Ушбу мақолада Мовароуннаҳр ҳанафий фиқҳи ривожининг даврлари ва унда XIII аср охири ва XIV аср бошида яшаган Масъуд Самарқандий “Салоти Масъудий” асарининг аҳамияти ҳақида сўз боради. Табиийки, ҳар бир даврдаги ижтимоий-сиёсий ҳаётнинг ўзгариб туриши фақиҳлар олдига ҳам катта вазифаларни қўйган. Масъуд Самарқандийнинг ибодат масалаларига кенг миқёсда тўхталиши давр талабидан бўлса керак, албатта. Чунки Масъуд Самарқандийнинг  ижодий фаолияти айнан мўғуллар истилосидан кейинги даврларга тўғри келади. Бу даврда мўътазилий, қадарий, жабарий, қарматий каби турли оқим вакилларининг таъсири кучайган эди. Табиий равишда, айни давр ва ҳолат учун ибодат масалалари тўғрисида ихтилофлардан йироқ ва мукаммал асарларга эҳтиёж сезилган.

Мақолада ҳанафий мактабининг забардаст фақиҳи, атоқли муфассир, машҳур имом аллома Ҳофизиддин Абул Баракот Насафий ҳаёти ва илмий мероси ҳақида сўз юритилган. Олимнинг тафсир, ақида ва фиқҳ йўналишларида ёзган беназир китоблари ҳақида атрофлича маълумотлар берилган. Шунингдек, унинг устоз ва шогирдлари зикр қилиниб, манбаларда унга берилган таърифлар келтирилган.

Мақолада ўртага ташланаётган фикрлар ҳанафийлик эътиқодий йўналиши методологик тамойиллари ва анъанавий усуллари талабларига риоя қилинган ҳолда шакллантирилади. Ижтимоий таъминот борасидаги фикрлар Самарқандлик фиқҳ олими Абу Бакр ал-Косоний қаламига мансуб “Бадоиъ ас-Саноиъ фи тартиб аш-шароиъ” номли китобида ва умуман Марказий Осиё диёрида, хусусан Республикамизда жорий қилинган фиқҳий қоидалар ва юридик далилларга таянган ҳолда замонавий меъёрлар асосида мушоҳада қилинади.

Фақиҳларнинг бир неча авлодларининг олиб борган фаолиятлари туфайли Мовароуннаҳр мактабининг анъаналари ва унинг намоёндалари асарлари ҳанафийлик мазҳабида бўлган турли минтақаларда кенг тарқалди. Мовароуннаҳрлик муаллифларнинг асарлари фиқҳ амалиётида қўлланма сифатида ҳам, талабаларни ўқитишда дарслик сифатида ҳам фойдаланилди.

Due to the activities of several generations of jurists, the traditions of the Mā Warāʾ al-Nahr school and the works of its representatives have become widespread in various regions of the Ḥanafī school. The works of Mā Warāʾ al-Nahr authors were used both as a guide in the practice of jurisprudence and as textbooks for teaching students. One of these scholars was Burhān al-Dīn al-Marghīnānī (d. 1196). The full name of this great person is Burhān al-Dīn ‘Alī bin Abī Bakr ibn ‘Abd al-Jalīl ar-Rashidani al- Marghīnānī al- Farghānī. He is known by the terms "Shaykh al-Islam" and "Sahib al-Hidāyah". The fact that the isnads of jurists in the development of the "Kitab al- Hidāyah" are often cited separately and commented on, indicates that this work of is Burhān al-Dīn al-Marghīnānī has great authority. This article provides complete information about the structural structure of the work " Hidāyah" and the research conducted on it.

Фақиҳларнинг бир неча авлодларининг олиб борган фаолиятлари туфайли Мовароуннаҳр мактабининг анъаналари ва унинг намоёндалари асарлари ҳанафийлик мазҳабида бўлган турли минтақаларда кенг тарқалди. Мовароуннаҳрлик муаллифларнинг асарлари фиқҳ амалиётида қўлланма сифатида ҳам, талабаларни ўқитишда дарслик сифатида ҳам фойдаланилди.

Фақиҳларнинг бир неча авлодларининг олиб борган фаолиятлари туфайли Мовароуннаҳр мактабининг анъаналари ва унинг намоёндалари асарлари ҳанафийлик мазҳабида бўлган турли минтақаларда кенг тарқалди. Мовароуннаҳрлик муаллифларнинг асарлари фиқҳ амалиётида қўлланма сифатида ҳам, талабаларни ўқитишда дарслик сифатида ҳам фойдаланилди.

Мақолада Хожа Муҳаммад Порсо асарларининг Исмоилхон Фақирий-Шаҳрисабзий ижодига таъсири ҳақида маълумотлар баён қилинган.

Ушбу мақолада исломий банклар фаолиятини шариатга мувофиқлигини таъминловчи шариат кузатув кенгашларига доир илмий мулоҳазалар баён этилган. Мана шундай  таркиблар учун стандартларни белгиловчи ҳалқаро исломий муассасалар фаолияти таҳлил қилинган. Мазкур таркибий тузилмаларни ташкил этиш  борасидаги айрим мамлакатлар тажрибаси тадқиқ этилган ва мамлакатимиз олиши мумкин самаралар бўйича  хулосалар шакллантирилган.

Мазкур мақолада Масъуд Самарқандий яшаган даврнинг тарихий-ижтимоий тавсифи ҳақида сўз боради. Дарҳақиқат, XIII-XIV асрларда Мовароуннаҳр ҳудуди мўғуллар ҳукмронлиги билан боғлиқ зиддиятли ва мураккаб жараёнларни бошидан кечирди. Шунга қарамай минтақанинг қўҳна маданияти тараққиётдан тўхтаб қолмади. Бу эса, шубҳасиз, ўлка маънавий мероси ва қадриятларини мазмунан бойитиб, юксалишига ижобий таъсир кўрсатди.

Мақолада ўртага ташланаётган фикрлар ҳанафийлик эътиқодий йўналиши методологик тамойиллари ва анъанавий усуллари талабларига риоя қилинган ҳолда шакллантирилади. Ижтимоий таъминот борасидаги фикрлар Самарқандлик фиқҳ олими Абу Бакр ал-Косоний қаламига мансуб “Бадоиъ ас-Саноиъ фи тартиб аш-шароиъ” номли китобида ва умуман Марказий Осиё диёрида, хусусан Республикамизда жорий қилинган фиқҳий қоидалар ва юридик далилларга таянган ҳолда замонавий меъёрлар асосида мушоҳада қилинади.

Маълумки, Имом Нававий 46 йилгина умр кўрган. Шунга қарамай у ўзидан шу даражада кўп илмий мерос қолдирдики, агар яшаган умри муддатига унинг ёзган асарлари таққосланса, кунига бир неча вароқдан тўғри келади. Агар унинг китоб ёзишни ўттиз ёшларида бошлаганини ҳисобга олсак, бу янада ҳайратланарли тус олади. Ушбу мақолада Нававийнинг қолдирган илмий меросига тўхталиб ўтамиз.

Фақиҳларнинг бир неча авлодларининг олиб борган фаолиятлари туфайли Мовароуннаҳр мактабининг анъаналари ва унинг намоёндалари асарлари ҳанафийлик мазҳабида бўлган турли минтақаларда кенг тарқалди. Мовароуннаҳрлик муаллифларнинг асарлари фиқҳ амалиётида қўлланма сифатида ҳам, талабаларни ўқитишда дарслик сифатида ҳам фойдаланилди. Ушбу мақолада муҳаддисларнинг ҳанафий мазҳаби усулига кўра далиллаш услуби ва у бўйича ҳукм чиқарилган фатволар ҳақида тўлиқ маълумотга эга бўлинади.

Мақолада ўртага ташланаётган фикрлар ҳанафийлик эътиқодий йўналиши методологик тамойиллари ва анъанавий усуллари талабларига риоя қилинган ҳолда шакллантирилади. Ижтимоий таъминот борасидаги фикрлар Самарқандлик фиқҳ олими Абу Бакр ал-Косоний қаламига мансуб “Бадоиъ ас-Саноиъ фи тартиб аш-шароиъ” номли китобида ва умуман Марказий Осиё диёрида, хусусан Республикамизда жорий қилинган фиқҳий қоидалар ва юридик далилларга таянган ҳолда замонавий меъёрлар асосида мушоҳада қилинади.

Ушбу мақолада  шоир ва мутасаввиф аллома Сўфи  Оллоёрнинг ижтимоий-маънавий ва диний-ахлоқий ижоди ва  меросининг кўлами ва ўзига хос тадқиқ қилинган.

Мазкур мақолада Ўзбекистон ҳудудида исломда қозилик мансабининг ривожланиш тарихининг ўзига хос жиҳатлари таҳлил қилинган. Энг муҳими мамлакатимизда ҳудудида одил судловни амалга оширишда ўзига хос хусусиятлари яъни жиноят-судлов тарихи, процессуал-ҳуқуқий институтлар, аждорларимиз маънавий мероси, қози нафақат фуқаролар ўртасидаги низоларни кўрган, балки мансабдор шахсларнинг  зулми ва тажовузи билан боғлиқ масаларни кўриб ҳал қилганлиги, мамлакатда жиноят-судлов ишларини юритиш муносабатларини тартибга солган илк тарихий ҳуқуқий жиҳатлари ёритилган.

Ушбу мақолада Жанубий Орол бўйи ўрта аср алломаларининг илмий ва маънавий мероси ҳусусида сўз етилади. 

Мақолада ўртага ташланаётган фикрлар ҳанафийлик эътиқодий йўналиши методологик тамойиллари ва анъанавий усуллари талабларига риоя қилинган ҳолда шакллантирилади. Ижтимоий таъминот борасидаги фикрлар Самарқандлик фиқҳ олими Абу Бакр ал-Косоний қаламига мансуб “Бадоиъ ас-Саноиъ фи тартиб аш-шароиъ” номли китобида ва умуман Марказий Осиё диёрида, хусусан Республикамизда жорий қилинган фиқҳий қоидалар ва юридик далилларга таянган ҳолда замонавий меъёрлар асосида мушоҳада қилинади.

Ушбу мақолада ислом молияси, жумладан, ислом банки тушунчаси, моҳияти муҳокама қилинади. Шунингдек, ушбу молия тизимининг хорижий давлатларда вужудга келиш зарурати ва тадрижий ривожланиши бир қатор мамлакатлар тажрибасидан фойдаланган ҳолда таҳлил қилинади ҳамда Ўзбекистонда жорий этиш зарурати асослантирилади.

«Бул кисиниң толық аты «Ҳафизуддин Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Шиҳаб ибн Юсуф ибн Умар ибн Аҳмад» әл Баратқиний әл-Кердерий әл Баззазий. Илимлер таснийфи, фиқҳ ҳәм усулул-фиққ бойынша өз заманында теңи жоқ алым» [1, Б 354].

Мақолада Темурийлар даврида ёзилган тасаввуфий асарларнинг бугунги кундаги аҳамияти ҳақида маълумотлар баён қилинган.

Мазкур мақолада Масъуд ибн Маҳмуд ибн Юсуф Самарқандий (XIII аср охири XIV аср бошлари)нинг ҳанафий мазҳабида ёзилган “Салоти Масъудий”асарининг дунёнинг турли фондларида сақланаётган қўлёзма ва тошбосма нусхалари ҳақида маълумот берилган.

Ушбу мақолада ислом молияси ва унга таълуқли мавзуларнинг ҳаётдаги ўрни ҳақида гапирилар экан, аввало улар кундалик турмушдаги жуда муҳим ижтимоий масала эканлигини тушуниб етиш лозим. Одатда ислом шариатининг умумий ҳуқуқ тизими бўлмиш, фиқҳ ва унга тегишли ҳукмларини ўрганаётганда, таҳорат, ғусл, таяммум ёки намознинг шартлари ва рукнлари, рўза, закот , ҳаж, ва уларга тегишли ҳукмларни пухта ўзлаштиришга ҳаракат қилинади, аммо кундалик ҳаётта долзарб бўлган бошқа масалаларга, хусусан савдо, ижара, шерикликдаги тадбиркорлик, омонат, гаров ва бошқа шу каби банда билан банда ўртасида юзага келадиган амалиётлар ва уларга тегишли ҳукмларни етарлича ўрганилади. Кундалик ҳаётта муомалатга алоқадор амалиётлар билан солиштирилиб, ибодатга тегишли масалалар амалиётлар билан таҳлил қилинади.