini qayta aniqlash, innovatsiyalar va transformatsion imkoniyatlarning kelajagini va'da qilish salohiyati haqida atroflicha fikr yuritilgan. Sun'iy intellektning (AI) robototexnikaga integratsiyalashuvi sanoat va ijtimoiy tuzilmalarni qayta shakllantirmoqda. Sun'iy intellektga asoslangan robotlar ishlab chiqarishning aniqligini, avtomatlashtirishni va moslashuvchanligini oshiradi, bu esa samaradorlikni oshirish va xarajatlarni kamaytirishga olib keladi. Shuningdek, inson va robot hamkorligiga, ish joylari va jarayonlarni o'zgartirishga imkon beradi. Sanoatdan tashqari, robototexnikadagi AI sog'liqni saqlash, tadqiqot va mudofaa sohalariga ta'sir qiladi. Biroq, axloqiy mulohazalar ushbu texnologik taraqqiyotga hamroh bo'lishi kerak.

Sun’iy intellekt (SI) yordamida ma’lumotlarni tahlil qilish zamonaviy texnologiyalarning eng muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada SI algoritmlari yordamida katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash, ularni tahlil qilish va qaror qabul qilish jarayonini avtomatlashtirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, SIning turli sohalardagi amaliy qo‘llanilishi, jumladan, biznes, moliya, tibbiyot, transport va sanoatda ma’lumotlarni bashorat qilish, trendlarni aniqlash, mijoz xatti-harakatlarini tahlil qilish va nosozliklarni oldindan aniqlash kabi vazifalardagi roli tahlil qilinadi. Maqolada shuningdek, SI algoritmlarining afzalliklari, cheklovlari, ma’lumotlar sifati va xavfsizligi masalalari ham ko‘rib chiqiladi. Ushbu mavzu zamonaviy ilm-fan va texnologiya rivojida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, ma’lumotlarga asoslangan qaror qabul qilish jarayonini samarali qilishga xizmat qiladi.

Ushbu maqola Yaponiya iqtisodiyotida sun'iy intellekt texnologiyalarining tobora ortib borish ahamiyatini va uning iqtisodiy o'sishga ta'sirini o'rganadi. Maqolada Yaponiyaning sun`iy intellekt sohasidagi innovatsion yutuqlari, jumladan, robototexnika, avtonom transport vositalari, tibbiyot va moliyaviy texnologiyalar sohalaridagi taraqqiyoti tahlil qilinadi. Bundan tashqari, maqolada Yaponiya hukumati va xususiy sektor tomonidan sun`iy intellek  sohasiga qilinayotgan investitsiyalar miqdori va ularning taqsimoti ko'rib chiqiladi. Tahlil davomida davlatning qo'llab-quvvatlash siyosati, xususiy sektorning faol ishtiroki va mavjud challenjelar, jumladan, malakali kadrlar yetishmasligi va ma'lumotlarga kirish masalalari muhokama qilinadi. Maqola Yaponiya iqtisodiyotida sun`iy intellektning rivojlanishi istiqbollarini va uning global raqobatbardoshlikka ta'sirini baholaydi.

Bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi (BF) klinik amaliyotda eng ko‘p uchraydigan aritmiyalardan biri bo‘lib, insult, yurak yetishmovchiligi, gospitalizatsiya va o‘lim xavfini oshiradi. Radiochastotali kateter ablatsiyasi (RChKA), ayniqsa o‘pka venalari izolyatsiyasi (PVI), BFda ritm nazorati strategiyasining muhim bo‘g‘ini sifatida zamonaviy yo‘riqnomalarda keng qo‘llab-quvvatlanadi. Biroq RChKA natijasini faqat “elektr triggerlar”ni bartaraf etish bilan izohlab bo‘lmaydi: protsedura yurakning avtonom innervatsiyasiga (Ichki ganglionli pleksuslar, afferent-efferent reflektor yoylar) bevosita ta’sir qiladi va simpato-adrenal tizim (SAT) hamda parasimpatik komponent o‘rtasidagi vegetativ balansni qayta sozlaydi. Ushbu obzor maqolada RChKA’dan keyingi vegetativ qayta moslashuv mexanizmlari, uni baholash markerlari (yurak urish tezligi oralig‘i o‘zgaruvchanligi, yurak urish tezligi dinamikasi, “vagal javob”, barorefleks ko‘rsatkichlari va ayrim biokimyoviy markerlar) hamda ularning BF qaytalanishi va klinik natijalar bilan bog‘liqligi tizimli ravishda yoritiladi. Shuningdek, zamonaviy konsensus hujjatlarida ablatsiyadan keyingi monitoring, qaytalanish endpointlari bo‘yicha qarashlar, vegetativ markerlarni amaliy prognozlashga joriy etishdagi cheklovlar va istiqbolli tadqiqot yo‘nalishlari muhokama qilinadi. BF patogenezida vegetativ omilni chuqurroq tushunish va standartlashtirilgan baholash protokollarini ishlab chiqish RChKA natijasini individual prognozlash, qaytalanish xavfini erta aniqlash va kuzatuv taktikalarini optimallashtirishda ahamiyatli bo‘lishi mumkin.

kam uchraydigan kasallik bo'lib, asosan gipofiz adenomasi tufayli o'sish
gormonining avtonom ortiqcha ajralishi natijasida yuzaga keladi. Davolanmagan
akromegaliya kasallik va o'limning sezilarli darajada oshishiga va hayot sifatining
yomonlashishiga olib keladi. Shuning uchun bemorlarning prognozini yaxshilash uchun erta
tashxis qo'yish va davolash juda muhim va akromegaliyani davolash ixtisoslashgan
markazlarda to'planishi kerak. Ushbu maqolada akromegaliya diagnostikasi va davolash
bo'yicha hozirgi ko'rinish jamlangan.

Tasvirlardagi yuz va obʼektlarni aniqlash texnologiyalari kompyuter koʻrish va sunʼiy intellektning zamonaviy yutuqlaridan biri boʻlib, u inson hayotining turli sohalarida, jumladan, xavfsizlik, transport, tibbiyot va koʻngilochar xizmatlarda keng qoʻllanilmoqda. Ushbu maqolada yuz va obʼektlarni aniqlashning asosiy tamoyillari, texnologik yondashuvlari, jumladan, konvolyutsion neyron tarmoqlar (CNN), YOLO, Faster R-CNN kabi ilgʻor algoritmlar oʻrganiladi. Shuningdek, ushbu texnologiyalarning amaliy qoʻllanilishi, jumladan, avtonom transport vositalarida, biometrik autentifikatsiya tizimlarida va tibbiy diagnostikada foydalanilishi tahlil qilinadi. Maqola tasvirlardagi yuz va obʼektlarni aniqlashning samaradorligi, cheklovlari va kelajakdagi istiqbollarini yoritib beradi.

Функциональные нарушения мочеиспускания (ФНМ) у пациентов с вегетативной (автономной) дисфункцией являются распространённой проблемой, значительно ухудшающей качество жизни. Нарушения автономной регуляции могут приводить к гиперактивности детрузора, неполному опорожнению, учащённым позывам, недержанию и другим симптомам нижних мочевых путей (LUTS) с выраженными уродинамическими изменениями. Цель исследования – оценить клинические, уродинамические характеристики ФНМ у взрослых пациентов с признаками вегетативной дисфункции и определить частоту различных типов расстройств. Применялись стандартизованные опросники и уродинамическое обследование. Полученные данные позволяют уточнить спектр и частоту нарушений, а также предложить подходы к диагностике и коррекции.

Ushbu maqola O‘zbekistonda robototexnikaning rivojlanish tarixini va hozirgi holatini tahlil qiladi. Robototexnika sohasidagi asosiy tendensiyalar, yutuqlar va qiyinchiliklar o’rganiladi. Maqola, shuningdek, kelajakdagi istiqbollarni va sohani rivojlantirish bo’yicha takliflarni taqdim etadi.

Ushbu maqola raqamli transformatsiya jarayonlarida signal va tasvirlarni qayta ishlash samaradorligini oshirish uchun adaptiv modellashtirish usulini tadqiq etadi. Maqolaning markaziy maqsadi — shovqinni bartaraf etish va aniqlikni oshirish maqsadida an'anaviy Kalman filtri (KF) ning mustahkam nazariyasini chuqur o‘rganish (LSTM/Transformer) modellarining kuchli ketma-ketlikni modellashtirish qobiliyati bilan birlashtiruvchi gibrid integratsiya usulini taklif qilishdir. Taklif etilgan gibrid model KF ning optimum holatni baholash ustunligini  LSTM/Transformer ning murakkab, chiziqli bo‘lmagan bog‘liqliklarni o‘rganish qobiliyati bilan birlashtiradi. Bu integratsiya noaniqlik sharoitida yuqori aniqlikdagi prognozlash va filtratsiyani ta'minlaydi. Tadqiqot natijalari gibrid yondashuvning shovqinni kamaytirish va obyektni kuzatish (tracking) kabi vazifalarda faqat KF yoki faqat chuqur o‘rganishga asoslangan yechimlarga nisbatan sezilarli darajada yaxshi ishlash ko‘rsatkichlarini (xatoni kamaytirish) namoyish etishini ko'rsatadi. Maqola bu gibrid modelning IoT, avtonom tizimlar va aqlli shahar infratuzilmalarida real vaqt rejimida qo‘llanilishining amaliy ahamiyatini ta'kidlaydi.

Texnologiyaning rivojlanishi klassik yog'och pechkalarni qozon agregatlari bilan almashtirishga olib keldi. Yonilg'i sifatida o'tin va ko'mirdan tashqari gaz, neft, dizel yoqilg'isi va hatto elektr energiyasi ishlatila boshlandi. Yaqinda avtonom isitish tizimlari uchun energiya qo'shimcha ravishda quyosh panellari va geotermal qurilmalar yordamida qo'lga kiritildi. Vodorodning bitmas-tuganmas energiya manbai ekanligini hisobga olsak, ekologik toza yoqilg'i ishlab chiqarish uchun o'z qo'llaringiz bilan vodorod generatorini yig'ishga harakat qilishingiz  mumkin.

Ushbu tadqiqot an'anaviy universitet muhitini talabalarning avtonom rivojlanishi uchun maydonga aylantirish uchun mo'ljallangan aks ettiruvchi pedagogik modelning nazariy va uslubiy asoslarini o'rganadi. Model standartlashtirilgan akademik tuzilmalar o'rtasidagi ziddiyat va shaxsiylashtirilgan ta'lim zarurati bilan bog'liq. Ushbu yondashuvning markazida prognoz qilingan pedagogik asos bo'lib xizmat qiladigan Individual ta'lim dasturi (ITD) va talabaning amalga oshirilgan shaxsiy yo'li va sub'ektiv ma'nosini ifodalovchi Individual ta'lim traektoriyasi (ITT) o'rtasidagi farq mavjud.