Ushbu maqola o'smir yoshidagi bolalarning ruhiy salomatligida bolalik travmasining roli haqida yoritib o’tilgan. O'smirlik davri, shaxsiyatning shakllanishi va ruhiy salomatlik uchun muhim bosqichdir. Bolalik travmalari, masalan, oilaviy zo'ravonlik, ajralish, yoki do‘stlar bilan munosabatlardagi muammolar, o‘smirlarning ruhiy holatiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Ushbu tadqiqotda bolalik travmalarining o'smirlar ruhiyatiga ta'siri, ularning ijtimoiy va emosional rivojlanishiga qanday ta'sir qilishi va bunday travmalardan qutilish usullari ko‘rib chiqiladi.

Bolalik davridagi autizm tasnifida sodir bo`lgan o`zgarishlarni  baholash uchun L.Kanner tomonidan berilgan erta bolalik autizmining(ECA) qisqacha tavsifi bilan tanishib chiqamiz. L.Kanner 30 yil davomida kuzatilgan turli ruhiy kasalliklarga chalingan 20 000 bolalardan 150 ta bolalik autizmi holatini qayd etdi. Erta bolalik autizmi [Kanner L., 1943] quyidagi alomatlarni o`z ichiga oladi.

Ilk bolalik davrida psixik rivojlanish jarayonining asosiy xususiyatlari yoritiladi. Bolaning nutqi, idroki, tafakkuri, emotsional holati va ijtimoiy munosabatlari qanday shakllanishi haqida izoh beriladi. Shuningdek, o‘yin faoliyatining rivojlantiruvchi ahamiyati, tarbiya va atrof - muhitning bola psixologik o‘sishiga ta’siri tahlil qilinadi. Maqola ilk bolalikning inson shaxs sifatida shakllanishidagi muhim bosqich ekanligini ko‘rsatadi.

ushbu maqola bolalik davrida boshdan kechirilgan travmalarning bolalar farovonligi va kelajakdagi xatti-harakatlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi haqida tahlil qiladi. Travma turlari, ularning psixologik oqibatlari va travma oqibatlarini yengillashtirish yoki bartaraf etish uchun qo‘llaniladigan usullar muhokama qilinadi. Shu bilan bir qatorda, bolalik davridagi travmalar va ularning bolalar farovonligi hamda kelajakdagi xatti-harakatlariga ta’sirini tushunishda muhimdir. Travmaning salbiy oqibatlarini kamaytirish va bolalarni qo‘llab-quvvatlash uchun zarur bo‘lgan choralar ko‘rib chiqiladi.

Mazkur maqola bolalik davridagi hissiy beparvolik va uning kattalar ruhiy salomatligiga ta’siri bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqot natijalariga bag‘ishlangan. Tadqiqotda bolalikda hissiy e'tibordan mahrum bo‘lgan shaxslarning yetuklik davridagi psixologik muammolari, jumladan, depressiya, xavotir, o‘zini past baholash va ijtimoiy moslashuvdagi qiyinchiliklar kabi omillar tahlil qilingan. Mazkur tadqiqot natijalari ruhiy salomatlikni yaxshilashda amaliy foydalanishga oid muhim ahamiyatga ega.

Mazkur maqolada buyuk tarixiy shaxs Zahiriddin Muhammad Boburning shaxs sifatida shakllanishida bolalik davri va tarbiya omillarining o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Boburning temuriylar sulolasiga mansub oilada tug‘ilib, erta yoshdan murakkab siyosiy muhitda voyaga yetgani, saroy tarbiyasi, ilmiy-ma’naviy tayyorgarligi uning dunyoqarashi va xarakteri rivojiga kuchli ta’sir ko‘rsatgani asoslab beriladi. Tadqiqotda “Boburnoma” asari asosiy manba sifatida tahlil qilinadi.

Ushbu maqola orqali siz ilk bolalik davrida kechadigan barcha jarayonlar haqida,jismoniy va fizalogik rivojlanishi haqida,nutqning o‘sishi,aqliy o‘sish haqida,ilk bolalik davrida o‘z-o‘zini anglash kabi jarayonlar bilan tanishib chiqishingiz mumkin.

Drave sindromi – bu hayotning birinchi yilida namoyon bo'ladigan, erta boshlangan, rivojlanish va epileptik ensefalopatiya. Taqdimot odatda istma bilan bog'liq bo'lgan uzoq davom etadigan miyoklonik va atonik-astatik xurujlar bilan namoyon bo'ladi. Bolalarda xurujlar boshlanishidan oldin psixomotor rivojlanishi yoshiga mos, ammo 18 oyligidan boshlab sekinlasha boshlaydi va vaqt o'tishi bilan nutq, harakatchanlik va ovqatlanishning buzilishi rivojlanadi. Bemorlarning uncha ko’p bo’lmagan qismida  (10-15%) SCN1B natriy kanali genida mutatsiyaga ega, ammo SCN1B mutatsiyalari epilepsiyaning kamroq og'ir shakllari, masalan, febril tutqanoqli generallashgan epilepsiya (GEFS) bilan bog'liq bo'lishi ham mumkin. Ushbu ko'rib chiqishning maqsadi Drave sindromida tutqanoqni davolashda qaysi antiepileptic preparatlar (monoterapiya yoki qo'shimcha) samarali ekanligini aniqlashdir.

maqolada erta bolalik autizmini psixologik xususiyatlari, autizm spektrida buzilishi bo`lgan bolalarda hissiy aloqalar, ularni chet el psixologlari tomonidan oʻrganilganligi, klinik belgilari va ijtimoiy-psixologik xususiyatlari haqida ma`lumotlar keltirilgan.

Ilmiy maqola maktabgacha yoshdagi bolalarda ekologik dunyoqarashni shakllantirish bilan bog'liq muammolarni tahlil qilishga bag'ishlangan. Maqolada erta bolalik davrida ekologik ongni rivojlantirishga ta'sir qiluvchi asosiy jihatlar ko'rib chiqiladi. Tadqiqot zamonaviy adabiyotlar va empirik ma'lumotlarni ko'rib chiqish, shuningdek, maktabgacha ta'lim tashkilotlarida   pedagogik amaliyotni joriy etish tajribasiga asoslangan.

Atrof-muhit omillarining til rivojlanishiga ta'siri keng o'rganilgan. Misol uchun, tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, ota-onalar va bolalar o'zaro munosabatlari ko'p bo'lgan uy xo'jaliklarida o'sadigan bolalarda til ko'nikmalari kuchliroq bo'ladi. Aksincha, bunday muloqotni olmagan bolalarda til rivojlanishida kechikishlar kuzatilishi mumkin.

Akseleratsiya (rivojlanishning tezlashishi) zamonaviy jamiyatda kuzatiladigan muhim ijtimoiy-biologik hodisa boʻlib, insonning jismoniy va psixik rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatadi. Ushbu maqolada akseleratsiya jarayonining inson psixikasiga taʼsiri, shuningdek, bolalik, oʻsmirlik va kattalik davridagi psixik oʻzgarishlar keng yoritilgan. Maqolada, shuningdek, akseleratsiyaning ijtimoiy, madaniy va ekologik omillari tahlil qilingan. Akseleratsiya jarayonini chuqur oʻrganish insonning psixik salomatligini saqlash va rivojlanishini optimallashtirishga yordam beradi.

This article analyzes the process of the formation of deviant behavior based on the psychoanalytic approach. The study reveals the influence of family relationships—particularly early childhood experiences, emotional bonds with parents, and unconscious psychic processes—on individual behavior. Drawing on the concepts of Freud, Bowlby, Fromm, and Erikson, the psychodynamic mechanisms underlying the genesis of deviant behavior are scientifically substantiated.

Bolalar psixologiyasi inson shaxsining shakllanishida muhim rol o‘ynaydi, chunki inson shaxsining kelgusidagi shakllanishi va hayotdagi o‘z o‘rnini topishi bevosita bolalik davrida qanday tarbiya olganiga bog‘liq. Aynan bolalar psixologiyasi zamonaviy jamiyatning asosiy poydevori hisoblanadi. Ushbu maqolada bolalar psixologiyasi tushunchasi, uning asosiy vazifalari va zamonaviy jamiyatdagi o‘rni ko‘rib chiqiladi, bu orqali mavzuning naqadar dolzarb ekani yaqqol namoyon bo‘ladi.

Ushbu maqolada, onalik va bolalik haqida, uning davlat tomonidan qanday muhofazaliklarga ega ekanligi, yosh onalarga va ularning farzandlariga yaratilgan keng sharoitlar, ba’zi toifadagi ayollarning manfaatlari, huquqlari, ular uchun qo’yilgan mas’ulyatlar va boshqa asosiy ma’lumotlar ham keltirib o’tilgan.

Ushbu ilmiy maqolada Oybekning hayoti va ijodi, hamda Oybekning «Bolalik» qissasi talqini, bu asarda yoshlar tarbiyasida tutkan o’rnini  ta'sir etuvchi omillar talqin etilgan.

Mazkur maqolada bolalik davrida to’g’ri ovqatlanishning ahamiyati va sog’lom turmush tarzini shakllantirishdagi o’rni yoritiladi. Asosan muvozanatli parhezning bolaning jismoniy va aqliy rivojlanishiga ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, notoʻgʻri ovqatlanish oqibatida bolalarda uchraydigan kasalliklar va ularning profilaktikasi ham tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada adabiyotimizning yorqin vakili Xudoyberdi To'xtaboyevning bolalar adabiyotida o'ziga xos o'ringa ega bo'lgan asarlari va bolalar adabiyotida shaffof bolalar obrazlarini yaratish masalasiga doir ilmiy - nazariy qarashlar ifodalangan. Jumladan, Xudoyberdi To'xtaboyevning bolalar uchun yaratilgan asarlarida mazmun va shakl, mavzu va g'oya, asar kompozitsiyasi, badiiy til va so'z qo'llash, portret va peyzaj tasviri, harakter va obraz yaratish mahorati tadqiqi bo'yicha fikrlar keltirilgan. Shuningdek, Xudoyberdi To'xtaboyev   asarlarida bolalar obrazlarini yaratilishidagi umumiylik, xususiylik, ulardagi  o'ziga xoslik yoritib o'tilgan. Yozuvchining  beg'ubor bolalik olamini tasvirlashdagi qirralari xususida to'xtalgan. Ijodkor mahoratini belgilovchi adabiy - estetik omillar bo'yicha mulohazalar bayon etilgan.

This article analyzes the artistic expression of national identity in the poetry of Iqbol Mirzo, one of the prominent representatives of modern Uzbek poetry. The study explores how national spirit is reflected through images of homeland, parents, childhood memories, historical figures, and folk language. Based on poetic excerpts, symbolic imagery and poetic thinking are examined at a doctoral research level in an academic-popular style.

O‘yinlar эrta bolalik davrida va undan keyingi davrda sogʻlom rivojlanish uchun zarurdir. O‘yin bolalarga o‘zlari bilgan narsalarini – u dunyoviy bilim bo‘lsin, yoki ilmga asoslangan bilim, mustahkamlashga va bilmagan narsalarini mashq qilishga imkon beradi. Bu ularga sinab ko‘rish  va xatosini tushunish orqali tajriba o‘tkazish, muammolarga yechim topish, eng yaxshi strategiyalarni ishlab chiqish va yangi ko‘nikmalarni shakllantirish, shuningdek, bilgan narsalariga ishonchni oshirishga ko‘maklashadi.

Ushbu ilmiy maqolada bolalar jigari anatomik va fiziologik jihatdan yetilmagan organ sifatida o‘ziga xos tuzilishga ega ekani hamda bu holat gepatit kasalliklarining kechishiga, ularning klinik manzarasi va oqibatlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi tahlil qilinadi. Bolalik davrida jigar parenximasi, qon tomir tarmog‘i, safro yo‘llari va mikrosirkulyator tizimining tuzilishida kuzatiladigan morfologik farqlar gepatotrop viruslarning ayniqsa A, B, C turlari patogen ta’siriga nisbatan sezuvchanlikni oshirishi aniqlangan. Tadqiqot davomida pediatrik anatomiya, gepatologiya va virusologiya sohalaridagi ilmiy manbalar tahlil qilinib, bolalar jigari o‘sish bosqichlarida sodir bo‘ladigan gistologik o‘zgarishlar, parenximatoz hujayralarning regenerativ imkoniyatlari hamda immun javob mexanizmlarining o‘zgarishi chuqur o‘rganildi. Maqolada shuningdek, jigar hujayralarining fiziologik yetilmaganligi tufayli bolalarda gepatit kechishi ko‘pincha o‘tkirroq, intoksikatsion sindromlar esa yaqqolroq namoyon bo‘lishi ilmiy asosda ko‘rsatilgan. Bolalar jigari anatomiyasining o‘ziga xos jihatlaridan biri parenximaning yuqori suv sig‘imi, nisbatan yumshoq to‘qima tuzilishi, keng kapillyar tarmog‘i virusli zararlanish jarayonini tezlashtirishi mumkin. Shu bilan birga, erta yoshdagi bolalarda jigar hujayralarining regeneratsion qobiliyati yuqoriligi tufayli kasallikdan keyingi tuzalish jarayoni kattalarnikiga nisbatan tezroq kechishi kuzatiladi. Tadqiqotda bolalar va kattalar jigari o‘rtasidagi anatomik-fiziologik farqlar tasvirlab beriladi, gepatit rivojlanish mexanizmlariga ularning ta’siri tahlil qilinadi hamda pediatriyada jigar kasalliklarini erta tashxislash va oldini olish strategiyalari taklif qilinadi. Ushbu maqola pediatriyada, tibbiyot talabalari va gepatologiya sohasida faoliyat yurituvchi mutaxassislar uchun ilmiy-amaliy ahamiyatga egadir.

This article contains 6-7 Thoughts and comments were made about the specific significance of psychological changes that occur in young children. The article also contains views on the expression of objectivity and character traits as a psychological process within the framework of children's personal development. The article analyzes the scientific work of scientists on this topic and their theories, and explains the concepts related to child psychology.

Dental caries is one of the most common and chronic diseases in the oral cavity, and it occurs especially frequently during childhood. Because caries has a high potential for morbidity, it is considered one of the major problems in dental practice.

Bolalar yoshi, ayniqsa 5-6 yosh, bolaning keyingi salomatligi va rivojlanishini belgilaydigan jismoniy ko'nikmalar va muvofiqlashtirish qobiliyatlarini shakllantirishning asosiy vaqti hisoblanadi. Ushbu yoshdagi sport va faol turmush tarzi dunyosiga kirish bolalarning jismoniy tayyorgarligi va umumiy rivojlanishini shakllantirishda nihoyatda muhim rol o'ynaydi. Maqola ushbu yoshdagi bolalar bilan ishlaydigan o'qituvchilar, murabbiylar va ota-onalarga qaratilgan bo'lib, gimnastikadan foydalanish orqali muvofiqlashtirish qobiliyatini rivojlantirishning keng qamrovli dasturini taklif etadi. Unda biz muvofiqlashtirishni rivojlantirishning nazariy asoslarini ko'rib chiqamiz, amaliy tavsiyalar va mashqlarni taklif qilamiz va natijalarni nazorat qilish va baholash usullarini muhokama qilamiz.

O‘zbekiston mustaqillikka erishganidan so‘ng aholi salomatligini muhofaza qilish sohasini qaytadan isloh qilish boshlandi. Jumladan, Jizzax viloyatida ham Sog‘liqni saqlash tizimining asosiy tamoyili – profilaktik yo‘nalishi tiklandi; uning zamonaviy va samarali usullarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etildi; onalar va bolalar salomatligini muhofaza qilish tadbirlarini kuchaytirildi; tibbiy ta’lim tizimi va kadrlar tayyorlash sohasini takomillashtirildi