This article analyzes issues related to the principles of criminal procedure as the foundation of the moral content of criminal procedural activity. Most importantly, it emphasizes matters connected to moral values that have evolved throughout all stages of human development within the essence of criminal law principles. This article examines both national and foreign legislation, as well as the opinions of scholars.

Мақола Ўзбекистон Республикаси ички ишлар органлари ходимлари имижини яхшилаш масалаларига бағишланган. Унда демократик қадриятлар, инсон ҳуқуқлари ва қонун устуворлигига асосланган касбий ва ахлоқий стандартларни жорий этиш зарурати асослантирилган. Мақолада ички ишлар органлари фаолиятини “халқчил” тузилмага айлантириш бўйича ислоҳотлар, ёшлар билан ишлашда ижтимоий тармоқлардан фойдаланиш ва замонавий технологияларни жорий қилиш орқали имижни мустаҳкамлаш таклифлари илгари сурилган. Шунингдек, ходимларнинг профессионал кўриниши, фуқаролар билан муомала маданияти ва ахборот хизматлари фаолиятининг самарадорлигини ошириш масалалари ёритилган

Ушбу мақола “глобаллашув” тушунчаси атрофлича таҳлил этилган бўлиб, унда таниқли олимларнинг глобаллашув жараёни ҳақидаги фикр-мулоҳазалари келтирилган. Бундан ташқари, глобаллашув билан бағрикенглик ўртасидаги муносабатларида маърифий омил устивор даражада амал қилиши, бунинг натижасида миллий-маънавий ва ахлоқий қадриятларининг миллий тараққиётга таъсирини ўтказиш имконияти кенгайиб бориши мумкинлиги қайд этилган.

Мақолада ёш авлоднинг маънавий тарбияси, ахлоқий қадриятларини шакллантириш ва миллий маънавиятга ҳурмат руҳида тарбиялашда театр ва санъатнинг ўрни таъкидланган. Шунингдек, Тошкент шаҳар Шайхонтоҳур туманига қарашли 19-умумтаълим мактабида ташкил этилган Ўзбек миллий драма театри актрисаси Дилноза Кубаева билан ўтказилган ижодий учрашув тўғрисида маълумот берилган. Ушбу тадбир ёшларнинг маънавий ривожланиши ва ижодий қирраларини шакллантиришда муҳим аҳамият касб этгани қайд этилган. 

Мамлакатимизда сунъий интеллект технологияларини, айниқса робот-маслаҳатчиларни молия соҳасида жорий этиш ва ривожлантириш орқали иқтисодий ўсишни рағбатлантириш ва ижтимоий муаммоларни ечишга интилмоқда. Бироқ, сунъий интеллектни, шу жумладан робот-маслаҳатчилар фаолиятини тартибга солиш учун зарур бўлган замонавий ҳуқуқий база етишмаслиги кўзга ташланади. Мавжуд меъёрий-ҳуқуқий қонунлар сунъий интеллект тизимларининг, айникса машина ўрганиши ва нейрон тармоқлари каби замонавий имкониятларини ҳисобга олмайди ва робот-маслаҳатчилар бозорининг ривожланишига тўсиқ бўлиб туриши мумкин. Шу нуқтаи назардан, муаллиф сунъий интеллект соҳасида, робот-маслаҳатчилар фаолиятида ва уларнинг молия секторида қўлланилишидаги ахлоқий меъёрларни белгиловчи янги махсус қонунчиликни — "Сунъий интеллект тўғрисида"ги қонун, "Робот-маслаҳатчилар фаолияти тўғрисида"ги низом ва тавсия сифатидаги "Ахлоқий меъёрий қоидалар"ни ишлаб чиқиш ва қабул қилишни зарур деб ҳисоблайди.

Ушбу мақолада ёшларимизнинг ахлоқий тарбиясида педагогик нуқтаи назаридан фақат панд-насиҳат бериш эмас, балки йиллар давомида, ҳаётнинг давомийлиги жараёнида, шахсий ўрнак кўрсатиш орқали одоб-ахлоқ мезонларини шакллантириш лозимлиги эътироф этилган.

Ушбу мақолада Исломда ўлим тушунчаси ва унга боғлиқ диний, ахлоқий ва амалий масалалар ўрганилади. Ислом таълимотига кўра, ўлим бутунлай йўқ бўлиш эмас, балки инсоннинг вақтинча дунё ҳаётидан абадий ҳаётига ўтиши сифатида қаралади ва фақат Аллоҳ иродаси билан содир бўлади. Мақолада “мавт” сўзининг луғавий ва терминологик маънолари, Қуръон ва ҳадислардаги тасвири, яхши ва ёмон инсонлар ўлими орасидаги фарқлар таҳлил қилинади. Шунингдек, руҳнинг танадан ажралиши, қабр ҳаёти (барзах), савоб ва жазо тушунчаларига эътибор қаратилган. Мақолада шундан ташқари, ўлим олдидан, ўлим пайтида ва ундан кейин бажариладиган Ислом амалиётлари ва одоблари — ўлимни эслаш, руҳий тайёргарлик, сабр, дуо ва ибодатлар, шаҳодат калимаси (шаҳода), жаноза маросими ва марҳумга ҳурмат кўрсатиш каби масалалар кўриб чиқилган. Теологик, фалсафий ва ижтимоий нуқтаи назарлардан қаралган ҳолда, мақола Исломда ўлимнинг маъноли ва аҳамиятини, унинг инсон ҳаётида ахлоқий ва руҳий онгни шакллантиришдаги ролини ёритади.

Ушбу мақола биотиббиётнинг ахлоқий моделлари (Гиппократ модели, Парацельс модели, Деонтологик модел, Биоэтика модели)га бағишланган бўлиб, унда ушбу моделларнинг ҳар бир тарихий даврд учун хос бўлган томонлари ёритилган, мазмун-моҳияти очиб берилган.

Мустақил давлатимиз таянчи бўлган жамият аъзоларини, яъни ёш авлодни тарбиялаш бугунги жамият олдида турган энг муҳим вазифадир. Ҳеч бир чуқур билим инсоний ахлоқий қадриятларнинг ўрнини боса олмаслигини ҳаётнинг ўзи исботлаб турибди. Болалар ва ёшлар тарбиясининг келажаги уларни ахлоқий ва маънавий ҳақиқий инсонлар етиб шакллантиришдан иборат. Шундагина у комил инсонга айланади.  

Ушбу мақолада тарбиявий жараён ва тарбия мазмунини моделлаштириш масалалари ҳар томонлама таҳлил этилган. Аввало, талабалар ҳаёти ва фаолиятини педагогик жиҳатдан тўғри ташкил қилиш учун ташқи таъсир этувчи омиллар ва шахсий муносабатларнинг аҳамияти ёритилган. Муаллиф тарбия жараёнида наfaqat билим, балки ҳис-туйғу ва ирода тарбияси орқали шахсда ахлоқий сифатларни шакллантириш зарурлигини таъкидлайди. Шу билан бирга, ахборот-коммуникация технологияларининг ёшларга таъсири, улардан оқилона фойдаланишни ўргатиш, тарбия фаолиятида ота-оналар ва ўқитувчиларнинг ҳамкорлиги муҳим экани қайд этилган. Мақолада талабаларнинг ижтимоий фаоллигини ошириш, мустақиллик ва ижодий ташаббусини ривожлантириш учун тарбиявий жараённи олдиндан моделлаштириш зарурлиги асосланган. Тарбия мақсадлари қаторида ватанпарварлик, инсонпарварлик, экологик онг ва ҳуқуқий маданиятни шакллантириш каби умуминсоний қадриятларга эътибор қаратилган. Мақолада назарий ва амалий ёндашувлар асосида тарбия жараёнини самарали ташкил этиш бўйича тавсиялар берилган.

Ушбу мақолада сунъий интеллект (СИ) технологияларининг таълим соҳасида тутган ўрни илмий таҳлил қилинади. Сунъий интеллект тушунчасининг ривожланиш тарихи ва унинг таълим жараёнига жорий этилиши йўналишлари – масофавий таълим, адаптив ўқитиш тизимлари, интеллектуал репетиторлар, автоматлаштирилган баҳолаш ва интерактив муҳитлар мисолида кўрсатиб берилган. СИнинг таълим жараёнига таъсири самарадорлик, индивидуаллаштириш, педагогик ёндашувлар ва ўқитувчи-ўқувчи муносабатларининг трансформацияси нуқтаи назаридан ёритилган. Шу билан бирга, ахлоқий ва ҳуқуқий масалалар, маълумотлар хавфсизлиги ва инсон ресурслари билан боғлиқ хавфлар таҳлил қилинган. Мақола келажакда сунъий интеллектнинг таълим тизимини такомиллаштиришдаги истиқболларини ҳам ёритиб, унинг имкониятлари ва чегараларини кўрсатади.

Мустақил давлатимиз таянчи бўлган жамият аъзоларини, яъни ёш авлодни тарбиялаш бугунги жамият олдида турган энг муҳим вазифадир. Ҳеч бир чуқур билим инсоний ахлоқий қадриятларнинг ўрнини боса олмаслигини ҳаётнинг ўзи исботлаб турибди. Болалар ва ёшлар тарбиясининг келажаги уларни ахлоқий ва маънавий ҳақиқий инсонлар етиб шакллантиришдан иборат. Шундагина у комил инсонга айланади.

Бугунги кун воқелиги шуни кўрсатмоқдаки, диний экстремизм мафкурасидан фойдаланаётган бузғунчи кучлар Ўзбекистон Республикаси халқининг тарқоқлигига, унинг асл тарихий ва маънавий-ахлоқий қадриятларини қадрсизланишига, инсон ва жамиятнинг мафкуравий йўналишини йўқотишга бор куч-маблағларини сарфламоқда. Шу билан бирга, бу интилишларнинг бош объекти сифатида юрт келажаги қўлида бўлган ёш авлодга қаратилганлиги ташвишланарли ҳол. Президентимиз таъбири билан айтганда:

In this article, the universal ideas of the perfect man, his status, perfection in the wisdom of the thinker poet Khoja Ahmed Yassavi are analyzed from a philosophical point of view. Also, mutual universal ideas, moral and educational thoughts between different classes and categories of society were researched.

Мазкур мақолада ички ишлар органлари жамоат хавфсизлиги хизмати учун кадрлар тайёрлаш тизимининг ўзига хос хусусиятлари илмий-назарий ва амалий жиҳатдан таҳлил қилинган. Тадқиқотда жамоат хавфсизлигини таъминлаш фаолиятининг ўзига хос хусусиятлари, хизмат вазифаларининг мураккаблиги ҳамда уларга мос равишда кадрлар тайёрлаш жараёнининг махсус талаблари ёритиб берилган. Шунингдек, ўқув-тарбия жараёнида касбий билимлар билан бир қаторда ҳуқуқий онг, психологик барқарорлик, жисмоний тайёргарлик ва ахлоқий сифатларни шакллантиришнинг аҳамияти асослаб берилган. Мақолада амалий машғулотлар улушини ошириш, хизматга йўналтирилган ўқитиш усулларини қўллаш ҳамда замонавий таълим технологияларидан фойдаланиш орқали кадрлар тайёрлаш самарадорлигини ошириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилган. Тадқиқот натижалари ички ишлар органлари жамоат хавфсизлиги хизмати учун юқори малакали ва рақобатбардош кадрлар тайёрлаш тизимини такомиллаштиришга хизмат қилади

Бугунги кунда жамиятда китобнинг маънавий ҳамда ахлоқий озуқа, маданият ва тил равнақи учун асосий манба, авлодлардан-авлодларга ўтиб келаётган интеллектуал мерос сифатида мавқеи ҳамда аҳамиятини сақлаш ва ҳатто тиклашга эҳтиёж сезилаяпти.

Ушбу мақолада тиббиёт ходимлари хатти-ҳаракатлари, руҳиятларининг ахлоқий меъёр қоидалари деонтологияси ва стоматология мутахассисликлар ҳақида сўз боради.

Ушбу мақолада жамиятнинг ижтимоий ривожланишида аскиянинг ўрни, мазмуни, серзавқ, кулгили чиқишида ҳозиржавоблик, ҳаракатларидан ўринли фойдалана олиши талаби ёритилган. Аския орқали ахлоқий қадриятлар, ҳаётий сабоқлар ва ҳаётга доир билимлар ёшларга етказилади. Аския санъатининг вазифаси кулги орқали кишиларнинг кайфиятини кўтариш, уларга завқ бахшида этиш, муайян мавзу доирасида уларнинг билимларини янада кенгайтириш, ақлини, фикрини чархлаш, зийрак, ҳозиржавоб бўлишга даъват этиш, шу билан бир қаторда, турмушда учраб турувчи айрим кишилар хулқидаги камчиликлар устидан енгил кулгу уйғотиши баён этилган.

Ушбу мақолада жамиятда тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланадиган ишбилармон инсонларнинг ахлоқий-маънавий қиёфасини яратиш масаласи, тадбиркорлик қобилиятини ривожлантиришда турли омилларнинг таъсири туфайли бўладиган ўзгаришларнинг ҳатти-ҳаракатлари илмий-назарий жихатдан кўрсатилган. Шу билан биргаликда бу ҳаракатларни амалга ошириш механизмлари, унинг ижтимоий-маънавий соҳада муҳимлиги ёритилиб ўтилган.

This article pays special attention to approaches related to improving the quality of education at the new stage of development of Uzbekistan, improving the moral education of youth through the introduction of modern teaching methods at all stages of the lifelong education system, as well as improving information culture.

Форобий асарларида ақл, билиш ва илм ҳақидаги таълимот изчил ва мукаммал ишланган. Унинг фикрича, инсон ҳақиқий камолотга етиши учун, аввало, илмий билимларга эга бўлиш зарур. Бунинг учун инсон ақлий хислатларни эгаллаши, тарбиячи эса шогирдидаги ана шу фазилатларни ривожлантиришга ёрдам бериши лозим. Мутафаккир таълимотида, ақл гарчи келиб чиқиши билан Биринчи сабаб олий зотга боғлиқ бўлсада, ривожланиш давомида у фақат инсоннагина хос бўлган туғма қувват сифатида намоён бўлади. Аллома инсон фаҳм-фаросати, фикрлаш, мулоҳаза юритиш қобилиятини тўғри йўлга қўйиш орқали ақлий ва ахлоқий камолотга етади, табиат ва жамият қонунларини тўғри билиб олади, ҳаётда тўғри йўл тутади, деган фикрни илгари суради. 

Замонавий тиббиётнинг болалар хирургияси соҳасида эришган ютуқларига қарамай, деструктив пневмонияни эрта ташхислаш ва даволаш долзарб муаммо бўлиб қолмоқда. Болалар юқумли, инфекцион касалликлари орасида пневмония ҳали ҳам энг кенг тарқалган патология ҳисобланади. Пневмонияни олдини олиш мақсадида ўтказилаётган эмлашга қарамай, болалар ва чақалоқлар орасида пневмония ва унинг деструктив асоратлари натижасида ўлим ҳолатлари ҳали ҳам сезиларли даражада қолмоқда [2,5]. Ҳозирда ўткир деструктив пневмония болаларда пневмониянинг асорати сифатида кечадиган оғир йирингли септик касаллик ҳисобланади. Касалликнинг ҳозирги кундаги долзарблиги – унинг касалликнинг [1,3,6].

Мақолада бугунги глобаллашув жараёнига хос хусусиятлар бўлғуси ўқитувчиларда педагогик одоб хусусиятларини  шакллантиришнинг  ахамияти,     педагог одоби тушунчасининг мазмуни ахлоқийлик билан бирга иқтисодий, сиёсий, ҳуқуқий жиҳатлари   хақида фикр юритилган.

Ёшлар хавфсизлигига таҳдид солиб турган омиллар сарасида маънавий таҳдидлар алоҳида ўрин тутади. Унинг моҳиятини аниқлашдан аввал фалсафа назариясининг барча учун маълум бўлган назарий хулосасига мурожаат этиб ўтиш лозим. Маълумки, маънавият ҳақида гап кетганда, энг аввало, “жа-миятнинг маънавий соҳаси” ва “инсон маънавий қиёфаси” тушунчаларини бир-биридан ажратмоқ лозим. Жамиятнинг маънавий соҳаси инсон ақл-заковати билан яратилган сиёсий, ҳуқуқий, ахлоқий, диний, фалсафий, илмий, эстетик, иқтисодий, экологик ва бошқа қарашлар, билимлар, ғоялар, тасаввурлар, кайфиятлар ва ҳоказолар йиғиндисини қамраб олади.

ушбу мақолада ички ишлар органлари ходимларини ватанпарвар ва хизмат бурчига содиқ бўлиб шакллантириш, уларнинг маънавий-ахлоқий савиясини оширишга масъул бўлган соха ходимлари томонидан бу борада эътибор қаратилиши лозим бўлган айрим масалалар баён этилган.