Maqolada madaniy dam olishtı tashkil etish faoliyati – bo’sh vaqtni tashkil etish, dam olish xizmatlarining nazariy asosi va madaniy dam olishning mazmun va shakllari, madaniy dam olishniı tashkil etish faoliyatida bayramlar haqida  so’z etiladi. Insonnig hayotiy faolligini oshirishda bo’sh vaqtning asosiy funkciyalari haqida tushunchalar ilmiy tarzda asoslab berilgan.

Ushbu maqolada zamonaviy dam olish maskanlari hisoblangan istirohat bog‘lari va bolalar attraksionining kelib chiqishi va rivojlanishi haqida ma’lumotlar berilgan.

Qorin dam bo’lishi - qorin og'rig'i bilan bog'liq bo'lgan bolaning xulq-atvorining buzilishi bo'lib, uni  oziqlantirish paytida  ichaklarda gaz hosil bo'lishidan kelib chiqadi. Chaqaloq tug'ilganda uning mikrobiotik holati o'zgaradi: bolaning ichaklaridagi opportunistik mikroorganizmlar gazlar chiqaradi va bu gazlar ichaklardan o'tib, noqulaylik tug'diradi.

Maqolada Buxoro ixtisoslashtirilgan “Jayron” pitomnigida ekoturizm va dam olish bo’yicha olib borilayotgan yangiliklar haqida ma’lumotlar keltirilgan. Hozirgi kunda ekoturizm va dam olish bo’yicha yangi imkoniyatlari qurilish va bunyodkorlik ishlarinini amalga oshirilishi haqida so‘z boradi.  

Maqolada Buxoro ixtisoslashtirilgan “Jayron” pitomnigida ekoturizm va dam olishni rivojlantirish bo‘yicha olib borilayotgan ishlarlar keltirilgan, ekoturizmni rivojlantirishning yangi imkoniyatlari, qurilish va bunyodkorlik ishlarinini amalga oshirilishi haqida so‘z boradi.  

Ushbu maqolada oʻtkir pankreatikning kelib chiqishi, patobiokimyoviy mexanizmlari hamda davolash tamoyillarning biokimyoviy asoslari yoritilgan. Kasallikning rivojlanishida oshqozon osti bezida fermentlarning erta faollashuvi, oksidlovchi stress va mikrosirkulyatsiya buzilishlari asosiy roʻl oʻynashi ilmiy manbalar asosida tahlil qilingan. Amilaza va lipaza kabi fermentlarning diagnostik ahamiyati koʻrsatilib, sekretar dam berish, suyuqlik terapiyasi, antiferment preparatlar va antioksidantlar qoʻllashning biokimyoviy asoslari bayon etilgan. Maqola oʻtkir pankreatitni erta aniqlash va samarali davolashga doir ilmiy-amaliy yondashuvlarni umumlashtiradi.

Ushbu maqolada 1946- 1970- yillarda Andijon viloyatida faoliyat olib borgan sanoatning turli tarmoqlariga oid bo’lgan sanoat korxonalarida mehnat qilgan muhandis va texnik xodimlar va ishchilarning mehnat sharoitlarini yaxshilash borasida amalga oshirilgan amaliy ishlar, ishchi va xizmatchilarning mehnat muhofazasi doirasida sog’liklarini saqlash va tiklash maqsadida ular uchun dam olish uylari, sanatoriyalar, kurortlarga berilgan yo’llanmalar, ishchi va xizmatchilar uchun ajratilgan moddiy yordam turlari va ishchi va xizmatchilarning farzandlari uchun tashkil etilgan bolalar bog’chalari,dam olish lagerlari haqida ma’lumotlar keltirilgan.Bundan tashqari ushbu maqolada Andijon viloyatidagi sanoat korxonalarida mehnat qilayotgan mehnatkashlarning turmush tarzi va mehnat sharoitlarini yahshilash va mehnat muhofazasini amalga oshirish uchun mas’ul bo’lgan tashkilotlarning faoliyati haqida ayrim ma’lumotlar berib o’tilgan.

Ushbu tezisda ingliz tilidagi leisure va o‘zbek tilidagi xordiq leksemalarining semantik tuzilmasi hamda paradigmatik aloqalari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda leksik-semantik maydon nazariyasi, komponent tahlil, freym va kontseptual metafora yondashuvlari birgalikda qo‘llanib, “mehnat—xordiq” hamda “work—leisure” oppozitsiyalari, sinonimiya, antonimiya va giponimiya munosabatlari ko‘rib chiqiladi. Ingliz tilida leisure so‘zining “industry, time, activity” kabi institutsional va abstrakt qamrogi kengligi, “leisure time/activities/centre” kabi barqaror kollokatsiyalar hosil qilishi; o‘zbek tilida xordiqning ko‘proq post-aktiv, restoratov ma’no yadrosiga tayanishi va dam olish, hordiq chiqarish, ta’til bilan o‘zaro chegaralanish mexanizmlari yoritiladi. Tadqiqot, shuningdek, “vaqt—resurs” va “tana—mexanizm” metaforalari orqali rekreatsion diskursning semantik profilini tasvirlaydi hamda tarjimashunoslik nuqtai nazaridan “holiday/vacation” — “ta’til”, “recreation” — “rekreatsiya/dam olish” ekvivalentlari bilan bog‘liq nozik farqlarni asoslaydi. Natijalar xulosasida “leisure/xordiq” kontsepti madaniyatlararo kommunikatsiyada diskurs, janr va registrga qarab turlicha profilanishi ko‘rsatiladi.

Ushbu maqolada boshlang’ich  sinf o’quvchilariga sifat mavzusini o’qitish va uning tushunarli bo’lishi, o’quvchilar ongida sifat haqidagi  tasavvur va ilmiy tushunchalarni  rivojlantirish bo’yicha so’z boradi. Mavzuni yoritish va asoslash jarayonida turli metodlar, ta’limiy mashqlar va ilmiy manbalar foydalanilgan.

Ushbu maqolada gipertoniya kasalligi haqida so’z yuritiladi. Gipertoniya kasalligi, birlamchi (essensial) arterial gipertoniya, idiopatik arterial gipertoniya-odamlarda ko’p uchraydigan (75%gacha) arterial qon bosimning oshishidir. Sabablari: turli o’tkir yoki surunkali ruhiy (emotsional) iztiroblar, irsiy yoki kasbiy omillar, ovqatlanish tartibiga rioya qilmaslik va boshqalar. Avvalo bemor o’zining hayot faoliyati, ovqatlanish, ishlash va dam olish rejimini tartibga solishi, semirishga yo’l qo’ymaslik, sho’r va yog’li ovqatlarni kam iste’mol qilishi zarur.

Turizm sohasining rivojlanishi mamlakatlar uchun iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy foyda keltiradi. U transport, mehmonxona xizmatlari, oziq-ovqat, san’at va madaniyat sohalariga ta’sir qiladi. O‘zi uchun yangi imkoniyatlar yaratadi, lekin shu bilan birga ekologik va madaniy ta’sirlar ham bo‘lishi mumkin. O‘zbekiston kabi mamlakatlarda turizm sohasi rivojlanishi uchun ko‘plab imkoniyatlar mavjud. Yangi turistik infratuzilma, ekskursiyalar va madaniy tadbirlar orqali xalqaro sayyohlarni jalb qilish mumkin. Turizm sohasi – bu odamlarning dam olish, yangi joylar va madaniyatlarni o‘rganish, ish, tibbiy yordam yoki boshqa maqsadlar bilan sayohat qilishini o‘z ichiga olgan faoliyatlar majmuidir. U iqtisodiyotning muhim tarmog‘i bo‘lib, ko‘plab mamlakatlar uchun daromad manbai hisoblanadi.

Pulning harakati bozor iqtisodiyotining moliyaviy asoslaridan biri bo‘lib, barqaror pul tizimi, daromadlar va xarajatlar aylanishiga hayotiy tus bag‘ishlaydi, butun iqtisodiyotning rivojlanishini ta’minlab beradi, ishlab chiqarish quvvatlaridan to‘liq foydalanishga imkon tug‘diradi va to‘la bandlikka erishishni ta’minlaydi. Aksincha, beqaror pul tizimi ishlab chiqarish, bandlik va narx darajasining keskin tebranishiga asosiy sabab bo‘lib, iqtisodiy rivojlanishga to‘siq bo‘lishi mumkin. Mazkur maqolada kredit tizimi, banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi roli, respublikada milliy valyutani mustahkamlash vazifalari tahlil qilinadi.  

Mazkur ishda sog‘lomlashtiruvchi turizmning mohiyati, turlari va uning iqtisodiy-ijtimoiy ahamiyati yoritilgan. O‘zbekiston hududida sog‘lomlashtiruvchi turizmni rivojlantirish imkoniyаtlari, tabiiy resurslardan foydalanish hamda bu yo‘nalishning mamlakat salohiyatiga qo‘shadigan hissasi tahlil qilingan.

Maqolada boshlang’ich sinf o’quvchilarini  to’garaklar orqali kasb-hunarga  yo’naltirish   bosqichlarini   ilmiy asosda yoritib berilgan  maqola mazmunida kasb-hunarga yo‘naltirish ishining bosh maqsadi o‘ziga xos usullar yordamida mutaxassisning mehnat bozoridagi raqobatbardoshligini kuchaytirish va aholining samarali bandligini oshirishga erishishdan iborat. Boshlang‘ich  sinf  o‘quvchilarini  to‘garaklar   orqali  kasb-hunarga yo‘naltirishni davomi sifatida  ta’til paytlarida ham o‘quvchilarning bo‘sh vaqtlarini mazmunli o‘tkazishlari va dam olishlarini to‘laqonli amalga oshirish.

Xalqaro turizm — bu odamlarning o‘z yashash mamlakatidan tashqarida, boshqa mamlakatlarga sayohat qilish faoliyatini ifodalaydi. Xalqaro turizmda sayyohlar o‘zining turli maqsadlari (dam olish, biznes, madaniyat, tibbiyot va boshqalar) uchun boshqa davlatlarga boradilar. Bu turizm turi nafaqat sayyohlarning harakatini, balki ikki mamlakat o‘rtasidagi iqtisodiy, madaniy va ijtimoiy aloqalarni ham o‘z ichiga oladi.Xalqaro turizmning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat.

ushbu tezisda ertalabki badantarbiyaning o‘rni va ahamiyati haqida ma’lumotlar keltirilgan. Qolaversa, badantarbiyaning inson salomatligiga ta’siri va sog‘lomlashtirishdagi vazifalari bo‘yicha bayon qilingan.

“Mehnat to‘g‘risidagi qonunchilikka muvofiq xavfsiz mehnat sharoitiga ega bo‘lish, dam olish, ta’tilga chiqish, shuningdek mehnatiga haq to‘lanishi”^[1] shuningdek “ijtimoiy ta’minot, shu jumladan qonunchilikka muofiq pensiya olish”^[2] kabi bir qancha huquqlarga ega hisoblanadi. Mahkumlarning ishi har tomonlama tartibga solinadi, chunki u mehnat va jinoiy qonun normalarining harakat tekisligida yotadi.

Daraxtlar, ular havodagi zararli karbanat angidridni yutib, o’rniga kislarod ishlab chiqaradi va bizning nafas olishimizga yordam beradi. Ular issiqda salqin beradi, atrof muhitni shovqindan himoya qiladi va atrof muhitga o’zgacha zavq ulashadi. Shahar muhitini ko’kalamzorlashtirish va obodonlashtirishda, katta shaharlar aholisining dam olishi uchun shahar atroida tabiiy landshaft va nabodot olami yaratilmoqda

mazkur maqolada o‘zbekistonda turizm sohasining rivojlanishi, turistik infratuzilmaning kengayishi va turizm soxasi xizmatchilarining faoliyatiga baho berilgan. Unda turizm turlari, xususan, tarixiy, ekologik, arxeologik va ekstremal yo‘nalishlar haqida batafsil ma’lumot beriladi. "o‘zbekturizm" milliy kompaniyasining tashkil etilishi, uning sohani rivojlantirishdagi o‘rni va vazifalari, shuningdek, xalqaro me’yorlarga mos mehmonxona va dam olish maskanlari to‘g‘risida so‘z yuritilgan. Maqolada tarixiy shaharlardagi me’moriy obidalar va zamonaviy turizm xizmatlarining uyg‘unligi o‘zbekistonni jahon turizm bozoridagi istiqbolli hududga aylantirishi ta’kidlanadi.

Ushbu maqolada Namangan viloyatining rekreatsion ob’ektlari va ularning rekreatsion turizmni rivojlantirishdagi o’rni keng yoritilgan. So’nggi yillarda rekreatsiyaning rivojlanishi turli sohalarida ko’plab mutaxassislarning e’tiborini tortmoqda. Bularga iqtisodchilar, ekologlar, shifokorlar va sayyohlik sohasi mutaxassislari kiradi.

Tadqiqot ingliz va o‘zbek tillarida xordiq faoliyatini ifodalovchi leksik-semantik guruhlarning qiyosiy tahliliga bag‘ishlangan. Ushbu jarayonda leksik-semantik maydon nazariyasi, komponent tahlil, freym semantikasi, kollokatsion tahlil hamda kontseptual metafora yondashuvlari uyg‘unlashtirildi. Ingliz tilida leisure maydoni sport, sayohat, ko‘ngilochar industriya va raqamli hordiq bilan chambarchas bog‘langan keng paradigmatik tarmoqqa ega ekani; o‘zbek tilida xordiq konsepti esa mehnat sikliga tutash restoratov mazmunga, oila va hamjihatlik qadriyatlariga yaqinlashishi ko‘rsatildi. “Leisure time/activities/centre” kabi barqaror kollokatsiyalar ingliz tilida institutsional va iste’mol diskurslari bilan interfeys hosil qilsa, o‘zbek tilida “dam olish maskani”, “hordiq chiqarish”, “istirohat bog‘i” kabi birikmalar ijtimoiy-amaliy kontekstda yuqori frekans namoyon etadi. Tarjimashunoslik nuqtai nazaridan “holiday/vacation—ta’til”, “recreation—rekreatsiya/dam olish”, “leisure centre—sport-sog‘lomlashtirish markazi/istirohat markazi” ekvivalentlarining registr, janr va madaniy presuppozitsiya bo‘yicha farqlari asoslab berildi. Natijalar o‘qitish, tarjima, leksikografiya va til siyosati uchun amaliy xulosalar taklif etadi.

Ushbu maqolada Farg‘ona shahridagi rekreatsion maskanlar hamda umumiy shaharsozlik qoidalari va dam olish maskanlarining funktsional foydalanish va tabiiy sharoitlar bo‘yicha tahlili qilingan hamda tavsiyalar berilgan.

Mazkur maqolada tibbiyot xodimlarida uchraydigan kasbiy stress va emotsional charchoqning kelib chiqish omillari, ularning sog‘liq va mehnat faoliyatiga ta’siri tahlil qilindi. Shuningdek, stress va emotsional zo‘riqishni kamaytirishda sog‘lom turmush tarzi, jismoniy faollik hamda to‘g‘ri ovqatlanishning ahamiyati yoritildi. Tadqiqot davomida tibbiyot xodimlari faoliyatida yuqori mas’uliyat, ish yuklamasi va dam olish vaqtining yetarli emasligi stressning asosiy sabablaridan biri ekani aniqlandi. Natijalar sog‘lom turmush tarziga amal qilish, muvozanatli ovqatlanish hamda psixogigiyenik choralar emotsional charchoqni kamaytirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatdi.

Mazkur maqolada alifboning paydo bo`lishi va  boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining savod chiqarish jarayonida yuzaga keladigan muammolarni bartaraf etishda qo‘llaniladigan metodlar haqida tavsiyalar berilgan.

mazkur maqolada ruxiy salomatlik strex ruxiy zo‘riqiw patologiyalari va ularning davolanish yo‘llari haqida malumotlar bor