В статье проводится лингвистический анализ синонимов, используемых в произведениях Бабура. Следует отметить, что в творческих произведениях, в частности, в газелях, рубаях и особенно в «Бабур-наме», содержатся своеобразные формы синонимов. При этом оценивается возможность использования существующих в узбекском языке синонимов, созданных Бабуром. Тот факт, что синонимичные формы, используемые Бабуром, напрямую составлены из тюркских лексем или образуют синонимический ряд с другими языками — такой как арабским, персидским, — свидетельствует об уникальном мастерстве автора в подборе слов.

Ushbu maqola o‘zbek va ingliz geortonimlarida uchraydigan sinonimlik hodisasini yoritadi. Geortonimik sinonimlar bir birlari bilan paradigmatik munosabatga kirishib, sinonimik qator hosil qiladi va rasmiy hamda norasmiy nomlarni yuzaga keltiradi.

Ushbu maqolada “Kakografiya” metodining dars davomida qo‘llash va bu metodning o‘quvchilardagi topqirlik, zukkolikni oshirishi, darslikdagi paronimlar va sinonimlar mavzusida qo‘llash va bu mavzularni o‘zlashtirish samaradorligini oshirishi haqida atroflicha to‘xtalib o‘tilgan.

Ushbu maqolada Maqsud Shayxzoda she’rlarida uchraydigan   turli badiiy uslublar va yo‘nalishlardagi asarlarda sinonimlarning qo‘llanilishi va ularning obraz yaratishdagi funksiyalarini taqqoslash xususiyatlari haqida fikr yuritilgan. M.Shayxzoda she’rlarida uchraydigan sinonim ishlatilishining badiiy jihatlari xususida ayrim  mulohazalar bildirilgan.

 Mazkur maqolada o‘zbek tilidagi sinonimlar va ularning badiiy matnlardagi funksional vazifalari keng yoritilgan. Sinonimlarning leksik, uslubiy va emotsional imkoniyatlari tahlil qilingan. Badiiy adabiyotda sinonimlarning obraz yaratish, emotsional ta’sir kuchini oshirish va matnni jonlashtirishdagi o‘rni misollar asosida yoritilgan. Maqolada taniqli adiblarning asarlaridan namunalar keltirilib, sinonimlarning matndagi uslubiy ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan asoslab berilgan.

ushbu maqolada ma’nodosh so‘zlar (sinonimlar) talaffuzi, yozilishi bilan bog‘liq bo‘lgan o‘z pedagogik tajribamda ishlatgan pedagogik texnologiyalar haqida yozmoqchiman. Sinonimlar bir-biridan qo‘shimcha ma’no qirrasi, emotsional bo‘yog‘i, qo‘llanilishi jihatidan o‘zaro farqlanadi.

Bu maqolada sinonimlar haqida ma’lumot berildi. Ot, sifat, fe’l, ravish va yordamchi so‘z turkumlariga oid sinonimlarga misollar keltirildi.

Ushbu maqolada she’riyatda sinonimlarni tanlash shoirning emotsional niyatlariga, asarning umumiy ruhiyatiga, mavzusiga, shoirning kayfiyatiga, his-tuyg‘ularning kuchi va kuchsizligiga bog‘liqligi hamda M.Shayxzoda she’rlarida sinonimlarning qo’llanilishi yoritilgan.

Ushbu maqolada, Maqsud Shayxzodaning “Jaloliddin Manguberdi” dramatik asarida sinonimlar orqali obraz va xarakter ifodasi tahlil etiladi. Muallif tilida qo‘llangan emotsional-ekspressiv sinonimlarning xarakter yaratishdagi funksiyasi lingvistik va stilistik jihatdan tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada tilshunoslikning leksikologiya bo‘limi haqida so‘z yuritiladi va leksik ma’no va uning turlari, metafora, metonimiya, sinekdoxa va vazifadoshlik kabi ma’no ko‘chish turlari, so‘zlarning ma’no munosabatlariga ko‘ra turlari (sinonim, antonim, omonim va paronim) Iqbol Mirzoning ‘‘Bonu’’ romanidan keltirilgan ba’zi misollar asosida tahlil qilinadi.

Mazkur maqolada Tohir Malikning “Shaytanat” asarida sinonimlarning qo‘llanilishi, ularning obrazlar xarakterini ochish va ruhiy holatni chuqurlashtirishdagi o‘rni lingvistik jihatdan tahlil qilinadi. Asarda sinonimik qatorlar orqali qahramonlarning ichki kechinmalari, ijtimoiy mavqei hamda psixologik holati badiiy-estetik vosita sifatida yoritilgan. Ayniqsa, sinonimlardan foydalanish emotsional kuchaytirish bilan bir qatorda konfliktni rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Atoqli o'zbek yozuvchisi. O'zining haqparvar, siyosatga, badiiylikka boy asarlari bilan ko'plab muxlislarini yaratgan adib Odil Yoqubovning deyarli barcha asarlarida oddiy xalq va yuqori lavozim egalari, adolat va adolatsizlik, sadqat va xiyonat kabi bir biriga zid keluvchi tomonlarning oxir-oqibat haqiqat yo'liga kelib bog'lanishi asosiy mavzu bo'lib kuylanaveradi. Istedodli yozuvchi asarni yozish davomida, kitobxonga yanada aniqroq, yanada tasavvurlariga jonlilik baxsh etish, voqealar rivojini kuchli his-hayajon bilan, sabrsizlik bilan o'qib kuzatib borishi uchun ajoyib usullardan foydalanadi. Jumladan uning "Oq qushlar oppoq qushlar" asari ham yuqorida aytib o'tilgan sifatlarga boyligi va ayniqsa unda keng foydalanilgan badiiy bo'yoqlar, omonim, sinonimlar va badiiy asarlarga xos jilolanuvchi so'zlar, ijodiy rang-tasvir, ma'no ko'chishining ajoyib turlari, metafora, metanomiya, snekdoxa, vazifadoshlik, maqol va matallar keng o'rin olgan. Bu esa asar mazmuniga o'zgacha ijobiy ta'sir o'tkazib, fikr- mulohazalarni, aynan ochib berilmoqchi bo'lgan maqsadni yanada oydinlashtiradi, kitobxon xulosasini teranlashtiradi.

Ushbu maqola o'zbek adabiyotida leksikaning boyitilishining ahamiyatini va leksik tarkibning adabiyot jarayonidagi rolini o'rganadi. Leksika natsional tilni boyituvchi, balki adabiyotning sifati, estetik va manaviyini yuklovchi vosita sifatida xizmat qiladi. Adabiyotdagi leksik birliklar, ayniqsa, yangi so'zlar, sinonimlar, metaforalar, paronimlar va boshqa uslubistik vositalar orqali matnning ma'nosini boshqarishadi va uning to'liq anglashiga yordam beradi. Maqolada o'zbek adabiyotida leksikaning boyitilishi jarayoni, uning turli yo'llari va adabiyotdagi roli tahlili.

Ushbu maqolda sinonimlar haqida ma’lumot berildi. Son so‘z turkumidan boshqa barcga mustaqil so‘z turkumlariga misollar keltirildi.  

Mazkur maqolada Qo‘zi Davlatning nasriy asarlarida sinonimlardan foydalanishning badiiy-uslubiy jihatlari tahlil qilingan. Muallifning til boyligi va ifoda mahorati aynan sinonimik vositalar orqali qanday namoyon bo‘lishi, sinonimlarning obraz yaratish, emotsional holatlarni ifodalash, til musiqiyligini ta’minlash hamda mualliflik pozitsiyasini yetkazishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, uslubiy sinonimlar, xalqona va adabiy til uyg‘unligi hamda semantik nozikliklar asosida sinonimlarning badiiy qiymati tahlil etilgan.

Leksikologiya bo’limini o'qitish metodikasi o’quvchilarga ushbu fan sohasi uchun zarur bo'lgan ko'nikma va bilimlarni egallashga yordam beradigan turli xil yondashuv va usullarni o'z ichiga oladi. Ushbu inshoda biz leksikologiyani o'qitishda qo'llaniladigan asosiy usullar va ular nima uchun samarali ekanligini ko'rib chiqamiz.

Ushbu maqolada Xayriddin Sultonov asarlarida sinonimik qatorlarning tavsifi va sifatli tahlili ko'rib chiqiladi. Yozuvchining sinonimik qatorlar orqali ma'no nozikliklarini, hissiyotlarni, dunyoqarashni qanday ifodalash usuli o'rganiladi. Maqolada sinonimlar tizimi yordamida yozuvchining uslubiy dizayni va o'ziga xos ma'nolarni aniqlashdagi roli tahlil qilish.

Sinonimlar tilda doimo paydo bo'ladi. Bu bir qator sabablarga bog'liq. Ulardan asosiylaridan biri insonning atrofdagi dunyoning allaqachon ma'lum bo'lgan ob'ektlari, hodisalarida qandaydir yangi xususiyat va soyalarni topishga intilishi, ya'ni atrofdagi voqelik haqidagi mavjud tushunchalarni chuqurlashtirish va kengaytirishdir. Tushunchaning yangi qo‘shimcha xususiyati mavjud nomlarga ma’no jihatdan o‘xshash yoki bir xil bo‘lgan yangi so‘z deyiladi. Ushbu maqolada, stilistik vositalarning sinonimik guruhlari haqida fikr va mulohazalar qilinadi.

Mazkur maqolada vaqt tushunchasining o‘zbek va ingliz tillaridagi semantik tuzilishi tahlil qilinadi. Vaqt tilshunoslikda abstrakt, o‘zgaruvchan va o‘lchovli tushuncha sifatida qaraladi. O‘zbek tilida vaqt ko‘proq madaniy, tarixiy va ijtimoiy kontekstda ifodalanib, xalq maqollarida va idiomatik iboralarda o‘z aksini topadi. Ingliz tilida esa “time” so‘zi ko‘proq universal, o‘lchovli va metaforik tarzda ishlatiladi. Maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi vaqtga oid frazeologik birliklar, sinonimlar va antonimlar taqqoslanadi, shuningdek, vaqt tushunchasining har ikki tilda qiyosiy tahlili orqali madaniy va lingvistik xususiyatlar o‘rganiladi. Maqola vaqtning inson hayotidagi ahamiyatini, uning qadriyatlar va mehnat bilan bog‘liqligini ko‘rsatadigan leksik birliklar va iboralar tahlilini taqdim etadi.

Ushbu maqolada soʻzlarning shakl va maʼno munosabatiga koʻra turlaridan biri hisoblangan sinonimlar haqida, ularning turlari haqida soʻz yuritildi. Sinonimlarning gapda qoʻllanish uslubi hamda ularning gapda qanday maʼnoda kelganligi, sinonimlarning maʼno-mazmun darajasi yoritib berildi.

Sо‘nggi vaqtlarda «Til va madaniyat» muammosiga bо‘lgan e’tiborning ortishi munosabati bilan lingvistik tadqiqotlar paradigmasiga turli darajadagi til birliklari ma’nolaridagi milliy-madaniy komponentlarni aniqlash kiritilmoqda. Ushbu komponent, ayniqsa, leksik va frazeologik darajalarda kо‘proq namoyon bо‘ladi.  Leksika, tilning real olam bilan eng yaqin bog‘liq darajasi sifatida, sо‘zlarning ma’no nuqtai nazaridan an’anaviy xususiyatlari, sо‘zlarning ma’no munosabatlari (antonimlar, sinonimlar), dolzarblik darajasi va qо‘llanish sohasi (adabiy leksika, shevalar, maxsus leksika)dan tashqari milliy-madaniy xususiyat jihatidan tavsiflanishga muhtoj.

Ushbu maqolada o‘zbek adabiyotining yorqin namoyandalaridan biri – Maqsud Shayxzoda ijodida sinonimik qatorlardan foydalanishning imkoniyatlari, ularning morfologik xususiyatlari, semantik va stilistik jihatlari yoritiladi. Sinonimik birliklarning poetik matndagi ekspressivlik, emotsional ta’sirchanlik, uslubiy boylik kabi jihatlarni kuchaytirishdagi roli tahlil qilinadi.

Bu maqola «Boburnoma» asarida sinonim so‘zlarning ishlatilishini tahlil qiladi. Z.M.Bobur tomonidan yozilgan ushbu asar tarixiy, madaniy, va badiiy jihatdan katta ahamiyatga ega bo‘lib, sinonim so‘zlarning matndagi o‘rni va ahamiyatini o‘rganish orqali asarning til va uslubiy xususiyatlarini chuqurroq tushunish imkonini beradi. Maqola asardan tanlangan parchalar orqali sinonim so‘zlarning tarixi, geografiya, emotsional holatlar, badiiy uslublar va sifatlarni ifodalashdagi roli tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada “Oydinda yurgan odamlar” asaridagi graduonimlarning qisqacha ta‘rifi asardan olingan misollar bilan tanishib chiqamiz.

kompozitsion-sintaktik tuzilish, fikrlar rivoji, fikr-g‘oya yoki mavzuning rivojlantirilishi, izohlanishi, kengaytirilishi, to‘ldirilishi, kontekstual sinonimlar, shevaga xos so‘z, sintaktik kompozitsiya, semantik turlar