Ushbu tezis "Ingliz va o‘zbek tillaridagi ibora va maqollarda ranglarning ishtiroki" mavzusiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda ingliz va o‘zbek tillaridagi rang komponentli ibora va maqollarning lingvistik tahlili taqdim etiladi. Tadqiqotda ranglarning frazeologik birliklar tarkibidagi semantik va pragmatik jihatlari, shuningdek, ularning til va madaniyatdagi o‘zaro aloqalari o‘rganiladi. Mualliflar, ranglarning ibora va maqollarda qanday ma'no qatlamlarini anglatishi, ularning milliy tafakkur va axloqiy me'yorlar bilan qanday bog‘lanishini tahlil qilishadi. Ingliz va o‘zbek tillaridagi ranglar, ularning frazeologik birliklar va maqollardagi ishtirokida, madaniyatlararo farqlar va o‘xshashliklar o‘rganilib, tilshunoslik va madaniyatshunoslikning muhim bir yo‘nalishini tashkil etadi. Tadqiqotning maqsadi, ranglarning frazeologik birliklaridagi semantik va pragmatik xususiyatlarini o‘rganish orqali, til va madaniyatning o‘zaro bog‘liqligini yanada chuqurroq anglashdir.

So‘z va ibora tushunchasi tilshunoslikda hali mukammal darajada o‘rganilmagan til birliklari hisoblanadi. Ushbu maqolada so‘zning fonetik, semantik, morfologik va leksik xususiyatlari nazariy talqin etiladi. Shu bilan birga so‘zdan farq qiluvchi ibora tushunchasining frazeologizm birligi xususiyatidan tashqari, bu sohaga taalluqli bo‘lmagan ma’nolari va turlariga urg‘u berilib, tahlil qilinadi.

Ushbu maqola Ingliz va o'zbek tillarida o'xshatishlar  haqida bo’lib mavzu yuzasidan tadqiqotchi olimlarning fikr va mulohazalari chuqur o’rganib chiqildi. Ikki somatik komponentli frazeologik birliklarni o`rganishga bag`ishlangan bo`lib, ingliz va o`zbek tillarida bir ibora tarkibida  inson ikki tana a’zolari nomlari bilan ifodalangan frazeologik birliklar haqida ma'lumot beradi va bu bizga ingliz va o`zbek tillarida ularning asosiy omillarini ochib berish imkonini beradi.

Ushbu maqola ikki somatik komponentli frazeologik birliklarni o`rganishga bag`ishlangan bo`lib, ingliz va o`zbek tillarida bir ibora tarkibida  inson ikki tana azolari nomlari bilan ifodalangan frazeologik birliklar haqida ma'lumot beradi va bu bizga ingliz va o`zbek tillarida ularning asosiy omillarini ochib berish imkonini beradi. Shuningdek ular yuzasidan tilshunos olimlar olib borgan ilmiy izlanishlar o`rganib chiqilib, ingliz va o'zbek tillaridagi ikki somatik komponentli  frazeologik birliklarning qiyosiy tahlili bir qancha misollar bilan tahlilga tortiladi. Ushbu ishning maqsadi ikki somatik komponentli frazeologik birliklarni o`rganish hamda ularning ingliz va o`zbek tillarida o`xshash va farqli tomonlarini topib, tahlil qilishdan iborat.

Ushbu ilmiy ishimiz Ma’rifat gazetasining janrlar xususiyati va janrlarda qoʻllanilayotgan ibora va sitatalarni tahlil qilishga bagʻishlanadi. Gazetada turli xil janrlarda jurnalistik materiallar chop etilgan bo’lsa, har bir janr til qoidalaridan kelib chiqib ibora va sitatalardan keng foydalanilganligini koʻrishimiz mumkin. Ushbu ilmiy ishimizda media tili masalalari Ma’rifat gazetasi misolida yoritildi.

Maqolada o‘zbek tilshunosligida maqollarning o‘rganilishi bo‘yicha amalga oshirilgan ilmiy tadqiqotlar tahlil qilinadi. Unda maqollarning lingvistik, pragmatik, stilistik, lingvopoetik, badiiy-estetik, lingvokulturologik va aksiolingvistik xususiyatlarini tadqiq etgan olimlar ishlari umumlashtiriladi. Xususan, maqollarning idioma, ibora va matallardan farqlanishi, ularning semantik mohiyati, obrazlilik darajasi va kommunikativ vazifalari kabi masalalar batafsil yoritiladi. Tadqiqot natijalari asosida maqollar tilning semantik va madaniy qatlamlarini aks ettiruvchi muhim paremik birlik sifatida tavsiflanadi. Maqollarning milliy mentalitet, madaniy tajriba va xalq dunyoqarashini ifodalovchi lingvomadaniy birliklar sifatidagi o‘rni ko‘rsatiladi. Shuningdek, barqaror birikmalarni kognitiv aspektda o‘rganishning dolzarbligi asoslanib, ularning konseptual asoslari, mental jarayonlar bilan bog‘liqligi va nutq jarayonidagi kognitiv funksiyalarini dastlabki ilmiy vazifa sifatida belgilash taklif etiladi. Maqola o‘zbek tilidagi barqaror birikmalarni zamonaviy lingvistika, xususan kognitiv lingvistika nuqtayi nazaridan yanada chuqur o‘rganishga ilmiy asos yaratadi.

Mazkur maqolada Muso Toshmuuhammad o‘g‘li Oybekning “Navoiy” romanida berilgan maqol, ibora, hikmatli so’z, xalq maqollari muammolariga, xususan, maqollarning berilishi masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqotning maqsadi “Navoiy” romanini tahlil qilish asosida unda berilgan maqollarning o’ziga xos xususiyatlarini tadqiq etishdan iborat.

Mazkur maqolada Muso Toshmuhammad o‘g‘li Oybekning  “Navoiy” romanida berilgan maqol, ibora, hikmatli so‘z, xalq maqollari muammolariga, xususan, maqollarning berilishi masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqotning maqsadi “Navoiy” romanini tahlil qilish asosida unda berilgan maqollarning o‘ziga xos xususiyatlarini tadqiq etishdan iborat.

Maskur  maqola tibbiy  oliygohlarda «lotin  tili  va  tibbiy  atamashunoslik asoslari»  fanini  o’qitishda  atama, termin va iboralardan  foydalanishda ularni ma’no xususiyatlarini  e’tiborga  olish kerakligini  e`tirof  etuvchi  ilmiy amaliy dalillar  asosida  tahlil  qilishga  harakat  qildik va  natija  hamda xulosalarni   o’qitish  amaliyot jarayonida o’rni  bilan hisobga  olish  darkorligini  imkon  darajasida  asoslab,  tavsiyalar  berildi.

Ushbu maqola somatizmlarning leksik xususiyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda tana a’zolari bilan bog‘liq bo‘lgan so‘z, so‘z birikmalari va iboralarning yasalishi hamda ularning lingvistik xususiyatlari chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, somatizmlarning semantik moslashuvchanligi, metaforik boyligi va madaniy o‘ziga xosliklarini ochib berish uchun tegishli misollar keltirilgan. Ushbu maqola somatizmlarning til va madaniyatni tushunishdagi muhim ahamiyatini yoritib, ularning kognitiv va lingvistik tadqiqotlardagi o‘rnini ta'kidlaydi.

Ushbu maqolada chet til va madaniyatini chambarchas bog’liq xolda o’rganishning nazariy va amaliy asoslari haqida so’z yuritilib, madaniyatning tilda o`z ifodasini namoyon etuvchi elementlari turli misolar orqali ifodalab berilgan

Maqolada o’zbek tili leksik tizimidagi  otlarning ma’noviy guruhlaridan biri—grafik belgilarni ifodalovchi otlar (grafonimlar) va ularning bir guruhchasi bo’lgan harf nomlari, ya’ni literonimlar o’zbek – arab alifbosidagi alif, lom, mim harflari misolida tahlil etilgan, leksik, semantik va funksional xususiyatlari ko’rsatib o’tilgan, lisoniy tizimdagi o’rni aniqlangan.

Ushbu maqolada leksikografiya, ya’ni tilshunoslikning muhim tarkibiy qismi sifatida o’rganilgan va tahlillar amalga oshirilgan.

Markaziy Osiyodagi tasavvufiy-falsafiy taʼlimotlar shunchaki bir yo‘nalishning umumiy xususiyatini anglatuvchi ibora bo‘lib qolmay, bu taʼlimotlar olam va odam, tabiat va jamiyatdagi maʼlum bir masalalarni falsafa va tasavvuf doirasida tadqiqlar olib borishni, shuningdek, muammo tahlili va metodologiyasini qamrab oladi

Mazkur maqola uch til – o’zbek, fransuz hamda rus tillaridagi maqollar hamda ularda aks etadigan mentalitet va milliylikning talqiniga bag’ishlangan. Maqolada uch tildagi xalq maollari tarjima jarayonida qiyinchiliklar va solishtirishning o’ziga xos afzalliklari, usullari ko’rsatilgan. Bundan tashqari maqollar tarjimasida yoki solishtirishda nimalarga katta urg’u berishi kerakli hamda tilshunos olimlarning fikrlari ham ta’kidlab o’tilgan.Mazkur maqolaning yozilishidan maqsad – turli xalqlarning uzoq yillardavomida hayotiy tajribasidan kelib chiqqan holda yaratilgan maqollarini qiyosiy tahli qilish hamda filologik oliy ta’lim muassasalarida tahsil olayotgan talabalarga xalq maqollarining tarjimasi va qiyosiy tahlilini to’gri talqin qilishni o’rgatish.

Ushbu maqolada “Qush tili” turkumiga mansub dostonlarda uchraydigan hikmat, maqol, ibora va hadislarning badiiy talqini o‘rganiladi. Asosiy e’tibor mazkur janrda diniy-ma’naviy merosning poetik ifodalanishiga, ramziy ma’nolar tizimi va noma shaklidagi bayon uslubiga qaratiladi. Shuningdek, hikmat va hadislarning mazmun-mohiyati, ularning asar poetikasidagi o‘rni hamda badiiy ta’sir kuchi tahlil qilinadi.

Maqolada nutq va notiqlik hamda zamonaviy notiq – Stiv Jobs haqida so’z yuritiladi.

Maqola bugungi kunda ahamiyat darajasini yo’qotmagan zamonaviy tarjima asarlarning o’ziga xos xususiyatlarini izohlab bergan bo’lib, qardosh xalqlarning badiiy qimmatga ega asarlarini O’zbek tiliga tarjima qilingan variantlarini izohlab kelgan.

Mazkur maqolada O‘tkir Hoshimov hikoyalarida uchraydigan xalq aqollari, iboralar, urf-odatlar borasida atroflicha mulohaza yuritiladi.

Tilning lug‘at tarkibini tashkil etuvchi birliklardan biri frazeologizmlardir. Ushbu maqolada frazeologik birliklarning o‘rganilish holati bo‘yicha ayrim mulohazalar keltirib o‘tilgan.

Ushbu maqolada iboralarning leksik-semantik jihatlari tahlil qilinadi. Iboralar tarkibiy tuzilishi, ma'no qatlamlari va ularning nutq jarayonidagi funksional xususiyatlari o‘rganiladi. Shuningdek, iboralarning ko‘chma ma’nolar hosil qilishdagi roli va ularning lingvistik tahlili misollar asosida yoritiladi. Tadqiqot natijalari iboralarni lingvistik jihatdan chuqurroq anglash va ularning kommunikativ ahamiyatini ochib berishga xizmat qiladi.

ushbu maqolada O’tkir Hoshimovning asarlari tarkibida qo’llanilgan  so’z birikmalarining tuzilishiga ko’ra tadqiqi yoritilgan bo’lib, keltirib o’tilgan va bildirilgan nazariyalar misollar asosida asoslab berilgan.   

Tilning lug'at tarkibini tashkil etuvchi birliklardan biri frazeologizmlardir. Frazeologik iboralar til birligi sifatida nutqda namoyon bo 'ladi. Iboralar nutqning ta'sirchan va bo‘yoqdor bo'lishini ta'minlaydi. Frazeologik iboralar ma'lum bir tilda so'zlashuvchi xalqning madaniy til boyligini aks ettiradi va ularning dunyoqarashining o'ziga xos xususiyatlarini ochib berishga yordam beradi. Ushbu maqolada aynan frazeologik iboralar va ularning tahlil qilish usullari ochib berilgan zero, har bir tildagi iboralarni o'rganish va tahlil qilish har bir tilshunoslik sohasi uchun muhim hisoblanadi.

Frazeologiya o’zbek tilshunosligining keyingi taraqqiyotida tez rivojlanayotgan sohalaridan biridir. Ingliz tilshunosligida frazeologiyaga avvalroq qadam qo’yilgan bo’lsada, o’zbek tilshunosligida bu sohadagi o’rganishlar o’tgan asrning 40-50- yillariga to’g’ri keladi. Bu davrda Sh. Raxmatullayev (1969), G.A.Bayramov (1970), G.X.Axunzyakov (1974), V.G.Uraksin (1975), L.K.Bayramova (1983), M.F.Chernov (1986) larning doktorlik dissertatsiyalari frazeologik birliklarni o’rganishga bag’ishlangan.Ushbu ilmiy maqolada
frazeologizmlarning o’zbek va jahon tillarida qay darajada qo’llanilishi, bu boradagi tilshunoslarning olib borayotgan ilmiy izlanishlari ko’rib chiqiladi.

Maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi vizual kognitiv fe’llarning (VCV) grammatik shakllari hamda so‘z yasalishi modellarining qiyosiy tahlili taqdim etiladi. Tadqiqot, avvalo, har ikki tilning morfologik va sintaktik xususiyatlarini hisobga olgan holda, VCVlarni sodda (tub va yasama) va murakkab (qo‘shma, juft, takroriy, ko‘makchi fe’lli, iborali) turlarga ajratadi. Ingliz tilida frazeologik fe’llarning yuqori mahsuldorligi 93 ta ko‘plik birlik misolida ko‘rsatilib, o‘zbek tilida esa qo‘shma va ibora turidagi VCVlar semantik boylikni ta’minlashi aniqlanadi.