Type 2 diabetes mellitus (T2DM) continues to grow as a global public health problem, disproportionately affecting low-resource and rural areas. Regional disparities in access to diabetes care have exacerbated health care disparities, with rural and underserved populations facing greater challenges in obtaining appropriate diagnosis, treatment, and ongoing follow-up. This article examines the main barriers that contribute to disparities in the provision of health care to patients with T2DM, including health care infrastructure limitations, workforce shortages, and socioeconomic factors. In conclusion, the article proposes a multifaceted approach to closing the healthcare gap and ensuring equitable care for all patients with T2DM.

Cardiovascular diseases remain the leading cause of death among the population in recent years, posing a serious challenge to healthcare systems and public health. Effective prevention strategies are essential to reduce disease incidence, improve early detection, and enhance long-term disease management. In recent years, electronic healthcare services, including telemedicine, electronic medical records, mobile health applications, and remote patient monitoring, have emerged as important tools in cardiovascular disease prevention. Particular attention is given to the use of digital health technologies for risk assessment, early diagnosis, lifestyle modification, and continuous monitoring of cardiovascular risk factors. Understanding the potential of electronic healthcare services in cardiovascular disease prevention may support the development of more effective, accessible, and sustainable public health strategies.

Ushbu maqolada pedagogikaning tibbiyotdagi o'rni va uning tibbiyot mutaxassislari, bemorlar va sog'liqni saqlash tizimidagi umumiy rivojlanishdagi ahamiyati yoritilgan. Pedagogika tibbiyot sohasida nafaqat shifokorlar va hamshiralar kabi mutaxassislarga ta'lim berishda, balki bemorlarga sog'liqni saqlash bo'yicha zarur ma'lumotlarni etkazishda ham muhim rol o'ynaydi. Tibbiyot mutaxassislari uchun pedagogik metodlar va ko'nikmalarni rivojlantirish, bemorlar bilan samarali muloqot o'rnatish, hamkorlikni yaxshilash va ijtimoiy-psixologik jihatlarni hisobga olish orqali sog'liqni saqlash tizimining samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Maqolada pedagogikaning tibbiyotdagi amaliy ahamiyati va uning sog'liqni saqlash sohasidagi rivojlanishga qo'shgan hissasi tahlil qilingan.

Parazit kasalliklar O'zbekistonda, ayniqsa qishloq va kam ta'minlangan shahar hududlarida yashovchi maktabgacha yoshdagi bolalar orasida doimiy sog'liqni saqlash muammosi bo'lib qolmoqda. Ushbu sharhda 0-6 yoshdagi bolalarda parazit infeksiyalarining oldini olish bo'yicha 2015-yildan 2025-yilgacha bo'lgan milliy tajriba va so'nggi tashabbuslar tahlil qilinadi, milliy sog'liqni saqlash hisobotlari, mintaqaviy tadqiqotlar va Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) ko'rsatmalaridan olingan ma'lumotlar integratsiyalashgan. O'zbekistonning profilaktika yondashuvi ommaviy degelmintizatsiya kampaniyalarini, sanitariyani yaxshilash loyihalarini va ota-onalar, vasiylar va maktabgacha ta'lim muassasalariga qaratilgan sog'liqni saqlash ta'lim dasturlarini birlashtiradi. Antigelmint dorilarni - asosan albendazol va mebendazolni - muntazam ravishda tarqatish maktabgacha yoshdagi bolalarni tibbiy ko'rikdan o'tkazish, bolalarni emlash kunlari va jamoat salomatligi tadbirlari orqali amalga oshirildi. JSST va UNICEF bilan hamkorlikda mamlakat tuproq orqali yuqadigan gelmintlar (STH) va protozoal infeksiyalarni nazorat qilishni kuchaytirdi, shu bilan birga bolalar bog'chalari va oilaviy klinikalar orqali gigiena ta'limini targ'ib qildi. Toshkent, Samarqand va Farg'onadagi mintaqaviy dasturlar gelmint infeksiyasi darajasining sezilarli darajada pasayishini ko'rsatdi, ayniqsa degelmintizatsiya suv sifati va sanitariya infratuzilmasini yaxshilash bilan birlashtirilgan joylarda. Biroq, qishloq maktabgacha yoshdagi bolalarni to'liq qamrab olishni ta'minlash, davolanishdan keyingi gigiena qoidalariga rioya qilish va atrof-muhitning ifloslanishi tufayli qayta infeksiyani oldini olishda muammolar saqlanib qolmoqda. Sog'liqni saqlash, ta'lim va suv resurslari vazirliklari o'rtasidagi tarmoqlararo hamkorlikni mustahkamlash barqarorlik uchun juda muhim ekanligini isbotladi. O'zbekiston tajribasi shuni ko'rsatadiki, farmakologik, ta'lim va infratuzilma choralarini birlashtirgan integratsiyalashgan model maktabgacha yoshdagi bolalar orasida parazit kasalliklari yukini kamaytirishning eng samarali yo'lini taklif qiladi. Vasiylarning ishtiroki, maktabgacha gigiena standartlari va mahalliy kuzatuv tizimlariga doimiy e'tibor qaratish uzoq muddatli nazoratga erishish va bolalar salomatligi va farovonligining milliy maqsadlarini qo'llab-quvvatlash uchun juda muhimdir.

Sog'liqni saqlash axborot texnologiyalari (SSIT) - bu aloqa va qaror qabul qilish uchun sog'liqni saqlash ma'lumotlari va bilimlarini saqlash, qidirish, almashish va foydalanish bilan shug'ullanadigan kompyuter texnikasi va dasturiy ta'minotini o'z ichiga olgan axborotni qayta ishlash dasturi. SSIT, texnologiya sog'liqni saqlash ma'lumotlarini ko'chirish tizimlarini yaratish uchun tarmoqqa ulanishi mumkin bo'lgan kompyuterlar va aloqa tuzilmalarini ifodalaydi. Keling, tibbiyotdagi axborot texnologiyalari haqida qisqacha to‘xtalib o‘tamiz.

The prevalence of type 2 diabetes (T2D) continues to rise globally, placing a significant burden on healthcare systems, particularly in underserved and rural regions. This article explores the current state of medical care for T2D patients, with a focus on regional disparities and the need for improved healthcare delivery models. Regionalization of care aims to optimize the allocation of resources and improve access to specialized treatment. The paper identifies challenges in the management of T2D in different regions, including inadequate healthcare infrastructure, lack of specialized medical personnel, and gaps in patient education. It also discusses potential solutions, such as the decentralization of diabetes care, telemedicine, and the integration of multidisciplinary teams. The article concludes by suggesting policy reforms and technological innovations as key strategies to enhance the regional management of T2D.

Pneumonia remains one of the leading causes of death among children under five years of age, especially in low- and middle-income countries. Despite substantial advances in medical science, delayed diagnosis and lack of effective preventive measures continue to hinder progress in reducing its global burden. Modern approaches, including advanced diagnostic technologies, digital health tools, improved vaccination coverage, and integrated community health strategies, are increasingly being utilized to address this public health challenge. This paper explores the latest developments in the early detection and prevention of pediatric pneumonia, focusing on clinical innovations, artificial intelligence applications, and public health strategies. Special attention is given to how these approaches can be adapted and applied in resource-constrained environments.

Sog'liqni saqlash xizmatlarini ko'rsatish asosan davlat muassasalari tomonidan amalga oshiriladi, ammo sog'liqni saqlashga qaratilgan barcha xarajatlarning deyarli yarmi xususiy manbalar hisobidan, asosan, cho'ntakdan to'lovlar shaklida amalga oshiriladi. sog'liqni saqlashga moliyaviy resurslarning sarflanishini o'rganish. O‘zbekiston yalpi ichki mahsulotining nisbatan kichik qismini
sog‘liqni saqlashga sarflaydi – 2012-yilda bu ko‘rsatkich 5,9 foizni tashkil etgan. So'nggi yillarda davlat sektorining xarajatlar ulushi ortgan bo'lsa-da, xususiy sektor xarajatlari muhim bo'lib qolmoqda. 2012-yilda sog‘liqni saqlashga umumiy xarajatlarning 53,1 foizi davlat manbalari hisobidan moliyalashtirildi (asosan soliqlar hisobidan), 46,9 foizi esa xususiy manbalar hisobidan, asosan, fuqarolarning cho‘ntagidan to‘lovlar ko‘rinishida amalga oshirildi. Ixtiyoriy tibbiy sug'urta asosiy rol o'ynamaydi.

Environmental pollution has emerged as one of the most critical determinants of global health, particularly affecting maternal and fetal outcomes. In recent decades, the increasing incidence of congenital heart defects (CHDs) in newborns has been strongly associated with environmental risk factors such as air pollution, exposure to heavy metals, pesticides, and maternal lifestyle changes. This paper investigates the relationship between environmental determinants and the pathogenesis of CHDs, emphasizing the growing burden in developing countries. The study reviews international and national data, identifying gaps in environmental health regulation and maternal healthcare policies. Preventive measures—including enhanced air quality control, maternal health education, and prenatal screening—are discussed as essential components of an integrated global strategy. The findings underline the urgent need for intersectoral collaboration between environmental, public health, and policy-making institutions to protect future generations from environmentally induced congenital heart diseases.

Mazkur maqolada O‘zbekistonda eng dolzarb masalalardan biri bo’lgan o’rta tibbiyot va farmasevtika xodimlari malakasini oshirish va ularni ixtisoslashtirish jarayonini yaxshilash borasida dunyo tajribasini o’rganish va ushbu sohada qo’llash haqida fikrlar bayon qilingan. Sog'liqni saqlash tizimining samarali rivojlanishi ko'p jihatdan sog'liqni saqlash xodimlarining eng katta tarkibiy qismi sifatida kasbiy daraja va tayyorgarlik sifatiga, hamshiralarni oqilona joylashtirish va ulardan foydalanish masalalari yoritilgan. Hamda Hamshiralarning hayoti va ish tajribasini oshirish uchun xizmat qilayotga o‘qituvchilar avvalgidek nafaqat axborot tashuvchisi, balki psixolog, ijodiy tadqiqotchi, talabga javob beradigan, zamon talablari bilan hamnafas bo‘lgan malakali kadrlar bo’ishi uchun ayrim tavsiyalar berilgan.

Ushbu maqolada sog‘liqni saqlash turizmida qo‘llaniladigan moliyaviy modellar hamda O‘zbekistonda bu sohaga investitsiya kiritish strategiyalari tahlil qilinadi. Maqolaning asosiy maqsadi — sog‘liqni saqlash turizmi sohasida samarali moliyaviy modellarni aniqlash va investitsiya strategiyalarini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqishdir. Tadqiqotda SWOT tahlili, solishtirma tahlil va statistik ko‘rsatkichlar tahlili metodlaridan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari sog‘liqni saqlash turizmini moliyaviy jihatdan barqaror rivojlantirish uchun amaliy xulosalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.

Zamonaviy jamiyatda sog‘liqni saqlash tizimi aholi farovonligini belgilovchi eng muhim sohalardan biri sanaladi. Mamlakatning iqtisodiy salohiyati va ijtimoiy barqarorligi bevosita sog‘liqni saqlash tizimining samaradorligiga bog‘liq. Shu bois sog‘liqni saqlash muassasalarini qurish, rekonstruksiya qilish va ularni zamon talablari asosida ta’mirlash jarayonlarini ilmiy asosda optimallashtirish dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda. Optimallashtirish bu yerda faqat xarajatlarni kamaytirish emas, balki resurslardan oqilona foydalanish, qurilish muddatlarini qisqartirish, sifatni oshirish, innovatsion texnologiyalarni joriy etish orqali tizimni maksimal darajada samarali qilishni nazarda tutadi.

Ushbu maqola raqamli iqtisodiyot sharoitida tibbiyot sohasida iqtisodiy salohiyatni oshirishda innovatsion boshqaruv mexanizmlarining ahamiyatini tahlil qiladi. Maqolada, tibbiyot tizimlarida raqamli texnologiyalar, masalan, sun'iy intellekt, katta ma'lumotlar tahlili va masofaviy tibbiy xizmatlar kabi innovatsiyalarni qo'llashning iqtisodiy samaradorlikni oshirishga qanday ta'sir ko'rsatishi ko'rib chiqiladi. Innovatsion boshqaruv mexanizmlari orqali tibbiyot muassasalarida resurslarni samarali taqsimlash, xizmat sifatini yaxshilash va xarajatlarni kamaytirish imkoniyatlari yaratiladi. Shuningdek, maqolada raqamli tizimlar va platformalarning sog'liqni saqlash sohasidagi samaradorligini oshirishdagi roli va istiqbollari ham muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari, tibbiyotda innovatsion boshqaruv mexanizmlarining joriy etilishi, nafaqat iqtisodiy salohiyatni oshirish, balki sog'liqni saqlash tizimining sifatini yanada yaxshilash uchun zarur bo'lgan vosita ekanligini ko'rsatadi.

Распространенность диабета 2 типа (СД2) продолжает расти во всем мире, создавая значительное бремя для систем здравоохранения, особенно в недостаточно обслуживаемых и сельских регионах. В этой статье исследуется текущее состояние медицинской помощи пациентам с СД2 с акцентом на региональные различия и необходимость улучшения моделей оказания медицинской помощи. Регионализация медицинской помощи направлена ​​на оптимизацию распределения ресурсов и улучшение доступа к специализированному лечению. В документе обозначены проблемы в лечении СД2 в различных регионах, включая неадекватную инфраструктуру здравоохранения, нехватку специализированного медицинского персонала и пробелы в обучении пациентов. В нем также обсуждаются потенциальные решения, такие как децентрализация лечения диабета, телемедицина и интеграция многопрофильных команд. В заключение статьи предлагаются политические реформы и технологические инновации в качестве ключевых стратегий улучшения регионального управления СД2.

Kasalxonaga muntazam tashrif buyurish, ayniqsa qishloq joylarida yo`l xarajatlari tufayli qimmat bo'lishi mumkin. Jismoniy o'zaro ta'sir xavfli bo'lgan Covid-19 pandemiyasi davrida odamlar teletibbiyotni afzal ko'rishadi. Teletibbiyot xizmatlaridan videokonferentsiya yoki boshqa virtual texnologiyalar orqali foydalanilganda tibbiy tashriflar kamayishi mumkin. Shunday qilib, teletibbiyot bemorning ham, tibbiy xizmat ko'rsatuvchi provayderning ham vaqtini va davolanish narxini tejaydi. Bundan tashqari, tezkor va foydali xususiyatlari tufayli u shifoxonalar va klinikalarning ish jarayonini soddalashtirishi mumkin. Teletibbiyot uzoq hududdagi bemorlarga tashxis qo'yish va davolash uchun tibbiy amaliyotchi sifatida tavsiflanadi. 

Bacterial contamination of the air environment is a significant concern in public health, especially in healthcare facilities, industrial settings, and densely populated urban areas. Airborne bacteria can contribute to the spread of infectious diseases, impact indoor air quality, and pose serious risks to immunocompromised individuals. The sources of bacterial pollutants include human activity, ventilation systems, soil particles, and water droplets. Monitoring and controlling bacterial levels in the air is crucial for preventing outbreaks of respiratory infections and ensuring a safe environment in hospitals, laboratories, and public buildings. This paper discusses the main sources of airborne bacterial contamination, methods of detection and analysis, and current strategies for air disinfection and microbial control.

Ilm-fan har doim yangi kashfiyotlari bilan hayratda qoldiradi, faqat orzu qilishi mumkin bo'lgan narsalarni haqiqiy ishlaydigan ixtirolarga aylantiradi, biz ularni o'z navbatida tez-tez quturgan ritm dunyosida qabul qilamiz. Ayniqsa, shunday sur'atlarda rivojlanadiki, biz ilgari fantastika filmlarida ko'rgan ba'zi narsalar tez orada sog'liqni saqlash tizimiga kirib boradi. Ushbu yangiliklarning barchasi sog'liqni saqlash sohasi va millionlab odamlar hayotini o'zgartirish imkoniyatiga ega.Ushbu  maqolada tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida “ tibbiy texnika va tibbiyotda yangi texnologiyalar” fanini o’qitish metodikasi takomillashtirish haqida ma’lumot berilgan.

The influence of climate on the spread of no communicable diseases (NCDs) is a growing concern in public health research. Climatic factors such as temperature, precipitation and humidity can directly or indirectly influence the incidence and prevalence of various NCDs, including cardiovascular diseases, respiratory diseases and some types of cancer. Understanding the complex relationship between climate dynamics and the nature of NCDs is essential for developing effective prevention strategies and mitigating the global health burden of these diseases. This article reviews current evidence on the influence of climate on the prevalence of NCDs and discusses potential mechanisms underlying these associations, highlighting the importance of climate change adaptation and resilience in public health policy and practice.

Ushbu maqola Jahon banki loyihalarining rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarda inson kapitalini rivojlantirishga ta'sirini o'rganadi. Global iqtisodiy farovonlikning hal qiluvchi omili sifatida Jahon bankining tashabbuslari ta'lim, sog'liqni saqlash va malaka oshirishni o'z ichiga olgan mamlakatlarning inson kapitaliga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Empirik dalillar turlicha bo'lsa-da, ko'pchilik Bank loyihalari va inson kapitalini oshirish o'rtasida ijobiy bog'liqlikni ko'rsatadi. Ushbu maqola ushbu loyihalarning ta'sirini batafsil tahlil qiladi va ushbu mavzu bo'yicha tegishli adabiyotlarni ko'rib chiqadi.  

Mazkur maqola O'zbekistonda ijtimoiy sohada amalga oshirilayotgan o'zgarishlar mazmuni va mohiyatiga bag'ishlangan. Mamlakat mustaqillikka erishganidan so'ng, ijtimoiy sohada olib borilgan islohotlar aholi farovonligini oshirish, ijtimoiy himoyani kuchaytirish va jamiyatning har bir qatlamini qo'llab-quvvatlashga qaratilgan. Maqolada, Prezident Shavkat Mirziyoyevning ijtimoiy sohadagi farmonlari va qarorlari, xususan, ta'lim, sog'liqni saqlash, gender tengligi, mehnat bozori va ijtimoiy himoya tizimidagi islohotlar yoritilgan. Shuningdek, ushbu islohotlarning mamlakatda jamiyat barqarorligini ta'minlashdagi o'rni, fuqarolar uchun yangi imkoniyatlar yaratishdagi ahamiyati hamda kelajakdagi istiqbollari tahlil qilinadi. Maqola ijtimoiy sohadagi o'zgarishlarning umumiy ko'rinishini va ularning O'zbekistonning rivojlanishiga qo'shgan hissasini ifodalaydi.

Virtual reallik  va kengaytirilgan reallik  texnologiyalari, so'nggi yillarda raqamli dunyoda inqilobiy o'zgarishlarga sabab bo'ldi. Bu texnologiyalar insonlarning haqiqatni tushunishi, muhitga bo'lgan munosabati va virtual olam bilan o'zaro aloqalarini yangi darajaga olib chiqdi. VR texnologiyasi to'liq virtual muhit yaratib, foydalanuvchini haqiqatdan ajratilgan, sun'iy yaratilgan olamga olib kiradi. Bu texnologiya, ayniqsa, o'yinlar, ta'lim, tibbiyot va sanoat sohalarida keng qo'llaniladi. AR texnologiyasi esa haqiqiy dunyoni kengaytiradi, ya'ni foydalanuvchining atrofdagi muhitiga virtual elementlarni qo'shadi. AR qurilmalari yordamida real vaqt rejimida fizika, grafikalar va video tasvirlari virtual elementlar bilan integratsiya qilinadi. AR texnologiyasi mobil qurilmalar, o'qitish, sog'liqni saqlash, marketing va o'yinlar kabi sohalarda samarali qo'llanilmoqda. Bu texnologiyalar turli sohalarda yangi imkoniyatlar yaratib, tajriba va ko'nikmalarni yanada boyitmoqda. VR, masalan, o'qituvchilar va talabalar uchun interaktiv ta'lim muhitlarini yaratishda qo'llaniladi, AR esa marketing va tijorat sohalarida, mijozlarga tovarlarni taqdim etishda ishlatiladi. Shu bilan birga, bu texnologiyalarning yanada rivojlanishi va keng qo‘llanilishi bilan bog‘liq ba'zi muammolar, masalan, yuqori narxlar, texnik cheklovlar va xavfsizlik masalalari ham mavjud.

Smartfonlar orqali inson salomatligini nazorat qilish tizimlari hayotimizni o'zgartirayotgan va bizning salomatligimizga ko'p imkoniyatlar taqdim etayotgan yangiliklaridan biridir. Bugungi kunda, har bir inson smartfonga ega va bu tizimlardan foydalanishimiz bizning salomatligimizni saqlashga yordam beradi. Smartfonlar salomatlik tizimlari uchun qulay va kuchli vositalardir. Bu tizimlar sizning salomatlik holatingizni nazorat qilish va yangiliklardan xabardor bo'lishingizga yordam beradi. Bu maqola smartfonlar orqali inson salomatligini nazorat qilish tizimlarining muhimligi haqida. Yurish tezligi, kaloriya miqdori, tashvish darajasi, stres, uyqu va faoliyat rejimi kabi ko'plab hayot ko'rsatkichlari smartfon yordamida nazorat qilinishi mumkin. Bu tizimlar insonlarga salomatlikni saqlash uchun ko'plab imkoniyatlar taqdim etishga yordam beradi va hayotlarini sifatliroq va sog'liqni saqlab qolishiga yordam beradi.

Jahon Sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) statistik ma'lumotlariga ko'ra, dunyo aholisining taxminan 13% ga yaqinida surunkali buyrak kasalliklaridan (SBK) aziyat chekib kelmoqda. Bugungi kunda qandli diabet, arterial gipertenziya, semizlik va boshqa lipidlar almashinuvining buzilishi bilan kechadigan kasalliklar SBK rivojlanishining asosiy sababi bo’lib, SBK bilan og'rigan 4 bemordan 3 tasining anamnezida ushbu kassaliklari mavjudligi aniqlangan. SBK - buyraklar samarali ishlash qobiliyatini asta-sekin yo'qotadigan progressiv holat. Bu organizmda toksinlar to'planishiga, suv va elektrolitlar muvozanatining buzilishiga va boshqa sog'liq muammolariga olib keladi. Surunkali buyrak etishmovchiligi (SBY) yoki Surunkali buyrak kasalligi hozirgi kunda yurak-qon tomir kasalliklari va o'lim xavfining ortishiga olib keluvchi butun jahon sog'liqni saqlash soxasining jiddiy muammosi hisoblanadi.

This article explores the critical topic of physiological assessment to determine the daily water requirements of adolescents. Adequate hydration is fundamental to maintaining health and well-being, and adolescents are a unique demographic with unique hydration needs. By examining physiological markers including fluid balance, body composition, and activity level, this study elucidates the factors influencing daily water intake in adolescents. By comprehensively understanding the physiological aspects of hydration in this age group, health care providers and educators can promote optimal hydration practices among adolescents, promoting their overall health and performance.

Jahon Sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) statistik ma'lumotlariga ko'ra, dunyo aholisining taxminan 13% ga yaqinida surunkali buyrak kasalliklaridan (SBK) aziyat chekib kelmoqda. Bugungi kunda qandli diabet, arterial gipertenziya, semizlik va boshqa lipidlar almashinuvining buzilishi bilan kechadigan kasalliklar SBK rivojlanishining asosiy sababi bo’lib, SBK bilan og'rigan 4 bemordan 3 tasining anamnezida ushbu kassaliklari mavjudligi aniqlangan. SBK - buyraklar samarali ishlash qobiliyatini asta-sekin yo'qotadigan progressiv holat. Bu organizmda toksinlar to'planishiga, suv va elektrolitlar muvozanatining buzilishiga va boshqa sog'liq muammolariga olib keladi. Surunkali buyrak etishmovchiligi (SBY) yoki Surunkali buyrak kasalligi hozirgi kunda yurak-qon tomir kasalliklari va o'lim xavfining ortishiga olib keluvchi butun jahon sog'liqni saqlash soxasining jiddiy muammosi hisoblanadi.