Мазкур мақолада давлат бошкарувида молиявий назоратнинг ўрни ва ахамияти ёритилган. Давлат молиявий назоратини ташкил этиш ва унинг ҳозирги ҳолати таҳлил қилинган. Давлат молиявий назорати билан боғлиқ муаммолар келтирилган ва уларни бартараф этиш йўллари бўйича илмий асосланган таклиф ва тавсиялар берилган. Kaлит сўзлар: аудит, бюджет, ички аудит, ички назорат, молиявий ҳисобот, молиявий назорат, тафтиш.

Мазкур тезисда рақамли молиявий хизматларнинг кичик бизнес субъектларини молиялаштиришдаги ўрни ва аҳамияти илмий-назарий ва амалий жиҳатдан таҳлил қилинади. Финтех технологиялар асосида ривожланаётган рақамли банк хизматлари, онлайн-кредитлаш платформалари ҳамда рақамли тўлов тизимлари кичик бизнеснинг молиявий ресурсларга кириш имкониятларини сезиларли даражада кенгайтирмоқда. Халқаро ташкилотлар (World Bank, BIS, OECD) тадқиқотлари ҳамда Ўзбекистон амалиёти таҳлили рақамли молиялаштириш механизмлари анъанавий молиялаштириш усулларига нисбатан тезкорлик, шаффофлик ва самарадорликни таъминлаётганини кўрсатади. Шу билан бирга, рақамли молиявий хизматларни жорий этиш жараёнида юзага келадиган киберхавфсизлик, маълумотларни ҳимоя қилиш ва ҳуқуқий тартибга солиш билан боғлиқ рисклар ҳам ёритилади.

Мазкур мақолада бюджет ташкилотларида молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларнинг талаблари асосида ташкил этиш, уларни такомиллаштириш бўйича фикрлар билдириб ўтилган. Мақолада бюджет ташкилотларида молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига ўтишни такомиллаштиришга оид илмий ва амалий тавсиялар берилган.

Ушбу мақолада хорижий тижорат банкларида акциядорлар билан молиявий муносабатларни самарали ташкил этиш масалалари таҳлил қилинади. Банк тизимида акциядорларнинг роли, уларнинг молиявий манфаатларини ҳимоя қилиш механизмлари, дивиденд сиёсатини шакллантиришда халқаро тажрибалар ва корпоратив бошқарувнинг аҳамияти ёритилган. Шунингдек, ривожланган давлатлар тижорат банкларида акциядорлар билан ўзаро ишончли муносабатларни йўлга қўйиш, шаффоф ҳисобот юритиш ҳамда узоқ муддатли инвестиция жалб этиш жараёнлари ўрганилган. Мақолада хорижий тажриба асосида Ўзбекистон тижорат банклари учун амалий тавсиялар ишлаб чиқилган бўлиб, улар миллий банк тизимида акциядорлик капиталини самарали бошқариш ва молиявий барқарорликни таъминлашга қаратилган.

Охирги пайтларда молиявий хавфсизлик ва молиявий барқарорликни таъминлаш муаммолари жуда долзарб тус олмоқда. Бу эса нафақат молиявий инқироз, беқарорликнинг кучайиши, балки иқтисодий маконнинг глобаллашуви билан ҳам боғлиқ бўлиб, молиявий бозорларнинг беқарорлиги кўринишидаги таҳдидлар сонининг кўпайишига олиб келмоқда. Бундай шароитда давлат, минтақалар ва хўжалик юритувчи субъектлар ўз ривожланишининг хавфсизлиги ва барқарорлигини таъминлаш учун тубдан янги ёндашувлар зарурлигига дуч келмоқдалар.

Ушбу тадқиқотнинг мақсади бюджет ташкилотларида, хусусан давлат олий таълим муассасаларида молиявий маблағлардан фойдаланишнинг ўзига хос жиҳатларини ўрганиш ва таҳлил қилишдир. Тадқиқот вазифалари қуйидагилардан иборат: бюджет ташкилотларида молиявий маблағлар манбаларини аниқлаш, уларнинг ҳисоби ва бошқарувидаги хусусиятларни ўрганиш, молиявий натижалар тушунчасининг турли талқинларини таҳлил қилиш ҳамда Ўзбекистон олий таълим муассасалари молиявий маблағлари динамикасини ўрганиш.

Мазкур мақолада олий таълим муассасаларининг бюджетдан ташқари маблағлари ички аудит ва назоратини ташкил этишнинг назарий-методологик масалалари ёритилган. Олий таълим муассасаларида ички аудит ва молиявий назорат хизмати ишларини ташкил қилиш, бюджетдан ташқари топилган маблағларни молиявий назорат қилиш ва улардан фойдаланиш тартиблари келтирилган. Шунингдек, давлат ва молиявий мустақилликка эришган олий таълим муассасаларида бюджетдан ташқари маблағларнинг ички-аудити ва назоратини ташкил этишни такомиллаштириш масалалари баён қилинган.

Ўзбекистонда олий таълим тизимини ислоҳ қилиш жараёнида давлат олий таълим муассасаларининг молиявий ҳисоботи муҳим аҳамият касб этмоқда. Ушбу тадқиқотнинг мақсади давлат олий таълим муассасаларида молиявий ҳисоботнинг ўзига хос жиҳатларини ўрганиш ва таҳлил қилишдир. Тадқиқот вазифалари қуйидагилардан иборат: молиявий ҳисобот шаклларини аниқлаш, молиявий мустақилликнинг янги йўналишларини ўрганиш, бюджет сиёсатининг номарказлашуви таъсирини таҳлил қилиш ҳамда давлат, хорижий ва нодавлат олий таълим муассасалари ўртасидаги фарқларни аниқлаш.

Ушбу мақола ESG (Атроф-муҳит, Ижтимоий ва Корпоратив бошқарув) кўрсаткичларининг молиявий таҳлилга қандай таъсир қилаётганини кенг қамровли тарзда ўрганади. Бугунги кунда глобал иқтисодиёт барқарорлик сари интилаётгани сабабли, ESG омиллари компаниянинг узоқ муддатли барқарорлиги ва молиявий ҳолатини баҳолашда муҳим омилга айланган. Тадқиқот Европа­даги етакчи компаниялар мисолида олиб борилиб, ESG кўрсаткичлари ва молиявий натижалар ўртасидаги боғлиқликни статистик ва амалий жиҳатдан таҳлил қилади. Натижалар шунни кўрсатадики, ESG тамойилларига амал қилувчи компаниялар яхшироқ рискларни бошқаради, манфаатдор томонлар билан ишончли алоқалар ўрнатади ва бренд обрўсини мустаҳкамлайди. Бу эса, ўз навбатида, уларнинг инвесторлар учун жозибадорлигини оширади ва молиявий барқарорлигини таъминлайди. Мақолада ESG кўрсаткичларининг бизнес стратегияси, очиқлик, барқарорлик ва масъулиятни қандай кучайтирмаётгани ҳақида муҳим хулосалар келтирилади.

Иқтисодий фанда сўнгги йилларда ўтказилган тадқиқотларни таҳлил қилиш асосида молиявий хизматлар кўрсатиш соҳасининг таркибий элементи ҳисобланган банк тизимида инновацион хизматлар кўрсатиш амалиётининг шаклланиши билан боғлиқ бўлган хусусиятни аниқлашга эришилди. Унга кўра, инновацион молиявий, жумладан, банк хизматлари замонавий рақамли технологиялар билан молиявий хизмат кўрсатиш соҳасини ўзаро интеграциялашуви натижасида шаклланган янгича форматдаги “FinTech” технологияларига асосланган бўлиб, бундан кўзланган мақсад молиявий ташкилотлар томонидан кўрсатилаётган хизматларни мижозларга қулайлик яратиш, ҳамда рақобат муҳитини ривожлантириш орқали кўрсатилаётган хизматларнинг самарадорлигини оширишга қаратилганлиги билан характерланиши аниқланди.

Мақолада аҳоли фаровонлигини оширишда давлатнинг молиявий сиёсатининг ўрни ва аҳамияти таҳлил қилинади. Давлатнинг бюджет-солиқ сиёсати, кредит-молиявий воситалари ва ижтимоий дастурлар орқали иқтисодий барқарорликни та’минлашдаги роли ёритилади. Шунингдек, молиявий сиёсатнинг аҳоли даромадларини ошириш, камбағалликни камайтириш ва иқтисодий тенгсизликни бартараф этишдаги самарадорлиги ўрганилади. Илмий тадқиқотда халқаро тажриба ва Ўзбекистон мисолида молиявий сиёсатнинг амалий жиҳатлари кўриб чиқилиб, самарали стратегиялар бўйича таклифлар берилади.

Жаҳон молиявий муносабатларини глобаллашуви шароитида мамлакатнинг иқтисодий ҳолати ва уни ресурслари самарали бошқариш мамлакат иқтисодий барқарорлигини таъминлайди. Ушбу мақолада бюджет ташкилотларида назорат тизимини такомиллаштириш орқали бюджет маблағларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш ва уни давлат молиявий назорати тизимининг муҳим элементи эканлигини ёритишга қаратилган.

Ушбу мақолада тижорат банкларининг фонд бозоридаги фаолиятининг амалдаги ҳолати таҳлил қилинади. Банкларнинг фонд бозорига интеграциялашуви ва улар томонидан бажарилаётган функциялар иқтисодиётда муҳим аҳамиятга эга бўлиб, бозорнинг ликвидлиги ва барқарорлигига таъсир кўрсатади. Мақолада банклар томонидан амалга оширилаётган инвестиция стратегиялари, фонд бозорида капитал жалб қилиш усуллари, шунингдек, улар дуч келадиган молиявий рисклар ва уларни бошқариш механизмлари батафсил ўрганилади. Шунингдек, банкларнинг фонд бозоридаги фаолиятининг самарадорлигини ошириш бўйича тавсиялар келтирилади.

Ушбу мақолада тижорат банкларининг халқаро молия бозоридаги иштироки, уларнинг глобал молиявий интеграция жараёнларидаги ўрни ҳамда халқаро капитал ҳаракатида тутган роли таҳлил қилинади. Мақолада банкларнинг хорижий инвестицияларни жалб этишдаги фаолияти, халқаро тўлов тизимларидаги иштироки, валюта операциялари ва экспорт-импорт молиялаштиришдаги механизмлар ёритилган. Шунингдек, халқаро молия институтлари билан ҳамкорликнинг афзалликлари, рискларни бошқариш стратегиялари ҳамда Ўзбекистон тижорат банкларининг халқаро молия бозорига чиқиш имкониятлари ўрганилган. Тадқиқот натижалари банк секторида рақобатбардошликни ошириш, молиявий барқарорликни мустаҳкамлаш ва глобал молия тизимига интеграциялашувни чуқурлаштиришга қаратилган таклифларни ўз ичига олади.

«Мустақил аудиторнинг умумий мақсадлари ва аудитни Аудитнинг халқаро стандартларига мувофиқ ўтказиш» номли 200-сонли АХС га кўра Молиявий Ҳисоботнинг Халқаро Стандартлари (МҲХС) бўйича тузилган молиявий ҳисобот аудити  бу ташқи аудитор томонидан амалга ошириладиган мустақил текширув бўлиб, у  молиявий ҳисоботнинг ишончли-лиги тўғрисида фикр билдириш мақсадида ўтказилади.

Сўнгги йиллардаги жаҳон иқтисодиётида корхоналарни модернизациялаш борасида юз бераётган ўзгаришлар корхоналарнинг молиявий барқарор ривожланиш тушунчасининг назарий методологик масалаларига эътиборни янада оширишни талаб қилмоқда. Зеро, молиявий барқарор ривожланиш тушунчасини кенгроқ тадқиқ этиш уни минтақавий, ижтимоий-иқтисодий, экологик тизимларда жорий этишнинг оқилона механизмларини ишлаб чиқишга йўл очади.

Олий таълим тизимини молиялаштиришнинг ривожланган давлатлардаги тажрибаси молиявий мустақилликнинг юқорилиги билан алоҳида ажралиб туришини қайд этиш лозим. Ушбу ҳолатда эса, олий таълим муассасаларида молиявий менежментнинг шаклланганлик даражаси ижобий тенденцияларни акс эттиради. Олий таълим тизимида молиявий менежментни ривожлантиришда молиявий манбалар улушини таҳлил қилиш ва уларнинг ривожланиш тенденцияларини рақобатбардошлик билан уйғунлаштириш муҳим ҳисобланади.

Мақолада аҳолининг ижтимоий ҳимоясини молиявий механизмлар орқали такомиллаштириш масаласи таҳлил қилинади. Давлатнинг ижтимоий ҳимоя сиёсати, бюджет маблағларининг тақсимланиши, субсидиялар, нафақалар ва ижтимоий ёрдам дастурларининг самарадорлиги ёритилади. Шунингдек, молиявий ресурслардан оқилона фойдаланиш, ижтимоий муҳофаза тизимини модернизатсия қилиш ҳамда халқаро тажриба асосида инноватсион механизмларни жорий этиш бўйича тавсиялар берилади. Ўзбекистон шароитида аҳолининг ижтимоий ҳимоясини кучайтириш стратегиялари ҳамда барқарор ривожланиш тамойиллари таҳлил қилинади.

The article highlights the importance of financial reporting transformation in attracting investments to joint-stock companies. The work defines the tasks that need to be addressed today in joint-stock companies. The advantages of transforming existing financial statements in joint-stock companies into international standards are presented. The article develops proposals for accelerating the transition of joint-stock companies to International Financial Reporting Standards (IFRS).

The purpose of this article is to analyze the use of artificial intelligence in fintech companies and banking organizations for monitoring transactions, combating money laundering operations, and preventing cybercrimes. The thesis examines measures taken by regulators and banks in the prevention of financial cybercrimes and transaction monitoring, which are widespread today, and appropriate recommendations are developed for system participants.

The article covers the history, content and essence of the formation of international financial reporting standards. The work examines the main tasks of transforming joint-stock companies with state participation, including the issue of implementing international financial reporting standards in them, and draws conclusions based on the research results.

Жаҳон молиявий муносабатларини глобаллашуви шароитида давлат бюджетининг роли ўсиб боради. Бу шароитда мамлакатнинг иқтисодий ҳолати ва уни ресурслари самарали бошқариш мамлакат иқтисодий барқарорлигини таъминлайди. Ушбу мақолада бюджет ташкилотларида молиявий ҳисоботларнинг ахборот имкониятларини ошириш орқали ундан фойдаланувчиларга тўлиқ ва шаффоф маълумотлар тақдим этиш уларнинг инвестицион жозибадорлигини масалаларини ёритишга қаратилган

Ушбу мақола Ўзбекистон Республикасида долзарб бўлган тармоқлардан бири қишлоқ хўжалигидаги кластерларни фаолияти таҳлил қилинди. Бунга жаҳон иқтисодиётининг глобаллашуви ва халқаро молиявий ҳисобот стандартлари ролининг ортиб бораётгани ёрдам бермоқда.Ҳозирги даврга келиб давлатимиз томонидан тадбиркорлик фаолиятининг янги шароитларига ўтиш, бухгалтерия ҳисобининг асосий тамойилларини халқаро стандартларга яқинлаштириш мамлакатимизда молиявий натижаларни ҳисобга олишда биз учун янги консепцияни шакллантириш заруратини келтириб чиқарди. Шунингдек, кластерлар фаолиятини ривожлантириш бўйича таклифлар ишлаб чиқилди.

Молиявий ундирувларни амалга ошириш жараёнида қарздорга нисбатан кўриладиган чоралар, хусусан, қарздорнинг мол-мулкини хатлаш ва уни реализация қилиш йўли билан ундирувни қарздорнинг мол-мулкига қаратишнинг самарадорлиги мавзуси суд-ҳуқуқ ислоҳотларини амалга ошириш жараёнида муҳокама қилинаётган муҳим муаммолардан биридир. Шу боисдан, мазкур мақолада муаллиф томонидан молиявий ундирувлар тушунчаси, турлари ва мазмун-моҳияти илмий-назарий жиҳатдан атрофлича тадқиқ этилиб, таклиф ва тавсиялар берилган.

Ушбу мақола Ўзбекистон Республикасида долзарб бўлган тармоқлардан бири қишлоқ хўжалигидаги кластерларни фаолияти таҳлил қилинди. Бунга жаҳон иқтисодиётининг глобаллашуви ва халқаро молиявий ҳисобот стандартлари ролининг ортиб бораётгани ёрдам бермоқда.Ҳозирги даврга келиб давлатимиз томонидан тадбиркорлик фаолиятининг янги шароитларига ўтиш, бухгалтерия ҳисобининг асосий тамойилларини халқаро стандартларга яқинлаштириш мамлакатимизда молиявий натижаларни ҳисобга олишда биз учун янги консепцияни шакллантириш заруратини келтириб чиқарди. Шунингдек, кластерлар фаолиятини ривожлантириш бўйича таклифлар ишлаб чиқилди.