Ma’lum-ki, hozirgi kunda raqamli iqtisodiyot tushunchasi haqida turli yondashuvlar mavjud. Raqamli iqtisodiyot - bu iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy aloqalarni raqamli texnologiyalarni qo‘llash asosida amalga oshirish tizimidir. Ayrim hollarda internet iqtisodiyoti, yangi iqtisodiyot, zamonaviy iqtisodiyot yoki veb-iqtisodiyot degan terminlar bilan ham ifodalanadi. Bundan tashqari raqamli yo‘q narsadan boshlab yaratilishi lozim bo‘lgan qandaydir boshqacha iqtisodiyot emas. Balki zamonaviy yangi texnologiyalar, platformalar va biznes modellari yaratish hamda ularni kundalik hayotga joriy etish orqali mavjud iqtisodiyotni yangicha tizimga o‘tkazish demakdir.

Bugungi kunda dunyo iqtisodiy o'sish bilan birga, ekologik barqarorlikni ta'minlash maqsadida yangi yondashuvlarni izlamoqda. Yashil iqtisodiyot — bu iqtisodiy o'sishni ekologik barqarorlik, ijtimoiy adolat va samarali resurslardan foydalanish orqali amalga oshirishni ta’minlaydigan iqtisodiy modeldir. Yashil iqtisodiyot, ayniqsa, iqlim o'zgarishi, tabiiy resurslarning tugashi va ekologik muammolarni bartaraf etishda muhim rol o'ynaydi. Uning maqsadi — barqaror rivojlanishni ta'minlash, tabiiy muhitni saqlash va iqtisodiy o'sishni davom ettirishdir. Shuningdek, "Yangi O'zbekiston" istiqboli uchun yashil iqtisodiyot rivoji alohida ahamiyat kasb etadi. O'zbekistonning barqaror rivojlanishiga, ekologik xavfsizligiga va iqtisodiy o'sishiga yordam beradigan yashil iqtisodiyot konsepsiyasi, mamlakatning uzoq muddatli muvaffaqiyatini ta'minlashda muhim omil bo'lishi kutilmoqda.

Ushbu maqola iqtisodiyot nazariyasining nazariyasoslari, ularning amaliyotga tatbiqi va zamonaviyiqtisodiyot sharoitida yuzaga kelgan yangi yondashuvlarhaqida ma’lumot beradi. Maqolada iqtisodiyotnazariyasining asosiy tamoyillari, jumladan, talab va taklifqonuni, bozor mexanizmi va resurslarning cheklanganligitahlil qilinadi. Rivojlangan (AQSh, Germaniya) varivojlanayotgan mamlakatlar (O‘zbekiston) tajribasi asosidaiqtisodiy siyosatlarning samaradorligi va ularning real iqtisodiyotga qo‘llanilishi ko‘rsatilgan. Shuningdek, maqolada raqamli iqtisodiyot, sun’iy intellekt va kattama’lumotlar kabi zamonaviy tendensiyalar iqtisodiyotnazariyasiga qanday ta’sir qilayotgani o‘rganilgan. Tadqiqot, iqtisodiyot nazariyasining amaliyotga moslashuvi orqalibarqaror iqtisodiy o‘sish va global muammolarni halqilishning mumkin bo‘lgan yo‘llarini ko‘rsatadi. Maqolaiqtisodiyot nazariyasining kelajagi haqida shaxsiy fikrlarniham o‘z ichiga oladi.

Mazkur maqolada mamlakatimiz faoliyat olib borayotgan soha va tarmoqlarning samaradorligini oshirish, ayniqsa, raqamli iqtisodiyot sharoitida qurilish sanoati korxonalarida investision jozibadorlikni takomillashtirish bo’yicha ilmiy - nazariy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitidagi qurilish sanoati sohasidagi korxonalar uchun investitsion jozibadorlikning o'rganilishi va baholash usullari, ularning tashkilotlari va korxonalarning investitsion loyihalari bo'yicha tahlillari, iqtisodiy va iqtisodiyot sohalaridagi muhim faktorlar, investitsion sharoitlarning siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy o'lchamlariga ta'siri, investitsion rejalar va investitsion munosabatlar bilan bog'liq boshqa muhim masalalar keltirib chiqilishi kutiladi. Raqamli iqtisodiyot sharoitida qurilish sanoatining rivojlanishi uchun ilg'or investitsion strategiyalarni rivojlantirishga yordam berishi maqsadida amalga oshiriladi, bundan tashqari investitsiyalarsiz qurilishni rivojlantirish mumkin emasligi va qurilish kompaniyalari va ishonchli investorlarni jalb qilish uchun o'zlarining investitsion jozibadorligini hisobga olishyo'llarini izlashlari kerak.

This article explores the opportunities for broad engagement of youth in business under the conditions of innovative development in economic sectors. It emphasizes the role of innovative technologies in shaping new business ideas, the importance of the education system, the necessity of financial support, and the role of government policies in fostering youth entrepreneurship. Additionally, it discusses the potential for youth integration into international markets and the advantages of innovative business models. Practical recommendations are provided to enhance the economic activity of young people in an innovative economy.

Yashil iqtisodiyot o'sish va rivojlanish uchun muqobil qarashdir; atrof-muhit va ijtimoiy farovonlikni oshirishga mos keladigan tarzda iqtisodiy rivojlanish va odamlar hayotini yaxshilashga yordam beradigan biri. Yashil iqtisodiyot strategiyasining muhim tarkibiy qismlaridan biri barqaror texnologiyalarni ishlab chiqish va joriy etishni rag'batlantirishdir. Ushbu maqolaning umumiy maqsadi barqaror texnologik o'zgarishlarni amalga oshirishda duch keladigan va jamiyatdagi turli darajadagi siyosatchilar va mutaxassislar tomonidan to'g'ri tushunilishi kerak bo'lgan bir qator muammolarni muhokama qilishdir.

Hozirda mamlakatimiz iqtisodiyoti tobora yuksalib bormoqda. Buning natijasida rivojlangan  mamlakat iqtisodiyotiga yetib olishimiz hech gap emas. Buning asosida mikroiqtisodiy peqarorlik yotibdi. Tadbirkorlarning  soni oshishi bois bu ko’rsatkich yuksaladi. Bu maqolada quyidagilarni yoritib boraman.

Ushbu ishda milliy iqtisodiyot tushunchasi, uning mazmun-mohiyati hamda mamlakat iqtisodiy taraqqiyotini tavsiflovchi asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar keng yoritib berilgan. Milliy iqtisodiyot davlat hududida faoliyat yuritayotgan barcha xo‘jalik subyektlari – uy xo‘jaliklari, korxonalar, davlat va tashqi sektor o‘rtasidagi iqtisodiy munosabatlar majmui sifatida talqin qilinadi. Annotatsiyada milliy iqtisodiyotning shakllanishi, amal qilish mexanizmi va uning iqtisodiy tizimdagi o‘rni batafsil tahlil qilinadi. Mazkur mavzuda makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarning ahamiyati alohida e’tiborga olingan bo‘lib, ular orqali mamlakat iqtisodiyotining umumiy holati, barqarorligi va rivojlanish sur’atlarini baholash imkoniyati ochib beriladi. Jumladan, yalpi ichki mahsulot, yalpi milliy daromad, inflyatsiya darajasi, ishsizlik darajasi, davlat byudjeti holati, tashqi savdo balansi va milliy valyuta kursi kabi asosiy ko‘rsatkichlarning mazmuni, hisoblash usullari hamda iqtisodiy jarayonlarga ta’siri izohlangan. Ushbu ko‘rsatkichlar milliy iqtisodiyotda yuz berayotgan ijobiy va salbiy jarayonlarni aniqlashda muhim vosita ekanligi asoslab berilgan.

Bugungi kunda raqamli iqtisodiyot atamasi dunyo miqyosida tobora rivojlanib borayotgan eng asosiy ko‘rsatkichlardan biri bo‘lib, raqamli iqtisodiyot sharoitida qayta ishlash sanoati korxonalarini rivojlantirish, ularning iqtisodiy samaradorligini oshirish hamda klaster tizimi asosida iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirishga bo‘lgan e’tibor kuchayib bormoqda. Rivojlangan davlatlarda raqamli iqtisodiyot soha va tarmoqlarga to‘liq tatbiq etilgan bo‘lib, bugungi kunda o‘zining yuqori darajada natijasini bermoqda.

Mazkur tezisda raqamli iqtisodiyot sharoitida korxonalar faoliyatini diversifikatsiyalashning zaruriyati va uning iqtisodiy barqarorlikka ta’siri yoritiladi. Global raqobatning kuchayishi, texnologik innovatsiyalarning tezkor joriy etilishi hamda iste’molchilar talabining o‘zgarishi korxonalarni yangi mahsulot va xizmat turlarini ishlab chiqishga undamoqda. Raqamli texnologiyalar — sun’iy intellekt, katta ma’lumotlar, bulutli platformalar va elektron tijorat — diversifikatsiya jarayonini jadallashtirib, korxonalarga bozor tahlilini takomillashtirish, xarajatlarni qisqartirish va yangi segmentlarga kirish imkonini beradi. Ishlab chiqarishdan tortib xizmat ko‘rsatishgacha bo‘lgan turli yo‘nalishlarga kengayish korxona risklarini kamaytiradi, barqaror daromad oqimini ta’minlaydi va raqobatbardoshlikni oshiradi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, raqamli iqtisodiyot davrida diversifikatsiya – korxonalarning moslashuvchan, innovatsion va uzoq muddatli rivojlanishga yo‘naltirilgan strategiyasi sifatida muhim ahamiyat kasb etadi.

Ushbu maqolada yashirin iqtisodiyot butun dunyoning eng dolzarb muammolaridan biri bo'lib, u yoki bu shaklda barcha mamlakatlarda sodir bo'lib, asrlar davomida o'zgarib kelayotganligi, shuningdek, u jinoiy, yer osti, qora, noqonuniy, norasmiy singari nomlar bilan atalishi, yashirin iqtisodiyotning ko'lami turlicha bo'lishi va hech bir mamlakat undan umuman xalos bo'laolmasligi hamda ungа qаrshi kurаshishdа jamoatchilikning o`rni ko’rsatilgan.

Mazkur maqolada XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab jadal sanoatlashuv, urbanizatsiya, tabiiy resurslardan haddan tashqari foydalanish va ekologik muvozanatning buzilishi oqibatida yuzaga kelgan ekologik-iqtisodiy muammolar tahlil qilinadi. Ushbu jarayonlar natijasida shakllangan yashil iqtisodiyot konsepsiyasining tarixiy, siyosiy, ilmiy va ekologik asoslari ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Maqolada yashil iqtisodiyot g‘oyasining evolyutsiyasi, ekologik iqtisodiyot nazariyasining rivojlanishi, barqaror rivojlanish konsepsiyasining shakllanishi hamda global ekologik siyosiy jarayonlar bilan bog‘liq bosqichlar ketma-ket tahlil etilgan. Shuningdek, qayta tiklanuvchi energiya texnologiyalarining rivoji, ekologik ong va axloqning barqaror rivojlanishdagi o‘rni, ekologik tarbiyaning yosh avlod ongini shakllantirishdagi ahamiyati ko‘rsatib berilgan. Yashil iqtisodiyotning zamonaviy bosqichda global iqtisodiy strategiya sifatida ahamiyati, ekologik transformatsiya va texnologik yangiliklarning iqtisodiy barqarorlikka ta’siri asoslantirilgan..

Ushbu ilmiy maqolada xufyona iqtisodiyotning ta'rifi, uning sabablari va soliq siyosatining bu jarayondagi o‘rni tahlil qilinadi. Xufyona iqtisodiyot, rasmiy soliq tizimlaridan va mehnat bozoridan chetda qolgan iqtisodiy faoliyatlarni o‘z ichiga oladi. Yuqori soliq stavkalari, soliq tizimiga ishonchsizlik va soliq idoralarining zaifligi kabi omillar xufyona iqtisodiyotning kengayishiga olib keladi. Soliq siyosatining optimallashtirilishi, soliq stavkalarining pasaytirilishi, tizimni soddalashtirish va soliq idoralarining samaradorligini oshirish orqali xufyona iqtisodiyotning kamaytirilishi mumkin. Maqola xufyona iqtisodiyotning kamaytirilishi uchun soliq siyosatining qanday ahamiyatga ega ekanligini tahlil qilib, iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashga qaratilgan takliflar beradi.

Bu ilmiy maqolada ''Raqobatbardosh iqtisodiyot'' ifodasi bilan ifodalangan milliy iqtisodiyot, maqbul sur'atlarga va munosibliklarga asoslangan, xususiy mulkchilikka asoslangan tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish uchun yaratilgan bozor iqtisodiyoti qonunlik  asosida ishlab chiqilgan xo'jalik mexanizimi, ishlab chiqarish resurslar erkin harakatlanadigan va bozor mexanizmi yordamida tartibga solinadigan ochiq iqtisodiy tizim tushuniladi.

Maqolada hozirgi davrda asosan iqtisodiyot Universitetlar sistemasida iqtisodiyot nazariyasi fanining o’qitilish dolzarbligi haqidagi masalalar bayon qilingan. Shuningdek iqtisodiyot nazariyasi fani malakali kadrlar tayyorlashda va bu uning asosiy vazifasi ekanligini yoritib berilgan. Bugungi rivojlanib borayotgan jamiyatimizda, iqtisodiyotning o’rni juda katta ma’noga va ahamiyatga ega ekanligini ko’rsatib turadi. Bundan tashqari Mamlakatimiz iqtisodiyotini yanada rivojlantirish va liberallashtirish masalalari namoyon etilgan. Maqolada yana bir dolzarb masala, Milliy iqtisodiyotning kapitalistik, sotsialistik, postsоtsiаlistik va kam rivojlangan mamlakatlardagi kapitalistik yo’nalishli kabi turlari haqida tanishib chiqishingiz mumkin.

Mazkur maqolada iqtisodiyot tarmoqlarining innovatsion rivojlanishi sharoitida yoshlarni biznesga keng jalb etish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Unda innovatsion texnologiyalarning yangi biznes g‘oyalarni shakllantirishdagi roli, ta'lim tizimining ahamiyati, moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning zarurligi hamda davlat siyosatining yosh tadbirkorlarni rag‘batlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, yoshlarni xalqaro bozorga integratsiya qilish imkoniyatlari va innovatsion biznes modellarining afzalliklari muhokama
qilinadi. Maqola innovatsion iqtisodiyot sharoitida yoshlarning iqtisodiy faolligini oshirishga doir amaliy tavsiyalarni ham o‘z ichiga oladi.

Raqamli va innovatsion iqtisodiyot zamonaviy jamiyat taraqqiyotining muhim omillaridan biri bo‘lib, u axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, sun’iy intellekt, katta ma’lumotlar (Big Data), bulutli hisoblash va raqamli platformalar asosida iqtisodiy faoliyatni tashkil etish va boshqarish jarayonlarini qamrab oladi. Mazkur iqtisodiy modelda innovatsiyalar bilim va texnologiyalarga tayangan holda yaratiladi, ishlab chiqarish samaradorligi oshiriladi hamda xizmatlar sifati yangi bosqichga ko‘tariladi.

Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida oliy ta’lim muassasalarini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi ta’lim tizimiga ta’siri, oliy ta’limni raqamlashtirishning asosiy yo‘nalishlari, shuningdek, O‘zbekistonda bu borada amalga oshirilayotgan ishlar tahlil qilingan. Muammo va kamchiliklar bilan bir qatorda istiqbolli echimlar ham taklif etilgan.. Mazkur tadqiqot zamonaviy ta’lim tizimini shakllantirishda muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega.

Raqamli iqtisodiyot – bu raqamli texnologiyalar asosida shakllanadigan va rivojlanadigan iqtisodiy tizim bo‘lib, u axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan keng foydalanishga asoslangan. Ushbu iqtisodiyot turida biznes jarayonlari, moliyaviy operatsiyalar, ishlab chiqarish va xizmatlar ko‘rsatish sun’iy intellekt, bulutli texnologiyalar, blockchain, IoT va Big Data kabi ilg‘or texnologiyalar yordamida amalga oshiriladi.Raqamli iqtisodiyot bugungi dunyoda barqaror rivojlanish va innovatsiyalarni jadallashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Uning rivojlanishi mamlakatlarning raqobatbardoshligini oshirish va aholining turmush sifatini yaxshilashga xizmat qiladi.

This article describes the concept of green economy and its importance for sustainable development. The strategy of transition to a green economy in the Republic of Uzbekistan, its main directions and implemented measures are analyzed. Priority tasks such as increasing energy efficiency in the country, developing renewable energy sources, adapting to climate change, and widely introducing environmentally safe technologies will also be discussed. It is emphasized that the green economy serves to reduce global threats and strengthen economic potential.

Mazkur maqolada yashil iqtisodiyot sharoitida tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish masalalari va ularning yechimlari xususida fikr-mulohazalar bayon qilingan.

Maqolada  raqamli  iqtisodiyot  to’g’risida  ma’lumot,  raqamli  iqtisodiyotning  afzalliklari  va  kamchiliklari  yoritilib  berilgan. Ko'plab rivojlangan mamlakatlarda raqamli iqtisodiyot  ularning rivojlanish omillariga sezilarli darajada ta'sir o'tkazishi,  jamiyat hayotida raqamli iqtisodiyot muhim rol o'ynashi  maqolada  aytib  o’tilgan.  

Mazkur tezisda yashil iqtisodiyot va yashil energetikaning zamonaviy dunyodagi o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Bugungi global iqlim o‘zgarishi, ekologik muammolar va tabiiy resurslarning tugab borayotgani insoniyatni barqaror rivojlanish yo‘llarini izlashga majbur qilmoqda. Shu nuqtai nazardan yashil iqtisodiyot konsepsiyasi ekologik toza, resurslarni tejovchi va ijtimoiy jihatdan adolatli iqtisodiy tizim sifatida dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Yashil energetika esa bu yo‘nalishning muhim tarkibiy qismi bo‘lib, qayta tiklanuvchi energiya manbalariga asoslanadi. Tezisda quyosh, shamol, geotermal va boshqa ekologik toza energiya manbalarining jahon va O‘zbekiston misolida qo‘llanilishi, ularning iqtisodiy va ekologik foydalari tahlil qilingan. Muallif yashil iqtisodiyot va energetikaning kelajak avlodlar uchun barqaror muhit yaratishdagi o‘rniga e’tibor qaratgan holda, amaliy tavsiyalar ham ilgari suradi.

This article examines the interplay of green economics and sustainable development. The green economy is considered a bright and ideal model of sustainable economic development, which affects all aspects of life. In recent years, its concept has emerged due to its importance in reducing the manifestations of poverty and poverty and improving the lifestyle of the population and increasing the level of well-being. It should be noted that to activate the sustainable development process, it is possible to achieve it by implementing a green economy program and creating a healthy environment. It provides for the effective use of material and human resources, the support for the creation of "green jobs", the granting of the right to use resources belonging to oneself to future generations with the rational use of all natural resources, and ensuring a fair distribution of wealth.

So‘nggi yillarda global iqtisodiyotda yashil iqtisodiyot konsepsiyasi asosiy rivojlanish strategiyasi sifatida keng joriy etilmoqda. Yashil iqtisodiyot atrof-muhitni muhofaza qilish, resurslardan samarali foydalanish, ekologik xavfsizlik va barqaror rivojlanishga qaratilgan bo‘lib, u nafaqat iqtisodiy o‘sish, balki ijtimoiy farovonlikni ham ta’minlaydi. Jahon tajribasi shuni ko‘rsatadiki, yashil iqtisodiyot sharoitida asosiy kapitalga investitsiyalarni moliyalashtirish samaradorligi innovatsion texnologiyalar, energiya samaradorligi va barqaror infratuzilma loyihalarini qo‘llab-quvvatlash orqali oshiriladi.