Maqolada siyosiy madaniyat fenomeni jamiyatning siyosiy hayotining eng muhim qismi sifatida ko'rib chiqiladi. Kontseptsiyaning mohiyati, shakllanish tarixi, ushbu tadqiqotning shakllanishi va rivojlanishi madaniyat sohalari, shuningdek, fuqarolarning siyosiy madaniyati darajasining ahamiyati jamiyatning progressiv rivojlanishi. O’zbekistonda siyosiy madaniyatni rivojlantirishning o'ziga
xos xususiyatlari, muammolari va istiqbollari muhim o'rin tutadi.

Huquqiytizimning taraqqiy etganlik darajasi, mamlakatdagi iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy vaziyat bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, aholining siyosiy-huquqiy ongi va madaniyatida namoyon bo‘ladi. Nafaqat huquqshunoslar, balki barcha fuqarolarning huquqiy tizim to‘g‘risida muayyan tasavvurga ega bo‘lishlari fuqarolik jamiyati barpo etish maqsadlariga erishish uchun nihoyatda muhimdir.

Ushbu maqolada Markaziy Osiyo mintaqasida barqarorlik masalasi nazariy va tahliliy jihatdan o‘rganilgan. Mintaqadagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlar barqarorlikka ta’sir etuvchi asosiy omillar sifatida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, mintaqaviy xavfsizlik, xalqaro hamkorlik va ichki islohotlarning o‘zaro bog‘liqligi tahlil etilgan. Maqolada barqarorlik tushunchasining falsafiy, siyosiy va ijtimoiy mazmuni, shuningdek, global va mahalliy omillarning o‘zaro ta’siri ilmiy asosda yoritilgan.

Amir Temur  O'rta Osiyo va butun dunyo tarixida buyuk harbiy rahbar, davlat arbobi va madaniyat homiysi sifatida tanilgan. Ushbu maqola Amir Temurning davlat arbobi sifatidagi roli va uning tarixdagi o‘rni haqida so‘z yuritadi. Maqolada Temurning harbiy yurishlari, siyosiy islohotlari, iqtisodiy siyosati va madaniy merosi tahlil qilinadi. Amir Temur o‘zining harbiy muvaffaqiyatlari bilan katta hududlarni zabt etib, Temuriylar imperiyasini yaratdi. Shuningdek, u markazlashgan boshqaruv tizimini o‘rnatdi, davlatni iqtisodiy va siyosiy jihatdan mustahkamladi. Uning Samarqandni ilm-fan va madaniyat markaziga aylantirishi, ilmiy va madaniy rivojlanishga qo‘shgan hissasi uning buyukligini yanada oshiradi. Temurning siyosiy va madaniy merosi, uning davlat boshqaruvi, qonunlar va madaniy yutuqlari bugungi kunda ham o‘rganilmoqda va dunyo tarixida o‘z izini qoldirgan. Bu maqola Amir Temurning buyuk davlat arbobi sifatidagi ahamiyatini keng yoritib beradi va uning tarixdagi o‘rni hamda merosini chuqur tahlil qiladi.

Ushbu maqola insoniyat tarixidagi dastlabki sivilizatsiyalar va ularning jamiyat rivojiga ta’sirini batafsil tahlil qiladi. Qadimgi Mesopotamiya, Misr, Hindiston va Xitoy sivilizatsiyalarining siyosiy, ijtimoiy va madaniy yutuqlari, shuningdek iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. Maqolada shuningdek, ushbu sivilizatsiyalarning bugungi jamiyatlarga meros sifatida qolgan ta’sirlari, insoniyat madaniyati va bilim tarixi rivojida tutgan roli yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, dastlabki sivilizatsiyalar inson hayotining turli jabhalarini shakllantirishda, jumladan siyosiy tizim, ijtimoiy tuzilma, iqtisodiy munosabatlar va madaniyatning rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. Maqola, shuningdek, qadimgi sivilizatsiyalarning bugungi zamon ilmiy, madaniy va ijtimoiy tadqiqotlar uchun qanchalik muhimligini ko‘rsatadi.

Mazkur tezisda Shayboniylar sulolasi hukmronligi davrida Buxoro shahrida amalga oshirilgan islohotlar tarixiy manbalar va ilmiy tadqiqotlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida siyosiy va ma’muriy boshqaruv tizimidagi o‘zgarishlar, iqtisodiy va moliyaviy islohotlar, savdo-sotiq hamda hunarmandchilikning rivoji, diniy-ma’rifiy hayotdagi yangilanishlar, shaharsozlik va me’morchilik sohasidagi o‘zgarishlar keng yoritiladi. Shuningdek, Shayboniylar davrida amalga oshirilgan islohotlarning Buxoroning Markaziy Osiyodagi siyosiy, iqtisodiy va madaniy markaz sifatida shakllanishiga ko‘rsatgan ta’siri ilmiy asosda baholanadi.

XIX asrning birinchi yarmida Markaziy Osiyoda mavjud bo‘lgan uchta asosiy siyosiy tuzilma — Buxoro amirligi, Xiva xonligi va Qo‘qon xonligi — o‘z davlatchilik tizimlari bilan tarixiy jarayonlarga faol ta’sir ko‘rsatdi. Shulardan Qo‘qon xonligi (1709–1876) qisqa vaqt ichida mintaqaning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazlaridan biriga aylandi. Xonlikda davlat boshqaruvi tizimida harbiy kuchlar alohida ahamiyat kasb etgan bo‘lib, ular davlat mustaqilligi, hududiy yaxlitlik va ichki barqarorlikni ta’minlashda muhim rol o‘ynadi. Ushbu maqolada Qo‘qon xonligining XIX asrning birinchi yarmidagi harbiy tizimi, uning shakllanishi, tuzilishi va vazifalari tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada Siyosat nazariyasi va metodologiyasi fanining predmeti ,maqsadi ,Siyosiy fan metodologiyasi va usullarining shakllanish jarayoni haqida ma'lumot berib o'tilgan.

Rim imperiyasining shakllanishi, uning buyuk qudratga erishish jarayonlari va ko‘p asrlik hukmronligining so‘nggi bosqichlarini chuqur tahlil qiladi. Tadqiqotda imperiyaning siyosiy tizimi, harbiy islohotlari, iqtisodiy modeli, hududiy kengayishi hamda barcha bu omillarning imperiyani dunyodagi eng qudratli davlatlardan biriga aylantirishdagi roli yoritiladi. Shuningdek, maqola imperiyaning inqirozga yuz tutishiga sabab bo‘lgan murakkab jarayonlarni — ichki siyosiy beqarorlik, hokimiyat uchun kurash, soliq tizimidagi izdan chiqish, qullar mehnatiga haddan tashqari tayanish, iqtisodiy tanazzullar, varvar qabilalarning bosqinlari va G‘arbiy Rim imperiyasining yemirilishiga olib kelgan asosiy omillarni batafsil tahlil etadi. Tadqiqot Rim imperiyasining jahon sivilizatsiyasiga ko‘rsatgan ta’siri, davlat boshqaruvi, harbiy san’at, huquqiy tizim, me’morchilik va madaniyatdagi merosini ham o‘rganadi. Maqola imperiyaning ko‘tarilishi va qulashi misolida davlat rivoji va tanazzuli qonuniyatlari haqida muhim xulosalar beradi.

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining asosiy prinsiplarini chuqur ilmiy tahlil qilish, ularning huquqiy va siyosiy mohiyati, davlat boshqaruvi hamda jamiyat rivojlanishidagi o‘rni yoritiladi. Konstitutsiyadagi suverenitet, demokratiya, inson huquqlari, huquqiy davlat, hokimiyatlarning bo‘linishi, ijtimoiy davlat tamoyillari qiyosiy-huquqiy va nazariy asosda o‘rganildi. Prinsiplarning amaliy hayotdagi aks sadosi, islohotlar jarayonidagi ahamiyati ham ko‘rsatildi.

XX asr ikkinchi yarmida dunyodagi siyosiy vaziyat yirik davlatlar AQSH va sobiq Sovet Ittifoqi o’rtasidagi muxolifati shakllanishi va ular o’rtasidagi «Sovuq urush» siyosati bilan xarakterlanadi. Ikkinchi jahon urushidan so’ng dunyodagi kuchlar nisbatining ikki qismga ajralishi Yevropa va Osiyo xalqlarining bu ikkala davlat tarafdorlari sifatida ikki ijtimoiy tizim uchun xizmat qilishi bilan belgilandi. AQSH hamkorligi ostida Yevropa iqtisodiy hamkorlik tashkiloti tarkib topdi va undan sо‘ng g‘arbiy siyosiy tashkilot Shimoliy Atlantika g‘arbiy bloki (NATO) tashkil etildi. Shimoliy Atlantik G‘arbiy tashkilotining tuzilishi dunyoning ikki qutbiga ajralishiga olib keldi. Shu vaqtning о‘zida Vashingtonda G‘arbiy Yevropa davlatlarining integratsiyasi masalasi muammo bо‘lib tutar edi.

Ushbu maqolada O‘rta asrlar davrining asosiy ijtimoiy-iqtisodiy tizimi bo‘lgan feodalizmning shakllanishi, rivojlanishi va uning jamiyat hayotiga ta’siri yoritiladi. Maqolada Yevropa va Sharq mamlakatlarida feodal tizimning o‘ziga xos xususiyatlari, ierarxik tuzilma, yer egaligi, vassallik munosabatlari va dehqonlar ahvoli tahlil qilinadi. Shuningdek, feodal tuzumning siyosiy boshqaruv, harbiy xizmat va diniy institutlar bilan o‘zaro bog‘liqligi ham ko‘rib chiqiladi. Maqola o‘rta asr jamiyatining shakllanish jarayonini chuqur tahlil qilishga yordam beradi.

Maqolada qonunchilik tartibga solishning ta’sirini baholashning tushunchasi va metodologiyasi tahlil qilinadi. Ushbu ilmiy ishda, qonunchilikning samarali ta’sirini aniqlash va baholashning metodologik asoslari, asosan, iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy aspektlardan yondashiladi. Shuningdek, qonunchilik jarayonlarining samaradorligini o‘lchash uchun zarur bo‘lgan metrikalar va metodlar muhokama qilinadi. Maqola qonunchilikni samarali tarzda tartibga solish va ijtimoiy-iqtisodiy tizimga bo‘lgan ta’sirini yaxshilashga qaratilgan aniq tavsiyalarni taqdim etadi.

Jamiyatimizda iqtisodiy-ijtimoiy, siyosiy, madaniy sohalarda bo‘layotgan o‘zgarishlar kelajakda mamlakatimizning intellektual imkoniyatlarini belgilab beruvchi va uni rivojlantirishning asosiy sharti hisoblangan ta’lim tizimiga ham bog‘liq ekanligini xisobga olish kerak. Shu bilan birga intellektual salohiyatning o‘sishi, sifat darajasida rivojlantirish nafaqat ta’lim samaradorligining oshishiga, shu sohadagi tizim takomillashuviga o‘z ta’sirini o‘tkazibgina qolmay, balki mazkur ijtimoiy tizimning barcha sohalarini o‘sishiga ham sezilarli darajada ta’sir etadi. Shuning uchun ham bugungi kunda ta’limdagi strategik yo‘nalishlardan biri ta’lim muassasalarining innovatsion faoliyati asosiy omil sifatida belgilab berilayapti.Ta’lim tizimini isloh qilishning zarurligini tushunib yetish, amaliyotda ta’lim muassasalarini innovatsion jarayonlarga qo‘shilishini taqozo etmoqda, o‘zini yaratish imkoni mavjud innovatsion maydonda ko‘rish va eng muhimi aniq yangiliklarni o‘zlashtirishdan iborat.

Poraxo'rlik jinoyatining mohiyati, turlari, sabablari va uning jamiyatdagi salbiy ta'sirlari o'rganiladi. Poraxo'rlik – bu mansabdor shaxslarning o'z vazifalaridan foydalanib, shaxsiy manfaatlari yo'lida nolegal foyda olish jarayoni bo'lib, davlat tizimi va iqtisodiyotga katta zarar yetkazadi. Ushbu ishda poraxo'rlik jinoyati va uning turlari, xususan, davlat xizmatida pora olish, korrupsiyaviy xatti-harakatlar, mansabni suiiste'mol qilish kabi holatlar tahlil qilinadi.

Amir Temur 1336-yil 9-aprel kuni Kesh yaqinidagi Xo‘jailg‘or (Yakkabog‘) qishlog‘ida dunyoga keldi. Juda yosh paytlaridayoq Movarounnahrdagi siyosiy hayotga aralasha boshladi. Bu davrda Chingizxonning ikkinchi o‘g‘li Chig‘atoyga tegishli bo‘lgan ulusidagi mo‘g‘ul zodagonlari orasidagi o‘zaro urushlarda shaharlar va qishloqlar to‘xtovsiz talon-taroj qilinar, bu esa aholining iqtisodiy hayotiga salbiy ta’sir ko‘rsatardi. Davlat ishlari butunlay izdan chiqqan edi. Mo‘g‘uliston amirlarining Movarounnahrga vayronagarchilik yurishlari to‘xtovsiz davom etardi.

Maqolada O‘zbekistonning tashqi iqtisodiy aloqalari mamlakatning xalqaro maydondagi o‘rnini mustahkamlash va ichki iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Geografiya fanini o‘rganishda, ayniqsa, “O‘zbekiston tashqi iqtisodiy aloqalari” mavzusining o‘rganilishi, o‘quvchilarda mamlakatning iqtisodiy geografiyasiga doir kengroq tasavvur hosil qilishga yordam beradi. Ushbu mavzu nafaqat iqtisodiy, balki siyosiy, ijtimoiy va madaniy aloqalarni ham o‘z ichiga olgan murakkab tizim sifatida ko‘riladi.

Ushbu maqola orqali bugungi kunda yurtimizda amalga oshirilayotgan konstitutsiaviy islohotlar hamda undagi ekologik sohadagi yangilanayotgan tizimini joriy qilishninig ahamiyati yoritildi.  

Tezisda yo‘l harakati xavfsizligini oshirishda pedagogik ta’limning ahamiyati nazariy va amaliy dalillar asosida yoritiladi. Tadqiqot ijtimoiy o‘rganish nazariyasi, rejalashtirilgan xulq-atvor nazariyasi va “xavfsiz tizim” yondashuviga tayangan holda olib borildi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, barqaror ijobiy o‘zgarish qoidalarni yodlash bilangina emas, balki riskni idrok etish, o‘zini-o‘zi boshqarish va fuqarolik mas’uliyatini shakllantiruvchi tarbiyaviy muhit orqali yuzaga keladi. Bolalar bog‘chasidan boshlab oliy ta’limgacha bo‘lgan bosqichlarda tajribaviy o‘qish, rol modellari, raqamli simulyatsiyalar va loyiha asosidagi faoliyat o‘quvchilarning diqqatni boshqarish, qaror qabul qilish va xavfga munosabatini yaxshilaydi. O‘qituvchilarni maxsus metodik tayyorlash, ota-onalar va mahalla bilan hamkorlik hamda KAP (bilim–munosabat–amaliyot) o‘lchovlariga tayanuvchi baholash tizimi natijadorlikni oshiradi. Xulosa sifatida, pedagogik ta’lim infratuzilma va siyosiy choralarga uyg‘unlashtirilganda jamiyatda xavfsiz harakat madaniyatini shakllantirishning yetakchi omiliga aylanadi.

Ilmiy tezisda Xorijiy davlatlarning erkin iqtisodiy zonalarni tashkil etish tajribaasi va ulardan unumli foydalanish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Unga ko‘ra, Chet el investitsiyalarini qabul qiluvchi eng katta davlatlardan biri Xitoy davlatining tajribasi yoritilgan bo‘lib, natiajalar asosida mamlakatimizda ushbu tajriblardan qo‘llash imkoniyatlari bo‘yicha xulosa va takliflar bildirilgan.

Mazkur maqolada Konstitutsiyaning inson erkinligi va farovon hayotga asos bo‘luvchi asosiy qonun sifatidagi o‘rni va ahamiyati keng tahlil qilinadi. Konstitutsiya jamiyatning huquqiy, siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayotining barqarorligini ta’minlashda muhim omil bo‘lib, fuqarolarning huquq va erkinliklarini kafolatlaydi. Unda davlat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar tartibga solinishi, qonun ustuvorligining ta’minlanishi va inson manfaatlari ustuvorligi ta'kidlanadi. Shuningdek, Konstitutsiya asosida amalga oshirilayotgan islohotlar mamlakatning demokratik rivojlanishi, ijtimoiy barqarorligi va iqtisodiy farovonligiga hissa qo‘shishi yoritilgan. Maqolada erkin va farovon hayotning huquqiy kafolati sifatida Konstitutsiyaning dolzarbligi va uning mustahkam davlat asoslarini yaratishdagi o‘rni tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada Singapur davlatining korrupsiyaga qarshi kurashdagi muvaffaqiyatli tajribasi hamda zamonaviy davlat boshqaruvi va korporativ faoliyatda korrupsiyaga qarshi “Komplayens – nazorat” tizimining ahamiyati tahlil qilinadi. Singapurning mustaqillikka erishgan dastlabki yillarida yuzaga kelgan chuqur ijtimoiy-iqtisodiy muammolar va keng tarqalgan korrupsiyaga qarshi sobiq Bosh vazir Li Kuan Yu rahbarligida joriy etilgan qat’iy siyosiy islohotlar, mustaqil nazorat organlari, kuchli huquqiy bazalar va shaffof boshqaruv tamoyillari asosida samarali kurashish modeli yaratildi. Shu bilan birga, maqola “Komplayens – nazorat” tizimining davlat va xususiy sektor faoliyatida korrupsiya xavfini oldini olish, profilaktik chora-tadbirlar ko‘rish va xalqaro hamda milliy qonunchilik asosida samarali boshqaruvni ta’minlashdagi roli yoritilgan. Ushbu tizim, o‘z navbatida, tashkilotlarda shaffoflikni oshirish, xodimlarda murosasiz munosabatni shakllantirish va korrupsiyaga qarshi kurashda milliy va xalqaro standartlarga muvofiq amaliy model sifatida xizmat qiladi. Singapurning tajribasi va “Komplayens – nazorat” tizimi boshqa davlatlar uchun samarali korrupsiyaga qarshi strategiyalarni ishlab chiqishda muhim ilmiy-amaliy manba hisoblanadi.