Мақолада одил судловда қўлланиладиган махсус билимлар тушунчаси кўриб чиқилган, махсус билимларнинг асосий хусусиятларини ҳамда ушбу масала бўйича илмий фикр ҳамда қарашларни таҳлил қилишга ҳаракат қилинган. Ушбу масалага оид баҳсли жиҳатлар ажратилган ва мавжуд муаммоларнинг муаллифлик талқинида ёритилган. Махсус билимларнинг турли криминалист-олимлар томонидан таклиф қилинган белгиларини таҳлиллари ва умумлаштириш натижаларига асосланиб, махсус билимларнинг тўртта асосий белгилари таклиф қилинган: махсус билимлар ҳамма учун маълум ва осон ўрганиладиган бўлмайди; махсус билимларга касбий таълим ёки амалий фаолият натижасида эга бўлинади; олинган махсус билимларни қўллашнинг якуний мақсади – жиноятларни ишини очиш, тергов қилиш ва кўриб чиқиш; шунингдек, махсус билимларнинг мазмуни очиб берилган: фан, техника, санъат, касб-ҳунар ва ҳуқуқ соҳасидаги (жиноят ва жиноят-процессуал ҳуқуқи соҳасидаги билимлар бундан мустасно) аниқ маълумотлар. Махсус билимларнинг ушбу ажратиб кўрсатилган ва кўриб чиқилган асосий белгилари “махсус билимлар” тушунчаси мазмунининг асоси сифатида олинган. Муаллиф қонунчилик нормаларини, хусусан, “махсус билимлар” тушунчасига оид нормаларни тўғри тушунишга эътибор қаратган ва ушбу тушунчани жиноий процессуал фаолиятни тартибга солувчи қонун ҳужжатларида мустаҳкам бўйича муаллифлик шакли таклиф этган.

Мақолада Ички ишлар органлари томонидан амалга ошириладиган ҳуқуқбузарликларнинг махсус профилактикаси фаолиятини ташкил этиш хусусида фикр юритилиб, мазкур фаолиятни янада самарали ташкил қилишга оид таклиф ҳамда тавсиялар билдирилган.ҳам рақамлаштириш таклиф этилган.

Организмда бирламчи ва иккиламчи иммун жавобни таъминлаш иммунтизим омилларининг асосий вазифаларидан бирига киради. Улар бажарадиган функцияларига қараб, махсус ва махсус бўлмаган резистентлик омилларига бўлинади. Махсус резистентлик омиллари махсус бўлмаган резистентлик омилларидан қуйидаги хусусиятлари билан фарқланиши кўрсатиб берилган: биринчидан, ҳимоя фақат иммун тизим иммунокомпетент ҳужайралари томонидан таъминланади; иккинчидан, улар организмда антиген стимуляцияси бўлганда миқдорий ҳамда сифатий жиҳатдан ўзгариш хусусиятига эга.

Ушбу мақолада 400 метрга ғовлар оша югурувчи малакали спортчиларни йиллик тайёргарлик машғулотларида махсус жисмоний тайёргарлик даражасини оширувчи яни жисмоний сифатлардан тезкор куч, тезкорлик, махсус чидамлилик ва портловчи оёқ кучини ривожлантирувчи методикани педагогик тажриба давомида қўлланиши ва спорт натижаларини шакилланишидаги таъсири ёритиб берилганлиги ифода этилган.

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг номусга тегиш жиноятига қарши курашишда махсус профилактика чораларини амалга оширишдаги ўрни ва вазифалари хорижий давлатлар тажрибаси асосида таҳлил қилинган. Тадқиқотда зўравонлик ва жинсий тажовузларнинг сабаб ва шарт-шароитлари, хавф гуруҳини аниқлаш, жабрланувчиларни ҳимоя қилиш, жиноят содир этишга мойил шахсларни барвақт аниқлаш ва улар билан индивидуал профилактик ишларни ташкил этиш масалалари ёритилган. АҚШ, Буюк Британия, Канада, Туркия ва Жанубий Корея каби мамлакатларда жинсий жиноятларнинг олдини олиш соҳасида қўлланилаётган махсус профилактика механизмлари, полицей–жамоатчилик ҳамкорлиги, электрон мониторинг, реабилитация дастурлари ва фуқаролар хабардорлигини ошириш бўйича тажрибалар қиёсий ўрганилган. Мақола миллий амалиётда профилактика инспектори фаолиятини янада такомиллаштириш бўйича амалий таклифлар ишлаб чиқишга қаратилган..

Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикаси “Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида”ги Қонунининг 4-боби (24–27-моддалар) асосида судхўрлик билан шуғулланувчи шахсларни ижтимоий профилактика объекти сифатидаги махсус профилактикаси профилактика инспектори фаолияти нуқтаи назаридан чуқур таҳлил қилинади. 2024–2025 йиллар ИИВ, Kun.uz ва Daryo.uz статистикасига таяниб, судхўрликнинг асосий сабаблари (ишсизлик, камбағаллик, моддалар истеъмоли, илгари судланганлик), уларнинг кўпайиши тенденциялари ва жамоат хавфсизлигига таъсири кўрсатиб берилади. Муаллиф судхўрлик билан шуғулланувчиларнинг махсус профилактикасида илгари судланганлар (25-модда) ва моддалар истеъмол қилувчилар (26-модда) билан ишлаш механизмларини, ижтимоий реабилитация, ишга жойлаштириш, рақамли мониторинг ва психологик ёрдамнинг ролини батафсил ёритади.

Мақолада жиноятнинг махсус субъекти тушунчаси билан боғлиқ асосий жиҳатлар кўриб чиқилган. Ушбу институтнинг муаммоли масалалари ва жиноятнинг махсус субъектига хос хусусиятлар таҳлил қилинган. Ушбу мавзуни ўрганиш жиноятнинг махсус субъекти тушунчасини қонунчиликда мустаҳкамлаш ва ушбу ҳуқуқий институтнинг хусусиятларини тўлиқ ҳуқуқий тартибга солиш заруриятини келтириб чиқаради.

Мақолада Ўзбекистон Республикасида номусга тегиш жиноятлари (ЖК 118–119, 121-моддалар) билан боғлиқ криминоген вазият таҳлил қилиниб, ушбу жиноятларнинг 75 %и профилактика инспекторининг олдиндан эътиборига тушган шахслар томонидан содир этилганлиги аниқланган. Номусга тегиш жиноятларига қарши курашда жазо чоралари билан бир қаторда профилактика инспекторининг махсус профилактика фаолиятини тубдан такомиллаштиришнинг ҳозирги замон талаби эканлиги асослаб берилган. “Хавфли шахслар” миллий электрон реестрини яратиш, профилактика инспектори ваколатларини кенгайтириш, маҳалла даражасида доимий фаолият юритувчи “Хотин-қизлар ва болалар хавфсизлиги профилактика кенгаши”ни ташкил этиш, қурбонлар учун “шахсий хавфсизлик режаси” тизимини жорий қилиш, электрон назорат воситаларини кенг қўллаш, инспекторларнинг 120 соатлик махсус тайёргарлиги ва фаолият самарадорлигини 100 баллик шкала бўйича баҳолаш каби янги механизмлар илмий асосда таклиф этилган. Ушбу чораларни 2026–2030 йилларда босқичма-босқич амалга оширса, номусга тегиш жиноятларини 80 %га камайтириш ва Ўзбекистонни ушбу турдаги жиноятлар бўйича дунёдаги энг хавфсиз давлатлар қаторига олиб чиқиш мумкинлиги исботланган

Ушбу мақолада профилактика инспекторлари муқаддам судланган шахслар ўртасида амалга ошириладиган махсус профилактикасини такомиллаштириш, муқаддам судланган шахслар ўртасида амалга ошириладиган махсус профилактикаси чора-тадбирларининг назарий ва амалий жиҳатлари, қонунчиликни қўллаш механизмидаги юзага келган муаммолар ечимига доир таклиф, тавсиялар ишлаб чиқилган..

Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикаси “Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида”ги Қонунининг 4-боби (24–27-моддалар) асосида судхўрлик билан шуғулланувчи шахсларни ижтимоий профилактика объекти сифатидаги махсус профилактикаси профилактика инспектори фаолияти нуқтаи назаридан чуқур таҳлил қилинади. 2024–2025 йиллар ИИВ, Kun.uz ва Daryo.uz статистикасига таяниб, судхўрликнинг асосий сабаблари (ишсизлик, камбағаллик, моддалар истеъмоли, илгари судланганлик), уларнинг кўпайиши тенденциялари ва жамоат хавфсизлигига таъсири кўрсатиб берилади. Муаллиф судхўрлик билан шуғулланувчиларнинг махсус профилактикасида илгари судланганлар (25-модда) ва моддалар истеъмол қилувчилар (26-модда) билан ишлаш механизмларини, ижтимоий реабилитация, ишга жойлаштириш, рақамли мониторинг ва психологик ёрдамнинг ролини батафсил ёритади..

This article provides a scientific analysis of the system of special legal foundations that ensure the prevention of offenses. While clarifying the essence of special legal documents, the author emphasizes their crucial role in implementing offense prevention, consistently executing state policy, and coordinating the activities of authorized bodies. The study analyzes Presidential decrees and resolutions, documents of the Cabinet of Ministers, orders of the Ministry of Internal Affairs, and sectoral regulatory legal acts, highlighting their role and sphere of influence in the field of prevention. Specifically, it analyzes the initiatives for creating a safe environment at the mahalla level, improving the activities of prevention inspectors, and introducing digital information systems ("E-Social Prevention," "Smart Mahalla") based on Decrees PF-6196, PF-27, and Resolutions PQ-1 and No. 801. The author scientifically demonstrates that the Law "On the Prevention of Offenses" is not fully harmonized with current legal reforms and does not adequately cover new threats such as cybercrime, radicalism, juvenile delinquency, and information security.

Юқорида таъкидланганидек, жазодан озод қилинган шахслар ўртасида ҳуқуқбузарликларнинг махсус профилактикаси билан боғлиқ ижтимоий-ҳуқуқий муносабатлар ҳозирги кунда қонун ва қонуности ҳужжатлар билан етарли даражада тартибга солинмаган. Мазкур ҳолат, ўз навбатида, махсус профилактика фаолияти самарадорлигига, унинг ҳуқуқий кафолатлари ва амалий механизми шаклланишига сезиларли таъсир кўрсатмоқда. Натижада, айрим ҳолларда ҳуқуқбузарликлар профилактикасининг ички ишлар органларидан бошқа субъектлари орасида махсус профилактиканинг мазмун-моҳияти ҳақида тўлиқ ва илмий асосланган тасаввур мавжуд эмаслиги кузатилади

Мақолада Ички ишлар органларининг ҳуқуқбузарликларнинг махсус профилактикаси фаолиятини Сурхондарё вилояти мисолида ташкил этиш хусусида фикр юритилиб, мазкур фаолиятни янада самарали ташкил қилишга оид таклиф ҳамда тавсиялар билдирилган.

Ушбу мақола жинсий эркинликка қарши жиноятларнинг махсус профилактикасини такомиллаштиришга қаратилган. Янгича усуллар ва самарадорликни ошириш орқали жиноятларнинг олдини олиш ва жамоат хавфсизлигини таъминлаш масалалари кўриб чиқилади.

Ushbu maqola o‘zida O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari sohasini isloh qilish bo‘yicha muhim ishlar amalga oshirilayotganligini, harbiy sohadagi islohotlarimizning samarasini oshirish orqali jamiyatda totuvlikni, inson huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilishni ta’minlashga yo‘naltirilgan.

Мазкур мақолада ички ишлар органлари тезкор-қидирув хизматларининг ҳуқуқбузарлик содир этиш эҳтимоли юқори бўлган шахслар билан ишлашининг ўзига хос бўлган хусусиятлари очиб берилганлиги, шунингдек ушбу тоифдаги шахслар билан ҳуқуқбузарликларнинг махсус турдаги профилактика чора-тадбирларини таъминлаш лозимлиги ҳамда мавзуни кенгроқ ёритиб беришда шу соҳада хизмат қилган олимларнинг тадқиқотлари ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга таянган ҳолда кенг қамровли тарзда таҳлил қилинган

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг ҳуқуқбузарликлар махсус профилактикасини амалга оширишдаги вазифалари, функциялари ва амалий фаолияти ҳар томонлама таҳлил қилинган. Тадқиқотда ҳуқуқбузарликлар хавфи юқори бўлган шахсларни аниқлаш, улар билан индивидуал ишлаш, психологик ва ижтимоий кўмак кўрсатиш, оилавий муҳитдаги муаммоларни бартараф этиш ҳамда фуқароларнинг ҳуқуқий онгини ошириш каби йўналишлар алоҳида ёритилади. Шунингдек, профилактика инспекторининг таълим муассасалари, маҳалла, ички ишлар органлари ва фуқаролик жамияти институтлари билан ўзаро ҳамкорлиги самарадорлигини ошириш омиллари тадқиқ этилади. Мақолада амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, замонавий ёндашувлар ва ахборот технологияларидан фойдаланиш орқали махсус профилактика ишларини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.

This article focuses on the issues of qualification when the crime is committed by special agents. It analyzes some crimes committed by special entities and gives conclusions and suggestions on improving the criminal law.

Ушбу мақолада кибержиноятларнинг вужудга келиши тарихи, кибержиноятнинг тушунчаси ва турлари, кибержиноятчилик ҳақида олимларнинг фикрлари ва киберхавфсизлик тўғрисидаги қонуни, махсус профилактикани амалга ошириш йўллари ҳақида сўз юритилади.

The article discusses the activities of the special prevention of offenses carried out by the crime prevention services of the internal affairs bodies, and offers proposals and recommendations for the more effective organization of this activity.

Бугунги кунда жазодан озод қилинган шахслар ўртасида ҳуқуқбузарликларнинг махсус профилактикаси деганда, одатда, профилактик мазмунга эга айрим шартли номлар билан номланувчи махсус тадбирларнинг ўтказилиши тушунилмоқда. Бироқ бу тадбирларнинг шунчаки ўтказилиши мазкур тоифадаги шахслар томонидан қайта ҳуқуқбузарлик ёки жиноят содир этилишининг олдини олиш мақсадини тўлиқ таъминлай олмайди.

Мақолада ҳодиса содир бўлган жойни кўздан кечиришда махсус техник воситалардан фойдаланиш заруррати, уларга қўйилган талаблар, шунингдек суд-тергов амалиётида уларни қўллаш давомида юзага келаётган айрим муаммоли вазиятлар чуқур таҳлил қилинган. Бундан ташқари ҳодиса содир бўлган жойни кўздан кечиришда махсус техник воситаларини унумли қўлланилиши, ўз навбатида далил сифатида фойдаланилиши мумкин бўлган маълумотларнинг доирасини кенгайишига, суриштирув ва дастлабки терговнинг сифат даражасини кўтарилишига ва шу йўл билан жиноятларнинг фош этиш кўрсаткичларини янада оширилишига хизмат қилиши ёритиб берилган.

Мазкур мақола жиноятни субъектлари томонидан содир этилганда квалификация масалаларига тўхталиб ўтилган. Унда махсус субъектлар томонидан содир этиладиган баъзи бир жиноятлар тахлил қилиниб жиноят қонунчилигини такомиллаштириш бўйича хулоса ва таклифлар берилган.

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг божхона қоидаларини бузиш билан боғлиқ ҳуқуқбузарликларнинг махсус профилактикасини амалга оширишдаги ўрни хорижий давлатлар тажрибаси мисолида ўрганилган. Тадқиқотда божхона соҳасида учрайдиган ҳуқуқбузарликларнинг турлари, улар юзага келишига таъсир этувчи омиллар, контрабанда, ноқонуний товар айирбошлаш, чекловларни бузиш ва декларациядан қочиш каби ҳолатлар таҳлил қилинган. Мақолада профилактика инспектори, божхона органлари, чегара хизматлари ва маҳаллий ҳудудий тузилмалар ўртасидаги ҳамкорлик механизми, ахборот алмашинуви, хавф гуруҳини аниқлаш ва ҳуқуқбузарликларни барвақт олдини олиш усуллари ёритилган. Шунингдек, АҚШ, Европа Ижтимоий Иттифоқи, Канада ва Жанубий Корея каби давлатларда божхона профилактикасида қўлланилаётган инновацион тажрибалар ва уларнинг миллий амалиётга татбиқи бўйича таклифлар берилади.

Мазкур мақола жиноятларни квалификация қилиш, жиноят ҳуқуқида қонуннинг умумий ва махсус нормаларини қўллаш, шунингдек, квалификация қилиш қоидаларини ўрганишга асосланади.