Mazkur maqola inson psixik rivojlanishining umumiy va xususiy qonuniyatlari, xususan, rivojlanishda nuqsoni bo‘lgan bolalarning o‘ziga xos xususiyatlari, ruhiy rivojlanish dinamikasi va bu jarayonga ta’lim-tarbiyaning ta’siri haqida ilmiy tahlilga asoslangan. Mualliflar nuqsonli bolalarning ruhiy rivojlanishida turli omillarning, jumladan, tashqi muhit va biologik sharoitlarning o‘rni hamda ularning ta’lim jarayonidagi ahamiyatini ochib beradi. Maqolada amerikalik psixolog E. Tomdayk, rus olimlari L. S. Vigotskiy va J. I. Shif, shuningdek, xorijiy tadqiqotchilarning nuqsonli bolalar taraqqiyoti to‘g‘risidagi qarashlari yoritilgan.

So‘nggi yillarda depressiya va ichak mikrobiotasi o‘rtasidagi bog‘liqlik ilmiy tadqiqotlarda diqqat markazida turibdi. Ichak mikrobiotasi – insonning ichaklarida yashovchi mikroorganizmlar majmuasi bo‘lib, u hazm qilish jarayoni, immunitet va markaziy asab tizimi faoliyatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ichak mikrobiotasining muvozanatining buzilishi ruhiy holatga, xususan depressiya rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Ushbu maqolada depressiya va ichak mikrobiotasi o‘rtasidagi biologik mexanizmlar, shu jumladan ichak-miya o‘qi orqali signallarning uzatilishi, mikrobiotada mavjud Lactobacillus, Bifidobacterium va Faecalibacterium turlarining depressiya bilan bog‘liqligi tahlil qilinadi. Shuningdek, probiyotiklar, prebiotiklar va turmush tarzini o‘zgartirish orqali depressiyani oldini olish yoki yengillashtirish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqiladi. Maqola depressiya bilan bog‘liq mikrobiologik o‘zgarishlarni tushunishga, shuningdek, yangi davolash strategiyalarini rivojlantirishga hissa qo‘shadi.

Ushbu maqolada psixologiyaning yoshlar hayotiga ta’sir qilish darajasi, biologik va sotsial vaziyatlarda insonning irodaviy xususiyatlari va boshqa bir qancha psixologik xususiyatlari yoritib o’tilgan. Psixologiya bugungi kunda yoshlarning ruhiy farovonligi, rivojlanishi va umumiy salomatligini tushunish va qo'llab-quvvatlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi.

mazkur maqolada ruxiy salomatlik strex ruxiy zo‘riqiw patologiyalari va ularning davolanish yo‘llari haqida malumotlar bor

Mazkur ilmiy ishda individ, shaxs va individuallik tushunchalarining psixologik-falsafiy mazmuni, ularning o‘zaro bocliq jihatlari hamda zamonaviy ilmiy qarashlar doirasida talqini tahlil qilinadi. Insonning biologik mavjudot sifatidagi boshlang‘ich bosqichi, uning ijtimoiy tajriba asosida shakllanadigan shaxsi va betakror ruhiy tuzilmasini ifodalovchi individualligi o‘rtasidagi tizimli munosabatlar ilmiy manbalarga tayangan holda yoritiladi.

Ushbu maqolada zamonaviy jamiyatda uyqusizlik keng tarqalgan muammo sifatida ko‘rib chiqiladi va uning inson miyasi hamda ruhiy salomatligiga ta’siri psixologik, kognitiv va biologik jihatdan tahlil qilinadi. Texnologiya, ish-o‘qish bosimi, noto‘g‘ri hayot tarzi va stress kabi omillar uyquning muvozanatini buzadi. Bu esa diqqatni jamlay olmaslik, xotira zaiflashuvi, emotsional o‘zgarishlar va mumkin bo‘lgan ruhiy buzilishlarga olib kelishi mumkin. Tadqiqot natijalari asosida maqolada uyqusizlikni oldini olish, sog‘lom uyqu odatlarini shakllantirish va psixologik qo‘llab-quvvatlashning ahamiyati ko‘rsatib o‘tilgan. Xulosa sifatida, uyqusizlik epidemiyasiga qarshi ongli yondashuv va kompleks chora‑tadbirlar insonning miyasi va ruhiy salomatligini himoya qilishda muhim ekanligi ta’kidlanadi.

Bugungi kunda o’smirlar orasida suitsid holatlarining ortib borishi global va ijtimoiy muammo sifatida ko’rilmoqda.Maqolada ushbu xavfli tendensiyaning sabablari-depressiya, stress, oilaviy nizolar, virtual olam va psixik kasalliklar ta’siri haqida tahlil qilinadi. Shuningdek, o’smirlarning ruhiy salomatligini saqlashda oila, maktab va jamiyatning hamkorligi va psixologik yordam haqida fikr yuritiladi.

Ushbu maqolada yuqumli kasalliklarga chalingan bemorlarning psixo-emotsional holatlari va ularning xulq-atvoriga ta’siri ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilingan. Kasallikning o‘zi bilan bir qatorda, bemorning ruhan tushkunlikka tushishi, ijtimoiy chetlanish, stigma, xavotir va depressiv holatlar kabi psixologik holatlari umumiy sog‘ayish jarayoniga salbiy ta’sir ko‘rsatishi isbotlangan. Tadqiqot davomida OIV/OITS, sil, COVID-19, gepatit, teri yuqumli kasalliklari kabi infektsion holatlar psixologik misollar bilan yoritilib, har bir holatga mos psixoterapevtik yondashuvlar (kognitiv–xulq-atvor terapiyasi, guruh terapiyasi, oilaviy psixoterapiya) va zarur psixofarmakologik davolash usullari ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada psixologik yondashuvlarning yuqumli kasalliklarga qarshi kurashda nechog‘lik muhim omil ekani asoslab berilgan. Yakuniy xulosa sifatida, har bir yuqumli kasallikda faqat biologik emas, balki psixososial yondashuv ham muhim o‘rin tutishi ta’kidlanadi.

Dorivor o'simliklardan turli xil kasalliklarni davolashda foydalanish an'analari minglab yillar davomida shakllangan. Hozirgi vaqtda kimyo va biotexnologiyaning yutuqlariga qaramay, o'simlik xom ashyosidan olingan dorilarga bo‘lgan ehtiyoj yil sayin oshib bormoqda. O'simlik xom ashyosidan olingan preparatlarni terapevtik ta'sirining o'ziga xos xususiyati shundaki, u kimyoviy sintez natijasida olingan dorilar kabi terapevtik ta'sirni tez va aniq yuzaga chiqara olmaydi. Ammo tabiiy biologik faol moddalarni o'z ichiga olgan dori preparatlar, sintetiklardan farqli o'laroq allergiya keltirib chiqarmaydi, kam zaharliligi bilan organizmga yumshoq ta'sir ko'rsatadi va uzoq muddat foydalanish mumkin. Bularni inobatga olgan holda, jenshen o‘simligining ildizidan olingan quruq ekstrakt asosida organizmning umumiy tonusini oshiruvchi, markaziy asab tizimiga faol ta'sir etuvchi, jismoniy va ruhiy charchoqni kamaytiruvchi va ishtahani yaxshilovchi tabletka dori shaklini yaratish lozim deb topildi.  Jenshen (Panax ginseng C.A.Meyer) ildizining oxirgi bir necha o’n yilliklarda  immunintetni yaxshilovchi, kuch va jinsiy moyillikni oshiruvchi, yurak qon-tomir, qandli diabet va nevrologik kasalliklarga qarshi kurashuvchi ta’sirlari bilan birga antioksidant hamda saratonga qarshi ta’sirlari asosiy va klinik tadqiqotlarda o’rganilgan [1].

Ushbu maqolada psixikaning filogenez taraqqiyoti va instinkt tushunchasi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Psixika - hayvonlar va insonning ruhiy faoliyati va xatti-harakatlarini boshqaruvchi murakkab tizim sifatida ko‘riladi. Maqolada filogenez nuqtai nazardan psixikaning biologik evolyutsiya jarayoni, turli hayvon turlarida psixik jarayonlarning rivojlanishi, instinkt va irsiy xatti-harakatlarning shakllanishi tahlil qilinadi.

Maqolada osib keliyotgan boshlag’ish sinf oquvchilarning jismoniy ravojlanishi, va ularning jismoniy tarbiyasi darsida hareketli o'ylarinlarga o'ziga xos e'tibor berilishi, ularding organiziminda har qil ozgarishlar, jismoniy tarbiyasi darsida jismoniy xususyatlarini oshirishlik, ma'naviy tayyorlik, texnik tayyorlik so'z etilgan.

O‘smirlar va stress - bu muhim va dolzarb masala, chunki o‘smirlik davri (12–18 yosh) biologik, psixologik va ijtimoiy o‘zgarishlar bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ular o‘zgaruvchan stress manbalariga duchor  bo‘lishadi. Bu davrda stressga qarshi kurashish va unga qanday reaksiya berish,  o‘smirning umumiy ruhiy salomatligi, o‘zlikni anglash va ijtimoiy munosabatlariga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. O‘smirlar o‘zlari duch kelayotgan stressni qanday tushunishlari, uning sabablarini qanday aniqlashlari va stressni boshqarish strategiyalarini qanday qo‘llashlari haqida bilimlarining o‘rganilishi ayniqsa muhimdir.