Mazkur maqolada zamonaviy yoshlar orasida hayotiy maqsadlar inqirozi va motivatsiyaning pasayishi muammosi psixologik nuqtayi nazardan nazariy va empirik jihatdan tahlil qilinadi. Global ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar, raqamli muhitning kengayishi, kasbiy noaniqlik va qadriyatlar transformatsiyasi yoshlarning hayotiy maqsadlarini shakllantirish jarayoniga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Tadqiqotda hayotiy maqsadlar inqirozining psixologik determinantlari — identifikatsiya muammolari, ichki motivatsiyaning susayishi, ijtimoiy solishtirish, stress va emotsional beqarorlik omillari tahlil qilinadi. Nazariy tahlil zamonaviy motivatsiya nazariyalari, ma’no va hayotiy maqsadlar konsepsiyalari asosida olib borilgan. Empirik tadqiqot doirasida so‘rovnoma, individual suhbat va psixologik baholash metodlari qo‘llanilib, yoshlarning motivatsion holati va hayotiy yo‘nalishlari aniqlangan. Tadqiqot natijalari yoshlar orasida hayotiy maqsadlar inqirozi keng tarqalganligini va bu holat motivatsiyaning pasayishi, o‘ziga ishonchsizlik hamda kelajakka nisbatan noaniqlik bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi. Maqolada ushbu muammoni bartaraf etishga qaratilgan psixologik yondashuvlar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan bo‘lib, ular ta’lim muassasalari va psixologik xizmatlar faoliyatida qo‘llash uchun tavsiya etiladi.

Ma’lumki, hayotiy tanlov muammosi va u bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan inson mohiyati va uning hayoti to‘g‘risidagi ekzistensial masalalarni tadqiq etish uning mavjudligining asoslari va o‘ziga xos xususiyatlarini, shuningdek, mavjudlikning ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini tahlil qilishni nazarda tutadi. Insonning hayotiy tanlovi, o‘zini va kelajagini yaratish muammosi psixologik tadqiqotlarda alohida o‘rin tutadi. Insonning o‘z hayot yo‘lini tanlash, hayot mazmunini izlash, o‘z hayotiy vazifasini anglash, o‘z hayotiy imkoniyatlari va istiqbollarini belgilash, dunyo, odamlar, o‘z-o‘zi va boshqalar bilan munosabatlarni o‘rnatishdagi erkinlik va cheklovlar masalalari ushbu muammo bilan chambarchas bog‘liq.

Ushbu tezisda hayotiy kompetensiyalar tushunchasi, ularning mazmun-mohiyati hamda zamonaviy ta'lim jarayonida o‘quvchilarning shaxsiy rivojlanishi bilan uzviy bog‘liqligi tahlil qilinadi. Muallif hayotiy kompetensiyalarni shakllantirish o‘quvchilarda nafaqat bilim va ko‘nikmalarni, balki tanqidiy fikrlash, muammolarni hal qilish, ijtimoiy-emotsional barqarorlik kabi shaxsiy xususiyatlarni rivojlantirish bilan chambarchas bog‘liq ekanligini asoslaydi. Tezisda ilg‘or xorijiy va milliy tajribalarga tayanilgan holda, umumta’lim muassasalarida hayotiy kompetensiyalarni rivojlantirish orqali o‘quvchilarning shaxsiy taraqqiyotiga erishish yo‘llari yoritiladi. Tadqiqot natijalari hayotiy kompetensiyalarni ta’limning mazmuniy asosi sifatida qarash zarurligini ko‘rsatadi.

Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘quvchilarning tayanch hayotiy kompetensiyalarini shakllantirishda integratsiyalashgan yondashuvlarning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Integratsiyalashgan yondashuv – bu fanlararo bog‘liqlik, o‘quvchilarning amaliy faoliyatga yo‘naltirilgan o‘zaro muloqotlari va real hayot bilan uzviy bog‘langan ta’limiy topshiriqlar orqali o‘z ifodasini topadi. Maqolada integratsiyalashgan ta’limning nazariy asoslari, amaliy modellari hamda ularning hayotiy kompetensiyalar – ijtimoiylashuv, muammolarni hal qilish, tanqidiy fikrlash, sog‘lom turmush tarzi ko‘nikmalarini shakllantirishdagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun mos keluvchi integratsiyalashgan dars namunalariga tahliliy yondashuv berilgan va samaradorlikni oshirishga doir metodik tavsiyalar keltirilgan.

Ilk o‘spirinlarga xos xususiyatlardan biri hayotiy rejalarning shakllanishidir. Bir tomondan hayotiy rejalar shaxs o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarni umumlashtirishi va mustahkamlashi natijasida vujudga keladi.  Boshqa tomondan  maqsad va motivlarning qonkretlashishi  jarayoni ro‘y  beradi.  

Ushbu maqolada maktab o’quvchilarida hayotiy ko’nikmalarni rivojlantirish va hayotiy maqsadlarni belgilash hamda ularning yo’l-yo’riqlari haqida so’z yuritilgan.

Hozirgi kunda axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida dasturiy ta’minot inson hayotining deyarli barcha sohalarida muhim o‘rin egallamoqda. Ta’lim, sog‘liqni saqlash, bank-moliya tizimi, sanoat va kundalik hayotda foydalanilayotgan ko‘plab tizimlar sifatli va ishonchli dasturiy ta’minotga bog‘liqdir. Shu sababli dasturiy mahsulotlarni yaratishda tartibli, rejalashtirilgan va samarali yondashuv zarur hisoblanadi.Dasturiy ta’minotni yaratish jarayonida qo‘llaniladigan eng muhim tushunchalardan biri bu — dasturiy ta’minot hayotiy siklidir (Software Development Life Cycle — SDLC). Hayotiy sikl dasturiy mahsulotning paydo bo‘lishidan boshlab, uni joriy etish va texnik qo‘llab-quvvatlashgacha bo‘lgan barcha bosqichlarni o‘z ichiga oladi. Ushbu jarayonlar ketma-ket va tizimli ravishda amalga oshirilsa, dasturiy ta’minot sifati yuqori bo‘ladi.

Ushbu maqolada avtomobil yoʻllarining hayotiy sikli doirasida intellektual transport tizimlarini (ITT) joriy etishning dolzarbligi va samaradorligi tahlil qilinadi. Loyihalash bosqichida ITT vositalari orqali harakat oqimining prognoz qilinishi, qurilish jarayonida texnologik nazoratning avtomatlashtirilishi, shuningdek, ekspluatatsiya davrida real vaqt rejimida monitoring va boshqaruv tizimlarining qoʻllanilishi koʻrib chiqiladi. Maqolada shuningdek, yoʻl infratuzilmasini raqamlashtirish, xavfsizlikni oshirish va xizmat koʻrsatish xarajatlarini kamaytirishdagi innovatsion yondashuvlar yoritilgan. Tadqiqot natijalari asosida avtomobil yoʻllarini zamonaviylashtirishda ITT texnologiyalarining amaliy ahamiyati asoslab berilgan.

Mazkur maqolada o‘quv vaziyatlarini vitagen (hayotiy tajribaga asoslangan) ta‘limga integratsiyalashning nazariy-metodik asoslari va amaliy imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot Pedogogik oliy ta’lim muassasalari tarix yo’nalishi 2-bosqich O’zbekiston tarixi fani mavzulari asosida olib borildi. Unda vitagen ta‘limning shaxsiy hayotiy tajriba, hissiy xotira va real ijtimoiy vaziyatlarga tayangan holda bilimni shakllantirish tamoyillari asosida o‘quv vaziyatlari modellashtirildi.

Mazkur maqolada ma’lumotlar bazasida hayotiy sikl tushunchasi va uning asosiy bosqichlari yoritib berilgan. Ma’lumotlar bazasini yaratish jarayonining talablarni aniqlashdan boshlab, loyihalash, amalga oshirish, sinovdan o‘tkazish, ekspluatatsiya qilish hamda foydalanishdan chiqarishgacha bo‘lgan jarayonlari tahlil qilingan. Shuningdek, har bir bosqichning axborot tizimlaridagi o‘rni va ahamiyati ochib berilgan. Maqola oliy ta’lim muassasalari talabalari va axborot texnologiyalari sohasiga qiziquvchilar uchun mo‘ljallangan.

Bilamizki ko'plab o'zbek adiblarining real hayot voqealariga uyg'un holda yoritilgan asarlari kitobxonlar tomonidan sevib mutolaa qilinadi. Ushbu maqolada O'tkir Hoshimovning “Dunyoning ishlari” asaridagi hayotiy haqiqatlarning mahorat bilan yoritilganligi haqida so'z boradi.

Hozirgi kunda shaxsning hayotiy tanlovi muammosining dolzarbligini isbotlashga zarurat mavjud emas. Ushbu holat jahon hamjamiyatidagi sezilarli o‘zgarishlar bilan bog‘liq bo‘lib, ular, o‘z navbatida, zamonaviy insonning hayotiy amaliyotlarida tanlovni amalga oshirish zaruratiga, shuningdek, ko‘rib chiqilayotgan sohadagi mutaxassislarning tadqiqot faoliyatining dinamik jarayonlariga ta’sir ko‘rsatdi.

Ushbu tezisda urug‘li va danakli mevali o‘simliklarning sistematik joylashuvi, ularning kelib chiqish hududlari, hayotiy shakllari, biologik va iqtisodiy ahamiyati keng yoritilgan. Bundan tashqari, bu o‘simliklarning evolyutsiyaviy taraqqiyoti, madaniylashtirish jarayonlari hamda insoniyat hayotidagi roli ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilingan. Tezis zamonaviy botanik tadqiqotlar va klassifikatsiya mezonlariga asoslanadi.

Ushbu maqolada ayollarning yosh guruhlariga qarab optimizm va emotsional barqarorlikda qanday o’zgarishlar sodir bo’lishi tahlil qilinadi. Maqolada yosh, biologik, ijtimoiy va psixologik omillar ayollarning optimistik fikrlash va emotsional holatini qanday shakllantirishi haqida ko’rib chiqiladi. Yoshga qarab, ayollarning hayotiy tajribalari, gormonal o’zgarishlar, ijtimoiy rollar va oilaviy mas’uliyatlar kabi faktorlar optimizm va barqarorlikka turlicha ta’sir ko’rsatishi mumkin. Maqola, bu o’zgarishlarni yanada chuqurroq tushunishga yordam beradi.

Ushbu ishda vektor miqdorlarni o‘qitishning samarali metodikasi yoritilgan. Avval skalyar va vektor miqdorlar o‘rtasidagi farq hayotiy misollar orqali tushuntiriladi. Vektorlarni o‘rgatishda ko‘rgazmalilik, geometrik tasvir va koordinata usulidan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi. Vektorlar ustida amallar (qo‘shish, ayirish, son bilan ko‘paytirish, skalyar ko‘paytma) bosqichma-bosqich o‘rgatiladi hamda ularning fizikadagi qo‘llanilishi (kuch, tezlik, tezlanish, ko‘chish) orqali nazariy bilimlar mustahkamlanadi. Talabalarda mustaqil fikrlashni rivojlantirish uchun interfaol metodlar qo‘llaniladi, bilimlarni mustahkamlashda esa test topshiriqlari, amaliy masalalar va laboratoriya ishlari asosiy vosita sifatida xizmat qiladi. Shuningdek, koordinata usuli yordamida vektorlarni (x, y, z) orqali ifodalash va ular ustida hisoblashlar bajarish metodikasi alohida o‘rin tutadi. Vektor tushunchasi nafaqat matematikada, balki fizika fanida ham muhim ahamiyatga ega bo‘lib, kuch, tezlik, tezlanish va ko‘chish kabi miqdorlarni tahlil qilishda qo‘llanadi. Shu bois, dars jarayonida nazariy bilimlarni amaliy vazifalar bilan uyg‘unlashtirish samaradorlikni oshiradi. Metodik jihatdan interfaol usullar – guruhli ish, muammoli vaziyatlarni yechish, savol-javoblar qo‘llanilib, talabalar mustaqil fikrlashga yo‘naltiriladi. Bilimlarni mustahkamlash bosqichida esa test topshiriqlari, amaliy masalalar, laboratoriya ishlari orqali nazariya va amaliyot uyg‘unlashtiriladi. Umuman olganda, vektor miqdorlarni o‘qitishda bosqichma-bosqichlik, ko‘rgazmalilik va hayotiy misollar asosida yondashish samarali natija beradi.

Ushbu tezisda adabiyot darslarida o‘qish savodxonligi ko‘nikmasini shakllantirish hayotiy zarurat ekanligi va ushbu ko‘nikmani shakllantirish uchun pedagoglarimiz ko‘proq nimalarga e’tibor berishlari kerakligi haqida ma’lumot berilgan.

Bugungi kunda axborot texnologiyalari jamiyatning ajralmas qismiga aylangan. Dasturiy ta’minotlar inson faoliyatining deyarli barcha sohalarida keng qo‘llanilmoqda: ta’lim, sog‘liqni saqlash, moliya, sanoat, transport va davlat boshqaruvi. Mobil ilovalar, veb-saytlar, avtomatlashtirilgan tizimlar va boshqa axborot resurslari sifatli dasturiy ta’minotga bog‘liqdir. Shu sababli dasturiy mahsulotlarni yaratishda tartibli, rejalashtirilgan va samarali yondashuv muhim ahamiyatga ega.Dasturiy ta’minot yaratish jarayoni faqat dastur kodini yozish bilan cheklanmaydi. U foydalanuvchi talablarini aniqlash, tizimni loyihalash, dasturlash, testlash, joriy etish va keyinchalik texnik qo‘llab-quvvatlash jarayonlarini o‘z ichiga oladi.

Mazkur maqolada umuminsoniy axloqiy mezonlarning mazmun-mohiyati, ularning yosh avlod dunyoqarashi va hayotiy pozitsiyasi shakllanishidagi o‘rni, zamonaviy sharoitda mazkur qadriyatlarning ahamiyati hamda ularni singdirish jarayonining dolzarb masalalari ilmiy jihatdan yoritiladi.

Ushbu maqola inson organizmidagi triyodtironin (T₃) gormonining kimyoviy tabiati, sintezi, fiziologik funksiyalari va boshqarilish mexanizmlarini yoritadi. T₃ gormoni metabolizm tezligini oshirish, yurak-qon tomir tizimi faoliyatini tartibga solish, markaziy asab tizimi rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash va hujayralarda oqsil sintezi hamda mitoz jarayonlarini kuchaytirish kabi asosiy hayotiy jarayonlarga ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada gipotalamus–gipofiz–qalqonsimon bez tizimi orqali T₃ darajasi teskari aloqa tamoyili bilan nazorat qilinishi, uning ortiqcha yoki yetishmovchiligi natijasida yuzaga keladigan gipertireozi va gipotireoz holatlari, shuningdek diagnostika va davolash imkoniyatlari ham muhokama qilinadi. Shu bilan birga, T₃ gormonining organizmdagi energetik boshqaruvchi roliga alohida urg‘u berilgan.

Mazkur maqolada buyuk hanafiy faqihi Burhoniddin Margʻinoniyning fiqhiy qarashlarida normativlik va moslashuvchanlik masalasi Al-Hidoya asari asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda islom huquqining qat’iy qoidalari (normativlik) bilan hayotiy sharoitlar, zamon va makon omillariga moslashish (moslashuvchanlik) o‘rtasidagi muvozanat Margʻinoniy fiqhiy metodologiyasi misolida yoritiladi. Asarda muallifning Qur’on, sunnat, ijmo‘ va qiyosga tayangan holda hukm chiqarishi, zarurat va urf-odat omillarini inobatga olishi ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Shuningdek, “Al-Hidoya”dagi muomala, ibodat va jinoyat huquqiga oid masalalar orqali fiqhning faqat nazariy emas, balki amaliy va hayotiy xarakterga ega ekanligi ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari Margʻinoniy fiqhining normativ barqarorlikni saqlagan holda moslashuvchan yondashuvni ta’minlaganini ochib beradi hamda ushbu merosning zamonaviy huquqiy va ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishdagi ahamiyatini asoslaydi.

Ushbu maqola inson jigari va uning hayotiy vazifalari, shuningdek, siroz kasalligi haqida keng qamrovli ma’lumot beradi. Jigar metabolizm, safro ishlab chiqarish, toksinlarni chiqarish, immunitetni qo‘llab-quvvatlash va qon ivishida muhim rol o‘ynaydi. Siroz – jigarda chandiq to‘qimalari hosil bo‘lishi bilan xarakterlanadigan jiddiy kasallik bo‘lib, u ko‘pincha spirtli ichimliklar, surunkali gepatit B va C, yog‘li jigar kasalligi, irsiy kasalliklar va o't yo‘llari bilan bog‘liq patologiyalar natijasida rivojlanadi. Maqolada sirozning erta va rivojlangan bosqichdagi simptomlari, tashxisi, davolash usullari, shuningdek, oldini olish va bemorlarni boshqarish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan. Shu bilan birga, maqola jigar transplantatsiyasi va profilaktik choralar ahamiyatini ham ta’kidlaydi.

Ushbu maqolada kar va zaif eshituvchi bolalarda hayotiy ko‘nikmalarni shakllantirish orqali ularni inklyuziv ta’limga jalb etish imkoniyatlari sanab o‘tilgan. Asosan, tarbiyaviy ishlar samaradorligini oshirish inklyuziv ta’limda muhim omil ekanligi ochib berilgan.

Ushbu maqolada turk yozuvchisi Omina Shenlikoʻgʻli ijodidagi hayotiy va
badiiy haqiqat masalasi koʻtarilgan boʻlib, kommunistik davr va hozirgi kundagi illatlar -
johillik, hasad, yaxshilik, matonat va shu kabi gʻoyalarning badiiy talqini ilgari
surilganligi, yoki yozuvchi ijodidagi e’tiqodning oʻrni tahlilga tortilgan boʻlib, adiba bu
asarlari orqali kitobxonlarga nima bermoqda kabi savollarga javob berishga harakat qilingan.

Ushbu tezis 5-sinf o‘quvchilariga matematika fanini samarali o‘qitish metodlarini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, yosh xususiyatlari va amaliy qo‘llanilish jihatlari hisobga olingan. Hayotiy misollardan foydalanish va interaktiv metodlarni qo‘llash orqali o‘quvchilarda matematik tushunchalarni shakllantirish, mantiqiy fikrlash va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish mumkin. Ushbu yondashuv o‘quvchilarda matematika faniga qiziqishni oshiradi va kelgusidagi ta’lim bosqichlariga tayyorlaydi.

Maqolada nutq tushunchasi, nutq o‘stirish metodikasi, uning ahamiyati, o‘quvchilar nutqini rivojlantirish yo‘llari, metodikasi, nutqni egallashning qator aspektlari, nutq o‘stirish yo‘nalishlari, o‘quvchilar nutqini o‘stirishda aniq belgilangan talablar, ta’lim-tarbiya jarayonida nutq o‘stirishga erishish orqali o‘quvchilarda shakllantirilishi lozim bo‘lgan hayotiy ko‘nikmalar haqida so‘z boradi.